Postmodernizm dla opornych.pdf
(
231 KB
)
Pobierz
Postmodernizm dla opornych
Postmodernizm dla opornych
środa, 27 września 2006 | Tagi:
media
,
McLuhan
,
postmodernizm
,
ponowoczesność
,
Baudrillard
,
simulacrum
,
hiperrzeczywistość
,
Virilio
,
dromologia
|
9 komentarze(y)
Postmodernizm
(synonim –
ponowoczesność
) jest pojęciem niezmiernie pojemnym,
używanym i nadużywanym
w najróżniejszych kontekstach, często wykluczających się. Jest to
jedno z tych słów-kluczy, którym warto się popisać podczas kulturalnej rozmowy zaraz po
tym jak wyczerpią się tematy meteorologiczne. Zanim jednak zaczniecie brylować w
towarzystwie warto poznać kilka faktów.
Przygoda z postmodernizmem zaczęła się od pewnych
trendów w architekturze
, później
objęła krytykę literacką, a niedługo potem całą humanistykę, chociaż są i tacy, którzy
dopatrują się postmodernistów nawet wśród fizyków i matematyków. Najogólniej rzecz
ujmując terminem postmodernizm usiłuje się określić ogól przemian zachodzących po drugiej
wojnie światowej w społeczeństwie i kulturze euroamerykańskiej. Zmiany te dotyczą bardzo
wielu dziedzin życia i często uwarunkowane są postępem technologicznym oraz
wszechstronnym rozwojem mediów. Chociaż tak naprawdę pod termin postmodernizm
można podciągnąć niemal wszystko. Skoro modernizm już dawno się skończył, więc od
długiego czasu mamy do czynienia z permanentnym postmodernizmem, a teraz to już nawet z
post-postmodernizmem, albo nawiązując do najnowszych trendów postmodernizmem 2.0.
W tej notce streszczę poglądy dwóch badaczy, można by powiedzieć ikon postmodernizmu.
Ich idee odbiły się głośnym echem pośród wielu teoretyków mediów. Pierwszy z nich to
Jean
Baudrillard
, a drugi
Paul Virilio
.
Jean Baudrillard
Twórczość tego francuskiego badacza kultury ponowoczesnej jest bardzo bogata i
wielowątkowa. Ograniczę się do przybliżenia trzech najważniejszych pojęć wprowadzonych
przez Baudrillarda, które wywołały największy oddźwięk w refleksji nad mediami.
Pierwsze z nich to
simulacrum
, czyli obraz, który nie ma jakiegokolwiek związku z
rzeczywistością. Baudrillard twierdzi, że żyjemy w epoce simulacrum, w której rzeczywistość
została wchłonięta przez jej własne przedstawienie. W epoce, w której
prawda, referencja
albo przyczyna obiektywna przestały istnieć
. Według filozofa
nie postrzegamy już
rzeczywistości, tylko symulację
, która nie poprzedza już, jak kiedyś działania, lecz to
działanie po prostu zastępuje. Baudrillard w następujący sposób widzi kolejne fazy rozwoju
obrazu:
obraz jest odbiciem głębszej rzeczywistości
przesłania i wynaturza głębszą rzeczywistość
przesłania brak głębszej rzeczywistości
nie ma związku z jakąkolwiek rzeczywistością: jest swoim własnym
simulacrum
Simulacrum stało się więc w opinii Baudrillarda jedną z najważniejszych kategorii naszej
kultury.
Media prowadzą do unieważnienia realności i do przyspieszenia obiegu
informacji
. Każde zdarzenie ulega rozdrobnieniu, co według autora
Simulacra and
Simulation
prowadzi do utraty poczucia całości i następstwa zdarzeń. Podobnie wypowiadał
się brytyjski teoretyk telewizji
John Ellis
. Stwierdził on, że telewizja (można tę hipotezę
rozszerzyć również na inne media audiowizualne) stawia odbiorcę w pozycji świadka.
Możemy obserwować rzeczywistość, nawet tę bardzo odległą, ale nie mamy na nią wpływu.
Co więcej, ten zapośredniczony przez telewizję lub Internet obraz jest naszym głównym
doświadczeniem, z którym się stykamy i na podstawie, którego wydajemy sądy o
rzeczywistości.
Symulacja w prostej linii prowadzi do wytworzenia
hiperrzeczywistości
, czyli do
rzeczywistości bardziej rzeczywistej niż sama rzeczywistość
. Media oferują nam piękno
piękniejsze od piękna oraz prawdę prawdziwszą od prawdy. Baudrillard twierdzi, że nie ma
rzeczywistości, ale nie ma tu na myśli tego, że żyjemy wyłącznie w świecie fantazji. Twierdzi
tylko, że nie sposób już dotrzeć do rzeczywistości niezapośredniczonej. Baudrillard mówi, że
to nie rzeczywistość znikła, to znikła różnica między tym co rzeczywiste a tym co
symulowane. Nasze zmysły nie są już w stanie odróżnić wyobrażenia (czy przedstawienia) od
rzeczy samej w sobie, obrazu od simulacrum.
W hiperrzeczywistości odbiorca nie funkcjonuje już jako całość. Skoro przekaz jest
poszatkowany, rozdrobniony i przyspieszony, również odbiorca musi ulec fragmentaryzacji.
Ludzka podmiotowość w świecie hiperrzeczywistości zyskuje
wymiar fraktalny
. Baudrillard
pisze:
Przedmiot fraktalny charakteryzuje się tym, iż wszystko, co ma o sobie do zakomunikowania,
obecne jest w jego najmniejszej cząstce. W takim samym sensie możemy dziś mówić o
fraktalnym podmiocie, rozpadającym się na wiele takich samych znikomych egos, które
rozmnażają się niby embrion i wskutek trwającego dalej podziału zajmują swe otoczenie.
Podobnie jak fraktalny przedmiot tożsamy jest ze swymi cząstkami elementarnymi, tak i
fraktalny podmiot zmierza do utożsamienia ze swymi cząsteczkami. Nie chodzi już o różnicę
między różnymi podmiotami, lecz o nieskończone wewnętrzne zróżnicowanie tego samego
podmiotu.
Wielu badaczy widzi dużo podobieństw między Baudrillardem i
McLuhanem
.
Charles Levin
dostrzega, że zarówno Baudrillarda, jak i McLuhana:
cechuje myślenie paniczne, wyczekiwanie na katastrofę, profetyczny ton oraz odrzucenie
krytyczno-teoretycznej refleksji na rzecz swoistej mitologii.
Z drugiej jednak strony nie można zapominać o różnicach dzielących obu myślicieli.
Baudrillarda cechuje między innymi odmienny stosunek do przeszłości, katastrofizm, brak
wiary w możliwości człowieka oraz jednoznacznie negatywna ocena rozwoju
technologicznego. Dla Baudrillarda media są wyłącznie przyczyną reifikacji i upadku
wartości, zaś dla McLuhana są szansą na wyzwolenie się z więzów jednolitej i linearnej
kultury druku.
Paul Virilio
Drugim czołowym myślicielem nurtu ponowoczesnego jest również Francuz – Paul Virilio.
Jest on autorem koncepcji
dromologii
, czyli nauki o wpływie jaki wywarło na ludzką kulturę
ogromne przyspieszenie rozwoju technologicznego.
Virilio, podobnie jak Baudrillard twierdzi, że człowiek utracił możliwość bezpośredniego
kontaktu z rzeczywistością, na rzecz kontaktu zapośredniczonego przez media. Rozwój
technologii doprowadził do sytuacji, w której nasza percepcja w dużym stopniu uzależniona
jest od maszyny. Bezpośrednią percepcję zastępują nam
maszyny widzenia
które
umożliwiają nam postrzeganie na odległość. Tradycyjna optyka zmienia się w
optoelektronikę
. Człowiek wkrótce nie będzie już elementem koniecznym w łańcuchu
percepcji, ponieważ maszyny będą potrafiły wytwarzać obrazy zrozumiałe tylko dla innych
maszyn. Virilio dostrzega ogromne niebezpieczeństwo w wyparciu czynnika ludzkiego z aktu
postrzegania.
Ostatecznie pozbawione bezpośredniej czy pośredniej obserwacji obrazy syntetyczne
wytwarzane przez maszynę dla maszyny, owe instrumentalne obrazy wirtualne, będą dla nas
ekwiwalentem tego, co już reprezentują obrazy mentalne obcego interlokutora… zagadką.
Autor
Maszyny widzenia
stawia również śmiałą tezę o odwróceniu ról percepcyjnych.
To nie
my według niego postrzegamy przedmioty, lecz przedmioty nas postrzegają
.
Optoelektronika przyczyniła się do rozszczepienia osobowości i rozciągnięcia jej w czasie i
przestrzeni. Ludzie coraz częściej rezygnują z realnej obecności na rzecz teleobecności,
zapośredniczonej przez media. Teraźniejszość zastępowana jest technologią czasu
rzeczywistego i transmisjami na żywo. Bytowanie jednostki rozciągnięte jest między
rzeczywistym czasem bezpośrednich czynności, zachodzących tu i teraz, a realnym czasem
medialnej interaktywności, która uprzywilejowywuje teraz kosztem tu. A wszystko to stało
się możliwe dzięki osiągnięciu najwyższej prędkości – prędkości światła.
Na koniec trzeba dodać, że zarówno Baudrillard, jaki i Virilio pisali swoje prace przed tym
zanim powstał Internet w formie jaką dziś znamy. Kiedyś byli niezrozumianymi fantastami,
dziś wciąż niewiele osób w pełni ich rozumie, ale czy niektóre z tych zdań nie wydają się
prorocze w kontekście błyskawicznego rozwoju współczesnych mediów audiowizualnych?
Plik z chomika:
kristomar
Inne pliki z tego folderu:
Postmodernizm dla opornych.pdf
(231 KB)
Hughes Robert _ Goya. Artysta i jego czasy.pdf
(171717 KB)
Białostocki Jan _ Sztuka cenniejsza niż złoto (375 - 706).pdf
(90532 KB)
Historia Sztuki Tom 4 XVIII-XIX w.pdf
(285411 KB)
Historia Sztuki Tom 3 Renesans i Barok.pdf
(457628 KB)
Inne foldery tego chomika:
Apple - Tyrania fajności (Historia marki)
Avast
BBC (1980-2006) Horizon (70GB)
BBC (1999) The Planets (PL)
BBC Prywatne Życie Roślin
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin