9. systemy partyjne w niektórych panstwach.pdf
(
145 KB
)
Pobierz
740398782 UNPDF
System partyjny Austrii
Podziały socjopolityczne:
•
podział socjoekonomiczny (klasowy)
•
podział religijny
•
podział kulturowo-etniczny (nacjonalistyczny) – wniesiony w ramy systemu przez Ligę
Niezależnych/FPÖ; podział ten zaniknął wraz z przyjęciem przez FPÖ charakteru ugrupowania
protestu
Odzwierciedleniem tych podziałów w wymiarze partyjnym jest trwająca od 1945 roku dominacja wyborcza
dwóch partii: Socjaldemokratycznej Partii Austrii oraz Austriackiej Partii Ludowej.
Uczestnicy rywalizacji politycznej
Socjaldemokratyczna Partia Austrii
(
Sozialdemokratische Partei Österreichs – SPÖ
)
•
najstarsza austriacka partia masowa
•
założona w 1889 roku jako Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Austrii (SAÖ)
•
do roku 1958 prezentuje marksistowską orientację ideologiczną, dążąc do przejęcia władzy na
drodze powszechnej rewolucji
•
w 1934 roku, po nieudanym wystąpieniu przeciwko rządowi i polityce kanclerza Dollfussa, partia
wraz z jej 36 organizacjami afiliowanymi zostaje rozwiązana
•
po zakończeniu II wojny światowej partia reaktywuje się jako Socjalistyczna Partia Austrii, w latach
50. akceptując obowiązujący system polityczno-społeczny, głosząc postulaty wprowadzenia
gospodarki mieszanej, jako podstawowej własności środków produkcji; opowiada się za liberalnymi i
demokratycznymi reformami, popierano gospodarkę kapitalistyczną
•
do lat 60. SPÖ była typową partią klasową, skupiającą głosy klasy robotniczej oraz
wielkoprzemysłowej części społeczeństwa
•
od lat 70. socjaliści zyskują coraz większą liczbę głosów, stając się najsilniejszym ugrupowaniem na
austriackiej arenie partyjnej – rezultat przekształcenia się w partię wyborczą typu
catch-all
•
w latach 1970-1983 partia dysponuje w Radzie Narodowej taką ilością mandatów, która umożliwia
jej samodzielne stworzenie rządu
•
w 1991 roku partia zmienia nazwę na Socjaldemokratyczną Partię Austrii
•
na początku lat 90. partia skupia ponad 580 tys. członków – 11,5% elektoratu (drugie miejsce w
Europie pod względem odsetka zorganizowania elektoratu w postaci członkostwa; za Szwedzką
Socjaldemokratyczną Partią Pracy)
•
socjaldemokraci uczestniczyli w 19 z 21 sformułowanych do 1999 roku gabinetach (indeks
partycypacji rządowe
j
1
wynosi 0,9), w tym 10 razy tym rządom przewodzili (wskaźnik
odpowiedzialności rządowej
2
– 0,48)
•
SPÖ była zdecydowanie najbardziej relewantną partią w Austrii w latach 1945-1999
•
w wyniku wyborów w 1999 FPÖ zdobyło drugi wynik, a w następnym roku stworzyło prawicowy
rząd wraz z ÖVP (SPÖ po raz pierwszy od 30 lat znalazło się w opozycji)
•
w wyborach 2006 SPÖ na powrót zdobyła najlepszy wynik i zdołała sformować – po raz kolejny –
rząd wielkiej koalicji wraz z ÖVP.; koalicja rozpadła się w 2008 wskutek rozbieżności zdań jej
członków w sprawie ratyfikacji traktatu lizbońskiego
•
kolejne wybory (przedterminowe), do których SPÖ stanęła pod przewodnictwem nowego lidera
Wernera Faymanna przyniosły zwycięstwo socjaldemokratów (mimo spadku poparcia dla partii), a
Faymann został kanclerzem nowego rządu sformowanego w koalicji z ÖVP
1
Indeks partycypacji rządowej
– stosunek liczby gabinetów, w których uczestniczyła dana partia, do liczby
wszystkich sformułowanych gabinetów w danym okresie (stosowany do pomiaru relewancji politycznej).
2
Indeks odpowiedzialności rządowej
– stosunek liczby gabinetów, w którym premierem był członek danej partii, do
liczby wszystkich gabinetów sformułowanych w danym czasie.
Austriacka Partia Ludowa
(
Österreichische Volkspartei – ÖVP
)
•
ugrupowanie chrześcijańsko-konserwatywne
•
powstała w 1945 roku z połączenia trzech korporacyjnych organizacji katolickich: Ligi Robotników i
Pracobiorców, Ligi Farmerów oraz Ligi Biznesu
•
nie stanowi kontynuacji przedwojennej Chrześcijańskiej Partii Socjalnej
•
popiera koncepcję społecznej gospodarki rynkowej (poszukiwanie kompromisu z socjalistami)
•
od lat 60. współpracuje z partią socjalistyczną w ramach „wielkich koalicji”
•
określana jest jako niesocjalistyczna partia typu
catch-all
, reprezentująca ideologie konserwatywną,
opartą na społecznej nauce Kościoła
•
w latach 1945-1966 zdobywa najwięcej głosów w wyborach do Rady Narodowej i dysponuje
najliczniejszą frakcją parlamentarną
•
w 1990 skupia 480 tys. członków – 9% elektoratu
•
do roku 1999 uczestniczyła w 15 gabinetach na 21 (indeks partycypacji – 0,71), z czego w 11 funkcję
kanclerza pełnił jej przedstawiciel (indeks odpowiedzialności – 0,52)
•
po wyborach w 1999 roku utworzyła koalicję z FPÖ
•
zwyciężyła w wyborach w 2002 zdobywając ponad 42% głosów
•
od 2006 roku w koalicji ze SPÖ, która zwyciężyła w wyborach
Komunistyczna Partia Austrii
(
Kommunistische Partei Österreichs – KPÖ
)
•
założona w 1918 roku
•
pewnym poziomem relewancji politycznej cieszyła się po II wojnie światowej
•
uczestniczyła w dwóch pierwszych rządach tzw. „wielkiej koalicji” (1945-1947)
•
do połowy lat 50. partia dysponowała stałym około 5-procentowym poparciem przekładającym się
na 3-5 mandatów w Radzie Narodowej
•
w roku 1986 została praktycznie wyeliminowana z grona partii relewantnych
•
w wyborach parlamentarnych w 2002 roku partia uzyskała 27 568 głosów (0,56%). Nie udało się jej
wówczas zdobyć żadnego mandatu w parlamencie
Zieloni
(Die Grünen - Die Grüne Alternative)
•
w 1982 powstało
Zjednoczenie Zielonych Austrii
(
Die Vereinten Grüne Österreichs – VGÖ
)
•
od 1987 działa
Zielona Alternatywa
(
Die Grüne Alternative – GA
) – partia lewicowo-libertariarna o
silnym proekologicznym nastawieniu
•
organizacyjnie przypomina bardziej ruch niż partię polityczną
•
partia należy do Europejskiej Partii Zielonych powołanej w lutym 2004 w Rzymie
•
jej poparcie stopniowo wzrasta:
◦
1983 - 1,36% - 0 mandatów
◦
1986 - 4,82% - 8 mandatów
◦
1990 - 4,78% - 10 mandatów
◦
1994 - 7,31% - 13 mandatów
◦
1995 - 4,81% - 10 mandatów
◦
1999 - 7,10% - 13 mandatów
◦
2002 - 9,47% - 17 mandatów
◦
2006 - 11,05% - 21 mandatów
◦
2008 – 10,1% - 20 mandatów
Austriacka Partia Wolności
(
Freiheitliche Partei Österreichs – FPÖ
)
•
ugrupowanie o konserwatywnym obliczu programowym, zaliczane do grupy partii prawicwo-
populistycznych
•
powstało w 1956 roku z połączenia trzech prawicowych formacji – najważniejszą rolę odgrywała
działająca od 1949 roku
Liga Niezależnych
(
Verband der Unabhängigen –
VdU
)
•
do roku 1983 ugrupowanie było izolowane na arenie politycznej, posiadało jednak stałe poparcie
elektoratu, uzyskując zwykle od 6 do 16 mandatów w Radzie Narodowej – dzięki temu FPÖ
dysponowała znacznym poziomem potencjału koalicyjnego, który pozwalał jej odgrywać rolę
partii
piwotalnej
(niestety, praktyka zawierania „wielkich koalicji” między SPÖ a ÖVP skutecznie
uniemożliwiała jej udział w rządzeniu)
•
w 1983 Partia Wolności weszła w sojusz z socjaldemokratami, rozpoczynając okres rządów „małej
koalicji”
•
w latach 80. doszło do zmiany polityczno-programowego profilu partii; przewagę we władzach FPÖ
zyskało skrzydło skupione wokół Jörga Haidera; postulaty liberalne zastąpiono nacjonalistycznymi
oraz populistycznymi, a partia przekształciła się w ugrupowanie protestu
•
w 1993 roku członkowie partii przeciwni polityce Haidera utworzyli Forum Liberalne (
Liberales
Forum – LF
) – partię o liberalnym i proeuropejskim obliczu
•
w 1999 FPÖ w wyborach do Rady Narodowej zdobyła 26% głosów i w 2000 roku weszła do koalicji z
prawicową Austriacką Partią Ludową, co spowodowało roczny bojkot Austrii ze strony Unii
Europejskiej
•
w 2005 roku Jörg Haider doprowadził do rozłamu tworząc z innymi byłym politykami FPÖ Sojusz na
rzecz przyszłości Austrii (BZÖ)
•
obecnie przewodniczącym partii jest Heinz-Christian Strache
•
w wyborach w 2008 roku partia uzyskała 17,70% głosów co dało jej 35 mandatów w RN
•
program partii opiera się na 5 punktach:
1. Sprzeciw wobec przystąpieniu Turcji do UE.
2. Sprzeciw wobec przyjęcia Konstytucji dla Europy.
3. Sprzeciw wobec podniesienia unijnych składek.
4. Zaostrzenie prawa o obywatelstwie.
5. Skuteczne zwalczanie nadużyć w sprawach przyznawania azylu.
Wybory 2008 wygrała
SPÖ
z wynikiem 29,43%, wyprzedzając
ÖVP
(25,99%),
FPÖ
(17,67%),
BZÖ
(10,77%) i
Zielonych
(10,11%).
Inne ugrupowania austriackiej to np. działający od 1983 roku Ruch Ludowy, od 1989 Ruch Prawicy
Obywatelskiej oraz Partia Narodowo-Wolnościowa. Są to jednak partie o marginalnym znaczeniu
politycznym.
Zmiana austriackiego systemu partyjnego
Do końca lat 80. socjaldemokraci oraz chadecy notowali poparcie w granicach 40-50% oddanych głosów.
Jest to okres dominacji dwóch partii, kontrolujących łącznie około 93% miejsc w RN. Wskaźnik
dwupartyjności
3
na poziomie wyborczym wynosił 90%. Średnia indeksu frakcjonalizacj
i
4
w latach 1945-1986
osiągała 0,55, z kolei indeks efektywnej liczb
y
5
partii wynosił średnio 2,26. Wszystkie te dane wskazują na
istnienie w Austrii
systemu dwupartyjnego
.
Lata 1949-1966
•
pojawia się trzecia siła polityczna na arenie wyborczej i parlamentarnej – VdU/FPÖ
•
w okresie tym żadna z dwóch dominujących partii nie posiadała absolutnej większości w
parlamencie, zaś FPÖ dysponowała potencjałem koalicyjnym wystarczającym do zawiązania koalicji
minimalnego rozmiaru
3
Wskaźnik dwupartyjności
– odsetek głosów lub mandatów kontrolowanych przez dwie największe partie; indeks na
poziomie wyborczym sięgający 75-90% a na poziomie parlamentarnym – 80% wskazuje na występowanie
dwupartyjnego/dwublokowego formatu partyjnego.
4
Indeks frakcjonalizacji
– ocena prawdopodobieństwa, że dwóch przypadkowo wybranych wyborców będzie
głosowało na różne partie polityczne lub że dwóch parlamentarzystów należy do różnych ugrupowań; wartość
indeksu 0,5 znamionuje system idealnie dwupartyjny; zakres od 0,58 do 0,66 informuje o rywalizacji w ramach
formatu dwuipółpartyjnego; powyżej 0,7 mamy do czynienia z systemem wielopartyjnym.
5
Indeks efektywnej liczby partii
– określa ile relewantnych partii wchodzi w skład systemu partyjnego.
•
system miał cechy charakterystyczne dla formatu dwuipółpartyjnego
•
praktyka tworzenia wielkich koalicji SPÖ-ÖVP doprowadziła do wypracowania tzw. „systemu
kooperacji partii” (chęć izolowania wolnościowców)
Lata 1966-1983
•
występowanie elementów charakterystycznych dla
systemu dwupartyjnego
– obie dominujące
partie zdobywają przeciętnie 92% głosów i kontrolują ok. 95% mandatów; indeks efektywnej liczby
partii = 2,23; indeks frakcjonalizacji = 0,54
•
jedno z dwóch ugrupować zawsze dysponuje większością pozwalającą na samodzielne rządy (ÖVP w
latach 1966-1970; SPÖ w latach 1971-1983)
•
w parlamencie reprezentację posiada także FPÖ, nie dysponuje jednak wystarczającą ilością
mandatów by wejść w koalicję z drugą dominującą partią i stworzyć alternatywę dla rządów
jednopartyjnych
Lata 1983-1999
•
w 1983 socjaliści tracą bezwzględną większość w parlamencie, nie odnawiają jednak współpracy z
chadekami, ale wchodzą w koalicję z FPÖ, która zostaje odnowiona po wyborach 1986
•
wolnościowcy pełnią rolę partii piwotalnej, zyskują status trzeciej siły w RN – system nabiera cech
dwuipółpartyjności
•
w 1987 na skutek szerzenia przez FPÖ haseł nacjonalistycznych socjaliści zrywają koalicję
powracając do mechanizmu wielkiej koalicji z ludowcami, przy czym tym razem to socjaliści pełnią
rolę inicjującą a chadecy – dopełniającą
•
od połowy lat 80. następuje spadek liczby głosów oddawanych na dwie partie dominujące
•
indeks dwupartyjności spada poniżej 70%
•
rośnie poparcie dla partii trzecich (szczególnie dla FPÖ - w wyborach 1999 FPÖ zdobywa 52
mandaty stając się drugą /równocześnie z ÖVP/ siłą w RN)
•
w 1986 po raz pierwszy do parlamentu wchodzą Zieloni
•
w 1994 i 1995 do parlamentu wchodzą także przedstawiciele Frontu Liberalnego
Podsumowanie:
•
w latach 1945-1983 – system dwupartyjny
◦
1949-1966 – istnieją warunki do wykształcenia się rywalizacji partyjnej opartej na alternacji
władzy między ÖVP i SPÖ i piwotalnej FPÖ
◦
1966-1983 – format dwupartyjny
•
lata 1983-1990 – układ dwuipółpartyjny
•
w latach 90. system partyjny Austrii nabiera cech wielopartyjności
◦
obecnie liczba partii relewantnych wynosi 5
◦
podziały socjopolityczne przebiegają na osiach: ekonomicznej, religijnej oraz narodowej
◦
rośnie znaczenie ugrupowań lewicowo-libertariarnych
◦
w wyborach 2008 wskazuje się na wielki sukces ugrupowań prawicowych
System partyjny Belgii
Jako niepodległe państwo Belgia powstała w 1830 roku. Kształtowanie się partii politycznych w Belgii sięga
pierwszej połowy XIX wieku. Na początku pojawiła się partia katolicka mająca duże poparcie na wsi, a także
partia liberalna działająca głównie w miastach. Obydwie partie współdziałały w kształtowaniu belgijskiego
systemu politycznego.
Podziały socjopolityczne:
•
ekonomiczny
•
religijny
•
etniczny (od powstania w 1954 roku Flamandzkiej Unii Ludowej)
W końcu XIX wieku najsilniejszymi ugrupowaniami są
Partia Chrześcijańsko-Społeczna
(reprezentacja
wspólnoty katolickiej),
socjaliści
(klasa robotnicza) oraz
liberałowie
(drobna burżuazja).
Historię partii politycznych w Belgii można podzielić na 4 etapy
6
:
1) 1830-1893: Okres konfrontacji monarchistów i liberałów.
2) 1893-1946: Okres umiarkowanej wielopartyjności.
3) 1946-1965: Okres dwupartyjności.
4) 1965 - nadal: Okres ekstremalnego pluralizmu.
W pierwszych wyborach po II wojnie światowej (1946) największe poparcie zdobywają chadecy (42,5%) i
socjaliści (32,4%), dalej komuniści (12,7%) oraz liberałowie (9,6%).
Wykluczenie komunistów z rządu – powrót do przedwojennych mechanizmów sprawowania władzy (koalicje
chadecji z socjalistami lub liberałami).
Do 1954 i po 1958 chadecja jest najsilniejszym ugrupowaniem w parlamencie. Spada znaczenie komunistów,
których od końca lat 40. nie można uznać za ugrupowanie relewantne. Rośnie poparcie dla liberałów (22% w
1965) oraz dla partii etnicznych.
W 1954 roku powstaje pierwsza partia etniczna – Flamandzka Unia Ludowa. Kolejnym nacjonalistycznym
ugrupowaniem jest działający od 1965 roku Demokratyczny Front Frankofonów (FDF).
Pod koniec lat 60. rozpoczyna się proces rozdziału głównych partii politycznych (chadecji, socjalistów i
liberałów) na oddzielne partie flamandzkie i walońskie. W wyborach 1977 trzy główne siły polityczne
reprezentowane są przez 6 partii – początek tzw.
systemu partii małych
.
Od 1978 roku w wyborach uczestniczą nacjonalistyczny Blok Flamandzki (VB) i flamandzka partia
ekologiczna AGALEV, od 1981 – walońscy ekolodzy zorganizowani w partii ECOLO.
Obecnie w Belgii można wyróżnić dwa regionalne systemy partyjne.
a. Flandria: najsilniejsza partia chadecka, dalej socjaliści i liberałowie (niewielkie różnice)
b. Walonia: najsilniejsi socjaliści, dalej liberałowie i chadecja (jeszcze mniejsze różnice)
Charakterystyczna dla Belgii jest silna pozycja ugrupowań liberalnych, osiągających poparcie niemal równe
socjalistom. Dużą siłą wyborczą dysponują też partie nacjonalistyczne.
Wzory koalicyjne: gabinety tworzone są przez przedstawicieli trzech głównych nurtów belgijskiej polityki.
Najczęściej występującym typem koalicji jest alians centrowy (chadecja + socjaliści/ 18 na 24 gabinety do
1999) oraz centroprawicowy (chadecja + liberałowie). 4 gabinety koalicyjne (do 1999) miały charakter
wielkiej koalicji. W latach 1954-1958 doszło to utworzenia rządu liberałów i socjalistów.
6 Z Wikipedii.
Plik z chomika:
umkc
Inne pliki z tego folderu:
SUMA NOTATEK.pdf
(1230 KB)
Panstwa.doc
(27 KB)
notatki wykłady 2.odt
(39 KB)
partie.pdf
(29 KB)
partie wyborcze.pdf
(732 KB)
Inne foldery tego chomika:
książki
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin