BI_TPZN_2011_1_mala_objetosc.pdf
(
5579 KB
)
Pobierz
Biuletyn Informacyjny TPZN
BiuletynInformacyjny
TPZN
podpatronatemTowarzystwaPrzeciwnikówZłomu
Numizmatycznegoim.T.Kałowskiego
numer1/2011(8)
Wnumerze...
Wystawa numizmatyczna w Olecku
Odmiana grosza koronnego 1624 z
błedem
Franciszek Józef I j jego wizerunek na
monetach ...
Ze wschodu do Rzymu...
Odmiany monet obiegowych PRL ...
Szeryfy pomorskie Filipa Janusza.
Guziki wojskowe z okresu ...
Skarb z Głogowa
BI TPZN 1/2011 (8)
WstCp
Spis treDci
Oddajemy do PaTstwa rRk, kolejny nu-
mer Biuletynu Informacyjnego. Mimo naszych
zabiegów, aby ukazywaQ siS, jako kwartalnik,
nie udało siS nam tego dotrzymaQ. Niestety
obowiRzki zawodowe, odciRgnSły mnie na ja-
kiV czas od numizmatyki. Mam nadziejS, iY
w 2011 roku uda siS nam wydaQ cztery numery
BI TPZN. Czasopismo cały czas jest w formie
rozwojowej, zmieniamy niektóre rzeczy tak,
aby zgodnie z Waszymi sugestiami, było ono
dla Was przydatne, i YebyVcie chStnie po nie
siSgali. Prosimy o nadsyłanie wszelkich uwag,
co do formy jak i treVci Biuletynu.
Dla nas, jako redakcji prawdziwR satys-
fakcjR jest iloVQ czytelników. Ostatni numer zo-
stał rozprowadzony w około 100
egzemplarzach papierowych, oraz pobrany
z serwera ponad 500 razy. Daje to nam potSYny
udział w rynku czasopism numizmatycznych.
Mam nadziejS, Ye nie zawiedziemy Was i tym
razem. To czasopismo nie mogłoby przetrwaQ
bez kilku waYnych czynników, naszych auto-
rów, którzy przekazujR nam nieodpłatnie swoje
teksty, firm numizmatycznych, które udostSp-
niajR swoje archiwa, oraz decydujR siS na orga-
nizowanie na naszych łamach konkursów, oraz
Was, naszych czytelników. To bez Waszego za-
interesowania numizmatykR nie byłoby TPZN-
u oraz Biuletynu.
Po dłuYszej nieobecnoVci na forum, zo-
stałem mile zaskoczony. IloVQ członków TPZN
cały czas roVnie. Prezes naszego Towarzystwa
wrSczył juY legitymacjS numer 63. Cieszy mnie
tak dynamiczny rozwój, oraz zainteresowanie
numizmatykR wVród społeczeTstwa. Coraz wiS-
cej osób interesujR monety i to nie tylko te naj-
nowsze z srebra i złota, ale równieY te, które
niosR ze sobR pewnR historiS. HistoriS minio-
nych lat i wieków, historiS prawdziwR, bo
zwiRzanR z przedmiotem jakYe codziennym, ja-
kim jest moneta. Te czSstokroQ małe krRYki
metalu, przewinSły siS przez wiele rRk zanim
ktoV włRczył je do swojej kolekcji.
XyczS wszystkim miłej lektury, oraz
wielu ciekawych nabytków do kolekcji.
WstSp 2
Spis treVci 2
Wystawa numizmatyczna w Olecku 3
Ze Vwiata 6
Odmiana grosza koronnego 1624 z błSdem 15
Franciszek Józef I i jego wizerunek na mone-
tach Cesarstwacz. I –lata 1848 - 1865 16
Ze wschodu do Rzymu.Historia przez pryzmat
pewnej monety. 19
PiSQ najdroYszych monet Vwiata 25
Odmiany monet obiegowych PRL 1949-
1990cz. III 28
Moja ulubiona moneta 32
Dni Otwarte NBP 34
Emisje monet w 2010 r. 34
Plan emisji monet 2 zł GN w 2011r. 34
X Walny Zjazd Delegatów PTN 34
3,5 tony złotych sprzed denominacji dla pro-
gramu SKRZYDŁA 35
Jak rozpoznaQ fałszywe 2 zł 1936r. z Piłsud-
skim. 36
Jak sprawdziQ oryginalnoVQ 1/2 oraz 1 gulden
WMG 36
Szerfy pomorskie Filipa Janusza 37
WieVci z Mennicy... 40
Guziki wojskowe z okresu KsiSstwa Warszaw-
skiego i Królestwa Polskiego 42
Skarb z Głogowa 45
Ukazały siS... 46
I Aukcja Numizmatyczna Antykwariatu Pawła
Niemczyka 47
Lektury na 2011 rok 48
KsiRYki 48
Z ostatniej chwili 49
Stopka redakcyjna 50
Karol Uwierzbin „rara_avis”
2
BI TPZN 1/2011 (8)
Wystawa numizmatycz-
na w Olecku
Monety i banknoty zostały umieszczo-
ne w 12 tematycznych gablotach ustawionych
w porzRdku chronologicznym oraz w 6 antyra-
mach. Przy czSVci eksponatów umieszczono
dokładne opisy informujRce m.in. o nominale,
dacie wybicia, mennicy, wadze, uYytym metalu
i inskrypcjach. Ze wzglSdu na ograniczonR
iloVQ miejsca sporo monet musiano pokazaQ
jako „skarby”, bez ich szczegółowych opisów.
Forma ta miała uatrakcyjniQ wystawS i uzmy-
słowiQ zwiedzajRcym, jak wyglRdajR w rzeczy-
wistoVci odkrywane przez archeologów
„skarby” monet. NajstarszR monetR ekspozycji
był mały brRz tracki bity w Nesebar w latach
350-250 p.n.e. a najmłodszymi legi o nomina-
łach 4 i 40, wybite z okazji obchodów 450
rocznicy lokacji Olecka.
Zwiedzanie rozpoczynano od gabloty,
w której znalazły siS eksponaty z okresu ce-
sarstw rzymskich. Były to głównie solidy bite
W 2010 r. Olecko, miasteczko połoYone
we wschodniej czSVci województwa warmiT-
sko-mazurskiego obchodziło 450 rocznicS lo-
kacji. Z tej okazji władze miasta przygotowały
wiele ciekawych ofert skierowanych nie tylko
do turystów. Główne uroczystoVci odbyły siS
w dniach 23-25 lipca. W przygotowanie jubi-
leuszu aktywnie włRczyło siS Oleckie Stowa-
rzyszenie Aktywnych „Zamek” (OSA
„Zamek”). JuY pod koniec 2009 r. jego człon-
kowie postanowili, Ye w prowadzonym przez
to stowarzyszenie minimuzeum zostanR przy-
gotowane dwie wystawy: „W poszukiwaniu
toYsamoVci narodowej – polskoVQ na Ziemi
Oleckiej” oraz „PieniRdz na Ziemi Oleckiej”.
Szczególnie ta druga miała byQ czymV wyjRt-
kowym, wizytówkR Stowarzyszenia, miasta
i jego mieszkaTców. W tym czasie było
juY wiadomo, Ye w głównych uroczysto-
Vciach wezmR udział delegacje z miast
partnerskich: Litwy, Francji i Rosji oraz
wielu dawnych mieszkaTców Olecka.
W toku przygotowaT okazało siS, Ye po-
mieszczenia minimuzeum znajdujRce siS
w budynku Zespołu Szkół Technicznych
w Olecku nie sR wystarczajRco obszerne,
aby pomieVciQ ekspozycjS. Uzgodniono
wiSc, Ye cała wystawa zostanie umiesz-
czona w czytelni Wszechnicy Mazurskiej
w Olecku i bSdzie dostSpna do zwiedzania
tylko przez dwa dni. Ze wzglSdu na nie-
wielkR powierzchniS pomieszczeT, musia-
no takYe ograniczyQ liczbS eksponatów.
Ostatecznie na wystawie znalazła siS tyl-
ko niewielka czSVQ bogatego zbioru zna-
nego oleckiego numizmatyka i kolekcjonera
Pana Zdzisława BereVniewicza, członka OSA
„Zamek”. Trudu opisu eksponatów podjRł siS
historyk Marek GóryTski. Dotychczas nie zaj-
mował siS on numizmatykR, co moYna powie-
dzieQ nieco ułatwiło dobór eksponatów.
PrzyjSto zasadS, Ye wystawa nie bSdzie przygo-
towana pod kRtem pokazania najcenniejszych
monet i banknotów. Ma przede wszystkim
przyciRgnRQ szerokiego odbiorcS, nie tylko
specjalistów, aby przy tej okazji przybliYyQ nie-
zwykle skomplikowane dzieje tej czSVci paT-
stwa polskiego.
Prezes Suwalskiego oddziału PTN Stanisław Łobacz
od IV do XI w. n.e. Z ponad czterdziestu zło-
tych monet do najciekawszych i dobrze zacho-
wanych naleYy zaliczyQ solidy cesarzy:
Konstancjusza II (337–361 r. n.e.), Walensa
(364–378 r. n.e.), Walentyniana I (364–375 r.
n.e.), Honoriusza (395–423 r. n.e.), Arkadiusza
(395-408 r. n.e.) i Teodozjusza (408-450 r.
n.e.). Nieco mniejszR uwagS przykuwały hy-
perpyrony bite w okresie panowania cesarza
Aleksego I (1081–1118 r. n.e.), Michała VIII
(1259–1282 r. n.e.) i Andronika II (1282-1328
r. n.e.); histamenon Nicefora I (1078–1081 r.
n.e.) oraz semissis Justyna II (565–578 r. n.e.).
3
BI TPZN 1/2011 (8)
W zwiRzku z ograniczonR iloVciR miejsca, mo-
nety cesarstw rzymskich bite z brRzu pokazano
jako „skarb” bez szczegółowego opisu.
DrugR gablotS wypełniały dirhemy
arabskie dynastii Samanidów i Sassanidów
z okresu od VII do X w. n.e. oraz grosze pra-
skie bite za panowania króla Polski Wacława II
(1469-1470 r.). W tej gablocie umieszczono
takYe bite wczeVniej w paTstwie zakonnym
brakteaty. Najstarsze pochodziły z połowy XIII
w. Ogółem umieszczono tu 34 eksponaty,
w tym 18 brakteatów, 13 szelRgów oraz pół-
skojec i kwartnik wielkiego mistrza Winricha
von Kniprode. NajmłodszR monetR był tu grosz
lenny krzyYacki wielkiego mistrza
Albrechta Hohenzollerna z 1515 r.
Kolejna gablota zdominowana była
przez monety bite właVnie przez tego
władcS, ale juY jako ksiScia Vwieckie-
go. To właVnie on był załoYycielem
Olecka. Na uwagS zasługiwała ko-
lekcja kilkudziesiSciu groszy lennych
pruskich wybitych w latach 1530-
1550. DziałalnoVQ menniczRAlbrech-
ta Hohenzollerna reprezentowały tak-
Ye denarki, szelRgi i trojaki. MoYna
było obejrzeQ takYe denary, szelRgi,
półtoraki i orty bite przez kolejnych
władców Prus, lenników królów pol-
skich. UwagS przykuwał niezwykle
rzadko spotykany złoty dukat ksiScia
regenta Jerzego Fryderyka Hohenzollerna von
Ansbacha (1578-1603 r.) wybity w roku 1594
r. KilkadziesiRt szelRgów pruskich, ryskich
i polskich z okresu wojen polsko-szwedzkich
XVII w. pokazano w formie skarbu. Zwiedza-
jRcych interesowały równieY oznaki zaleYnoVci
lennej paTstwa pruskiego znajdujRce siS na
monetach.
W kolejnych 2 gablotach umieszczono
ponad 150 monet z okresu niezaleYnego ksiS-
stwa i królestwa pruskiego. SzczególnR uwagS
zwiedzajRcych przykuwały tu niezwykle oka-
załe srebrne talary. ŁRcznie pokazano prawie
100 jednotalarówek i 6 dwutalarówek. Nie za-
brakło tu talara koronacyjnego króla Wilhelma
I Hohenzollerna, od 1871 r. cesarza niemiec-
kiego (1861-1888 r.), wybitego w Berlinie
w 1861 r., talara upamiStniajRcego zwyciSstwo
nad AustriR w wojnie 1866 r. a takYe talara
„zwyciSstwa” z 1871 r. Ładnie prezentował siS
takYe złoty Fryderyk d’or króla Fryderyka II
Hohenzollerna (1740-1786 r.) z 1750 r. oraz
złoty dukat króla Fryderyka Wilhelma I Ho-
henzollerna (1713-1740 r.) z 1733 r. MniejszR
uwagS zwracały na siebie skromniejsze szelRgi,
grosze, szóstaki i orty, których wybrano po kil-
kanaVcie. ZwiedzajRcych zaintrygowały niety-
(1300 -1305 r.). Tu tylko kilka eksponatów
otrzymało dokładne opisy łRcznie z tłumacze-
niem inskrypcji. WiSkszoVQ monet pokazano
jako skarby. WVród arabskich dirhemów wiele
posiadało malutkie otworki lub było przełama-
nych, co budziło zaciekawienie zwiedzajRcych.
W tej gablocie umieszczono takYe tabelS przy-
kładowych cen poczynajRc od XIII, a koTczRc
na XVIII wieku. DziSki temu zwiedzajRcy mo-
gli siS zorientowaQ o ówczesnej sile nabywczej
pieniRdza. Dla pełniejszej orientacji, w kolej-
nych gablotach znalazły siS krótkie wzmianki
o systemach monetarnych Vredniowie-
cza, m.in. obowiRzujRcym w paTstwie zakon-
nym w Prusach oraz z czasów panowania
Zygmunta Augusta. Umieszczono takYe infor-
macjS o stopach menniczych dla mennic pru-
skich (gdaTskiej i elblRskiej) oraz koronnych
z okresu panowania ostatnich Jagiellonów.
W trzeciej gablocie znalazła siS unika-
towa kolekcja monet bitych przez kolejnych
władców paTstwa zakonnego w Prusach poczy-
najRc od wielkiego mistrza Winricha von Kni-
prode (1351-1382 r.), a koTczRc na wielkim
mistrzu Albrechcie Hohenzollernie (1511-1525
r.). Zabrakło tu jedynie monet z okresu rzRdów
wielkiego mistrza Henryka Reuss von Plauen
4
BI TPZN 1/2011 (8)
powe jak na dzisiejsze czasy nominały monet.
Dziwiły ich m.in. monety: 3 i 4 groszowe, ½
grosza, 2 i ½ grosza, 12, 24 i 48 czSVQ talara.
W nastSpnych 2 gablotach
znalazły siS głównie złote i srebrne
monety, bite przez władców paTstw
tworzRcych II RzeszS NiemieckR. Tu
opisano ponad 150 monet, wybiera-
jRc głównie te marki, które wybito
dla upamiStnienia waYnych rocznic
lub innych wydarzeT. Do ciekaw-
szych naleYy zaliczyQ monety srebr-
ne o nominale 2 i 5 marek Królestwa
Pruskiego wybite w Berlinie w 1901
r. z okazji 200 rocznicy Królestwa
Pruskiego, 2 i 3 marki Królestwa
Pruskiego z 1913 r. upamiStniajRce
100 rocznicS wojny wyzwoleTczej,
oraz 3 marki króla Saksonii Frydery-
ka Augusta III (1904-1918 r.) wybite
w mennicy w DreWnie w 1913 r. z okazji 100
rocznicy bitwy pod Lipskiem. Sporo wyekspo-
nowanych monet upamiStniało rocznice zało-
Yenia uniwersytetów. Tu moYna wymieniQ:
srebrne 3 marki Królestwa Pruskiego z 1910 r.
wybite z okazji 100 rocznicy utworzenia uni-
wersytetu w Berlinie i z 1911 r. upamiStniajRce
100 rocznicS utworzenia uniwersytetu we Wro-
cławiu; monety 2 i 5 marek wielkiego ksiScia
Saksonii-Weimaru Wilhelma Ernesta II (1901-
1918 r.) z 1908 r. upamiStniajRce 350 rocznicS
załoYenia uniwersytetu w Jenie oraz te same
nominały króla Saksonii FryderykaAugusta III
(1904-1918 r.) wybite w DreWnie w 1909 r.
z okazji 500 rocznicy załoYenia uniwersytetu
w Lipsku.
Spore zainteresowanie budził takYe
„skarb” usypany z kilkuset złotych i srebrnych
monet. W jednej z tych gablot wyeksponowano
takYe kilkanaVcie drobniejszych monet. Po-
szczególne nominały pfennigów i marek bite
za panowania cesarza Wilhelma I i Wilhelma
II , nie wyłRczajRc tych z okresu I wojny Vwia-
towej, umieszczono obok siebie, aby pokazaQ
jak z biegiem lat zmieniał siS wyglRd monet.
DziewiRta gablota poVwiScona była pie-
niRdzowi Republiki Weimarskiej. Umieszczo-
no tu ponad 50 monet, m.in. 3 marki wybite
w Berlinie w 1922 r. z okazji 3 rocznicy
uchwalenia konstytucji Republiki Weimarskiej,
rentenpfennigi o nominałach 1, 2, 5, 10, 50 re-
ichspfennigi oraz reichsmarki. Szczególne za-
interesowanie wzbudzały monety: 5 reich-
smark wybita w 1925 r. z okazji 1000 rocznicy
przyłRczenia Nadrenii do Niemiec, 3 reich-
smark wyemitowana w 1930 r. z okazji
opuszczenia Nadrenii przez wojska Ententy
oraz 5 reichsmark z 1930 r. upamiStniajRca
przelot dookoła Vwiata sterowca „Graf Zeppe-
lin” w 1929 r.
Na wystawie nie zabrakło monet
i banknotów z okresu III Rzeszy Niemieckiej.
Umieszczono tu m.in. monety 2 i 5 reichsmark
wybite ze srebra z okazji 450 rocznicy urodzin
Marcina Lutra (mennica w Berlinie 1933 r.);
upamiStniajRce pierwszR rocznicS posiedzenia
Reichstagu w koVciele garnizonowym w Pocz-
damie, na którym proklamowano III RzeszS
(mennica BerliTska 1934 r.) oraz z okazji 175
rocznicy urodzin Fryderyka Schillera (mennica
w Stuttgarcie 1934 r.). WyjRtkowo w gablocie
tej znalazły siS takYe banknoty 1, 2, 5, 20 i 50
reichsmark. Zainteresowanie wzbudzał prze-
waYnie ten ostatni ze wzglSdu na panoramS
zamku w Malborku znajdujRcR siS na rewersie.
Dwie ostatnie gabloty zajSły monety
paTstwa polskiego i Wolnego Miasta GdaTska.
W pierwszej z nich znalazł siS komplet monet
II Rzeczypospolitej, monety bite dla terenów
okupowanych przez armiS niemieckR w okresie
I i II wojny Vwiatowej, w tym kilka dla getta
łódzkiego oraz kilkanaVcie guldenów pamiRt-
kowych Wolnego Miasta GdaTska wybitych
stemplem lustrzanym przewaYnie w 1923 r.
Do ostatniej, zatytułowanej „PieniRdz na Ziemi
5
Plik z chomika:
jacekwjc
Inne pliki z tego folderu:
BI_TPZN_2011_1.pdf
(117095 KB)
BI_TPZN_2011_1_mala_objetosc.pdf
(5579 KB)
Inne foldery tego chomika:
2009 (TPZN)
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin