Cud uważności -Thich Nhat Hanh.pdf

THICH NHAT HANH

Cud ważności

ZEN W SZTUCE CODZIENNEGO ŻYCIA

prosty podręcznik medytacji

SPIS TREŚCI

Do czytelnika 3

Podstawowy trening 3

Zmywanie dla zmywania 4

Filiżanka w twoich rękach 4

Jedzenie mandarynki 5

Podstawowy trening 5

Chodzenie po ziemi jest cudem 6

Siedzenie 6

Jednoczenie się z oddechem 7

Odmierzanie i obserwowanie oddechu 8

Spokojne oddychanie 9

Liczenie oddechów 10

Każda czynność jest rytuałem 10

Dzień Uwagi 10

Kamyk 12

Świadomość umysłu 13

Strażnik czy małpi cień 14

Jedno jest wszystkim, wszystko jest jednym: pięć składników 15

Wyzwolenie od cierpienia 16

Podróż na falach narodzin i śmierci 17

Drzewko migdałowe przed twoim domem 17

Głos wzbierającej fali 19

Medytacja ujawnia i leczy 19

Woda przejrzystsza i trawy zieleńsze 20

Trzy cudowne odpowiedzi 20

Służba 24

Ćwiczenia medytacyjne 24, Półuśmiech, gdy budzisz się rano 24, Półuśmiech w wolnych

chwilach 24, Półuśmiech, gdy słuchasz muzyki 24, Półuśmiech, gdy jesteś zdenerwowany 24,

Pełne rozluźnienie w pozycji leżącej 25, Pełne rozluźnienie w pozycji siedzącej 25, Głębokie

oddychanie 25, Mierzenie oddechu krokami 25, Liczenie oddechów 25, Podążanie za oddechem

podczas słuchania muzyki 25, Podążanie za oddechem podczas rozmowy 26, Podążanie za

oddechem 26, Otwieranie się na uczucie radości 26, Świadomość pozycji ciała 26, Parzenie

herbaty 26, Zmywanie naczyń 26, Pranie ubrań 27, Sprzątanie domu 27, Kąpiel - bez pośpiechu

27, Kamyk 27, Dzień pełnej świadomości 27, Medytacja o współzależności 28, Ty sam 28, Twój

szkielet 28, Twoja prawdziwa twarz zanim się urodziłeś 29, Ukochana osoba, która umarła 29,

Pustka 29, Współczucie dla osoby, której najbardziej nienawidzisz lub którą gardzisz 29,

Cierpienie spowodowane brakiem mądrości 30, Działanie w duchu nieprzywiązywania się 30,

Nieprzywiązywanie się 31, Kontemplacja nierezygnacji 31,

James Forest

Nhat Hanh: Patrzeć oczami współczucia 31

Do Czytelnika

Serdeczneprzyjęcie przez polskiego Czytelnika wydanej przez naszą Agencję książki Thich

Nhat Hanha KAŻDY KROK NIESIE POKÓJ umocniło nas w przeświadczeniu, że powinniśmy

wydać jeszcze jedną książkę tego autora. Wybraliśmy CUD UWAŻNOŚCI.

Podczas gdy KAŻDY KROK NIESIE POKÓJ wprowadza w niepowtarzalny klimat prostoty

pojmowania codziennego życia z perspektywy buddyzmu zen, o tyle CUD UWAŻNOŚCI

stanowi opis ćwiczeń wprowadzających w praktykę medytacji w życiu codziennym, dzięki

której stan umysłu zen może stać się udziałem każdego Czytelnika. Mindfulness to właśnie ten

stan a zarazem proces dochodzenia do niego.

Długo zastanawialiśmy się nad tym, jak oddać to pojęcie w języku polskim. Zbliżając się do

jego sanskryckiego źródła - sattipathana - należałoby mówić o „pełnej przytomności". Ponieważ

istotą sprawy jest tu uwaga , skierowaliśmy się w terminologicznych poszukiwaniach w tę

stronę. Ale mindfulness nie oznacza uwagi w potocznym znaczeniu tego słowa, polegającej na

skierowaniu zmysłów i umysłu na konkretny obiekt. Mamy tu bowiem do czynienia z

bezrefleksyjną uwagą obejmującą zarówno obiekty „zewnętrzne" jak i „umysł" uważającego.

Zespołowi redakcyjnemu spodobało się rzadkie już dziś słowo uważność . Tłumaczka, zaś

przychylała się do pozostawienia w polskim tytule tej książki słowa uwaga .

Wprowadzając Czytelnika w ten językowy dylemat jestem przekonany, że po przeczytaniu i

głębokim przeżyciu już pierwszych rozdziałów tej pięknej i mądrej książki odnajdzie on i tak

swój własny język, w którym zawrze unikalne doświadczenie jej lektury.

J.S.

Podstawowy trening

Wczoraj odwiedził mnie Allen z synem Joeyem. Jak ten chłopiec szybko rośnie! Ma już siedem

lat i płynnie mówi po francusku i angielsku. Mówi nawet slangiem, którego nauczył się na ulicy.

Tutejsze metody wychowawcze różnią się bardzo od sposobu, w jaki wychowujemy dzieci w

moim kraju. Tutaj rodzice wierzą, że „wolność jest niezbędna dla prawidłowego rozwoju

dziecka". W ciągu dwóch godzin naszego spotkania Allen cały czas musiał obserwować syna,

gdy ten bawił się, krzyczał i ciągle nam przerywał, tak że właściwie nie mogliśmy porozmawiać.

Dałem chłopcu kilka ilustrowanych książeczek dla dzieci, zajął się nimi przez krótką chwilę, po

czym odrzucił i znowu zaczął nam przeszkadzać. On po prostu domaga się, by nieustannie

zwracano na niego uwagę.

Później Joey ubrał się i wybiegł, by pobawić się z synem sąsiada. Spytałem Allena: „Czy

łatwo jest żyć w rodzinie?" Allen nie odpowiedział wprost. Przyznał, że w ciągu ostatnich

kilku tygodni od narodzin Any nie mógł spokojnie przespać dłuższej chwili, bo Sue budzi go w

nocy. Sama jest zbyt zmęczona, więc prosi, by sprawdzał, czy Ana oddycha. „Wstaję,

przyglądam się dziecku, po czym znów zasypiam. Czasami ten rytuał powtarza się dwa lub trzy

razy w ciągu nocy".

Spytałem też: „Czy życie w rodzinie jest łatwiejsze od życia w samotności?" Allen również

nie odpowiedział. Zrozumiałem. Zadałem mu inne pytanie: „Wielu ludzi sądzi, że jeśli masz

rodzinę, to czujesz się mniej samotny i bezpieczniejszy. Czy to prawda?" Allen pokiwał głową i

coś wymamrotał, ale ja zrozumiałem...

Po chwili zaczął: „Odkryłem sposób, by mieć więcej czasu dla siebie. W przeszłości zwykłem

patrzeć na czas, jak gdyby był podzielony na części. Jedna część była zarezerwowane dla Joeya,

inna - dla Sue, jeszcze inna - na różne prace domowe. Dopiero pozostały czas traktowałem jako

swój - mogłem czytać, pisać, zajmować się pracą badawczą, pójść na spacer.

Teraz staram się już nie dzielić czasu na części. Uważam czas Joeya i Sue za swój czas. Kiedy

pomagam Joeyowi w lekcjach, szukam sposobów, by traktować jego czas jako swój. Gdy

wspólnie z nim rozwiązuję zadania, dzielę z nim chwilę i staram się wzbudzić w sobie

zainteresowanie tym, co w danym momencie robimy. Czas poświęcony synowi staje się moim

czasem. To samo dzieje się w stosunku do Sue. Muszę powiedzieć, że teraz mam nieograniczoną

ilość czasu dla siebie!"

Allen uśmiechał się mówiąc. Byłem zaskoczony. Wiedziałem, że nie nauczył się tego z

książek. Odkrył to w codziennym życiu.

Zmywanie dla zmywania

Trzydzieści lat temu, kiedy byłem jeszcze nowicjuszem w klasztorze Tu Hieu, zmywanie naczyń

nie należało do przyjemnych zajęć. W czasie gdy wszyscy mnisi wracali do klasztoru, bo zbliżał

się okres intensywnej medytacji, dwóch z nich musiało gotować i zmywać po - bywało - ponad

stu innych. Nie było mydła. Używaliśmy popiołu oraz ryżowych i kokosowych łusek. Zmywanie

takiej ilości misek było trudną pracą, zwłaszcza zimą, gdy woda była lodowata. Dzisiaj w kuchni

mamy płyny do mycia, specjalne gąbki do szorowania i bieżącą wodę. Łatwiej znaleźć przy-

jemność w zmywaniu. Można zrobić to szybciej, by potem usiąść i rozkoszować się herbatą.

Potrafię docenić pralkę, chociaż piorę ręcznie swoje rzeczy, ale automatyczna zmywarka - to już

trochę za wiele!

Podczas zmywania naczyń powinniśmy być tylko zmywaniem naczyń, co oznacza, że

zmywając powinniśmy być w pełni świadomi faktu, że zmywamy naczynia. Na pierwszy rzut

oka może to wydawać się trochę głupie: dlaczego przywiązywać tyle znaczenia do tak prostej

czynności? Ale o to właśnie chodzi. Fakt, że jestem tu i zmywam naczynia, jest cudowną

rzeczywistością. Jestem całkowicie sobą, podążając za oddechem, świadomy swej obecności i

świadomy swoich myśli i czynności. Niemożliwe jest wtedy, bym miotał się nieprzytomnie tam i

z powrotem jak butelka unoszona przez fale oceanu.

Filiżanka w twoich rękach

W Stanach Zjednoczonych mam bliskiego przyjaciela, Jima Foresta. Gdy osiem lat temu

spotkałem go po raz pierwszy, pracował w Katolickim Stowarzyszeniu na Rzecz Pokoju.

Odwiedził mnie ostatniej zimy. Zazwyczaj po kolacji najpierw zmywam naczynia, a dopiero

potem siadam, by napić się ze wszystkimi herbaty. Pewnego wieczoru Jim chciał mnie

wyręczyć, więc powiedziałem: „Dobrze, ale jeśli chcesz zmywać naczynia, musisz wiedzieć, jak

to się robi". Jim zareagował obruszony: „Nie żartuj! Myślisz, że nie wiem, jak się zmywa

naczynia?" Odparłem: „Są dwa sposoby zmywania. Pierwszy - to zmywanie naczyń, po to by je

umyć i drugi - by je zmywać". Jim był zachwycony i odrzekł: „Wybieram ten drugi sposób:

zmywanie dla zmywania". Od tamtej pory Jim już wie, jak zmywać naczynia. Uczyniłem go

odpowiedzialnym za tę pracę w ciągu całego tygodnia.

Kiedy zmywamy i myślimy o herbacie, która na nas czeka - to śpieszymy się, żeby sprzątnąć

naczynia, tak jak gdyby nam przeszkadzały. Wtedy nie można powiedzieć, że „zmywamy dla

zmywania". Co więcej, nie żyjemy w chwili, w której to wykonujemy. Właściwie jesteśmy

zupełnie niezdolni do tego by stojąc przy zlewie urzeczywistniać cud życia. Jeśli nie umiemy

zmywać naczyń, to wszystko wskazuje, że również nie będziemy umieli pić herbaty. Podczas

picia będziemy myśleli o innych rzeczach, ledwie zdając sobie sprawę, że trzymamy w rękach

filiżankę. W ten sposób będziemy wsysani w przyszłość, niezdolni do prawdziwego przeżycia

nawet jednej minuty.

Jedzenie mandarynki

Pamiętam, kiedy przed laty po raz pierwszy podróżowałem z Jimem po Stanach Zjednoczonych,

usiedliśmy pod drzewem, by odpocząć. Jedliśmy mandarynkę. Jim zaczął mówić o tym, co

będziemy robili w przyszłości. Gdy tylko zaczęliśmy omawiać jakiś wspaniały, podniecający

plan, Jim tak się zatopił w marzeniach, że dosłownie zapomniał, co teraz robi. Oderwał cząstkę

mandarynki i zanim ją pogryzł, już następną wkładał do ust. Nie zdawał sobie sprawy z tego, co

je. Wystarczyło, że mu powiedziałem: „Połknij ten kawałek, który już masz w ustach" i Jim

nagle zrozumiał...

Tobyło tak, jak gdyby do tej pory wcale nie jadł mandarynki, a jeśli cokolwiek jadł - to plany

na przyszłość.

Mandarynkę można podzielić na cząstki. Jeśli potrafisz zjeść jedną cząstkę, będziesz umiał

zjeść cały owoc. Jim zrozumiał. Wolno opuścił rękę i skupił się na kawałku, który miał w ustach.

Pogryzł go uważnie i dopiero potem sięgnął po następny.

Później, gdy Jima uwięziono za działalność przeciwko wojnie, martwiłem się, jak on znosi

cztery więzienne ściany i napisałem do niego list: „Pamiętasz mandarynkę, którą razem

jedliśmy? Twój pobyt w więzieniu jest jak ona. «Jedz» go i bądź jednym z nim. Jutro już go nie

będzie".

Podstawowy trening

Ponad trzydzieści lat temu, gdy przekroczyłem próg klasztoru, mnisi wręczyli mi małą

książeczkę The Essential Discipline for Daily Use (Podstawowy trening na co dzień) , napisaną

przez buddyjskiego mnicha Doc The z klasztoru Bao Son, i powiedzieli, żebym nauczył się jej

na pamięć. Była to cienka książeczka. Nie miała więcej niż czterdzieści stron, lecz zawierała

wszystkie zalecenia Doc The, które stosował do przebudzenia umysłu podczas wykonywania

różnych czynności. Kiedy rano budził się, pierwszą jego myślą było: „Przed chwilą obudziłem

się, mam nadzieję, że wszyscy ludzie dojdą do wielkiej świadomości i będą widzieć z doskonałą

jasnością". Kiedy mył ręce, myślał: „Kiedy myję ręce, mam nadzieję, ze wszyscy ludzie będą

mieli czyste ręce, gotowe do przyjęcia rzeczywistości". Na książeczkę składają się tylko tego

rodzaju sentencje. Celem ich jest pomoc początkującym w praktyce medytacji, tak by umieli

utrzymać pełnię świadomości. Mistrz zen Doc The pomógł nam - młodym nowicjuszom we

względnie łatwy sposób praktykować wszystko to, o czym naucza Sutra Pełnej Świadomości.

Zawsze gdy wkładasz szatę, zmywasz naczynia, idziesz do łazienki, składasz matę, nosisz

wiadra z wodą czy myjesz zęby, możesz powtarzać jedną z sentencji Doc The, by utrzymywać

rozszerzoną świadomość. *

Sutra Pełnej Świadomości powiada: „Praktykujący medytację, gdy chodzi musi być świadomy,

że chodzi. Kiedy siedzi, musi być świadomy tego, że siedzi. Kiedy leży, musi być świadomy, że

leży... Niezależnie od pozycji, jaką przyjmuje jego ciało, praktykujący musi być jej świadom.

Tak praktykując, żyje w bezpośredniej i nieustannej świadomości ciała..." Jednakże uprzytom-

nianie sobie pozycji ciała nie wystarcza. Musimy być świadomi każdego oddechu, każdego

ruchu, każdej myśli i uczucia - wszystkiego, co ma z nami jakikolwiek związek.

Co jest celem instrukcji tej Sutry? Jak znaleźć czas na ćwiczenie koncentracji? Jeśli spędzamy

cały dzień na praktykowaniu, to gdzie jest czas na budowanie alternatywnego społeczeństwa?

W jaki sposób Allen godzi pracę, odrabianie lekcji z Joeyem i pranie pieluch Any z praktyką

* Budda nauczał, ze powinno się używać oddechu w celu osiągnięcia koncentracji Sutra, która mówi o stosowaniu oddechu w

celu utrzymania pełnej uwagi, to Sutra Anapanasati Sutra ta była przełożona i skomentowana w III w n e przez wietnamskiego

mistrza zen Khuong Tang Hoi, pochodzącego ze Środkowej Azji Anapana znaczy „oddech" i Sati - „uwaga" Tang Hoi

przetłumaczył to jako „strzeżenie umysłu". Sutra Anapanasati traktuje o oddechu pomocnym w utrzymaniu uwagi. Sutra o

oddechu podtrzymującym uwagę jest sto osiemnastą sutrą w zbiorze sutr zwanym Majhima Nika-ya i podaje szesnaście

sposobów posługiwania się oddechem.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: