Magia drzew.pdf

Magia drzew

KORYDON: Alcydes najbardziej lubi topolę, Bachus winorośl,

Piękna Wenus mirt, Apollo swoje wawrzyny.

Filida leszczynę kocha. Póki ją będzie kochała,

Ani mirt nie pokona leszczyny, ni wawrzyn Febowy.

TYRSIS: W lesie najpiękniejszy jest jesion, w ogrodach sosna,

Na brzegu rzeki topola, w wysokich górach jodła.

Wergiliusz Ekloga 7 tł. Zygmunt Kubiak

„Topola sama przez się rozerźniona

otworzyła brzuch płodny i rodziła

z którego nimfa pięknie ustrojona,

nimfa dorosła nagle wychodziła;

i sto drzew inszych tymże kształtem rodzi,

sto z nich udatnych, pięknych nimf wychodzi.”

Torquato Tasso „Jerozolima Wyzwolona”

Nie stoję po niczyjej właściwie stronie, bo nikt nie stoi po mojej, jeżeli rozumiecie, co

chcę przez to powiedzieć. Nikt już nie dba o lasy tak jak ja, nawet dzisiejsi elfowie.

Drzewiec w powieści R.R. Tolkiena Władca Pierścieni tł. Maria Skibniewska

O! Cóż jest piękniejsze niż wysokie drzewa!

Leopold Staff

Drzewo od zawsze jest związane z historią człowieka i jego myśli, przyzna to zarówno

chrześcijanin jak judaista, jak mahometanin, jak poganin, jak starożytny grek lub

rzymianin, jak hinduista jak i darwinista lub ateista.

Zawsze wszystko jest zapoczątkowane jakimś incydentem z drzewami, bądź też drzewa

zapewniają temu czemuś zapoczątkowanemu przetrwanie... Drzewo wiadomości

dobrego i złego, drzewo życia, drzewo kosmiczne, Drzewo Buddy, Yggdrasil, lasy w

których żyły małpy (z których rzekomo wywodzi się ludzki gatunek) znajdując w nich

pokarm i schronienie...

Drzewa dostarczały (i dostarczają, choć w coraz mniejszym stopniu) pokarmu,

schronienia, papieru i ciepła (w postaci drewna opałowego), drzewom ludzie

zawdzięczają w bardzo dużym stopniu swoje przetrwanie. Myślałby kto, że ich

(człowieków) wdzięczność nie ograniczy się tylko do słów i frazesów, oraz przypisywaniu

drzewom tysięcy symbolicznych znaczeń, jednak przez setki lat tak właśnie było. Dopiero

w ostatnich czasach niektórzy zaczęli czynnie sprzeciwiać się nadmiernemu

wykorzystywaniu ich dobroduszności (wiadomo wszak, iż duszą drzewa jest driada

(mitologie greckie i rzymskie, C.S. Lewis Książę Kaspian ), a przewodnikiem duchowym

któryś z Entów (Tolkien)).

Lasy, puszcze, knieje i gaje były szczególnie bliskie ludziom Starożytności,

Średniowiecza, a następnie dopiero Romantyzmu (epoki w międzyczasie bardziej

interesowały się kulturą, cywilizacją i osiągnięciami ludzkiej myśli, niż Naturą, której

istnienie choćby na renesansowych obrazach zaznaczano symbolicznie za pomocą

stylizowanych, geometryzowanych, rachitycznych drzewek...), od którego

zainteresowanie nimi zarówno literatury, medycyny jak i zwykłych ludzi przeżywa swój

renesans. W chwili największego rozkwitu cywilizacji niektórzy ludzie zrozumieli jak wiele

utracili wyrzekając się natury i doprowadzili do zrozumienia również innych ludzi, którzy z

kolei...

W każdym razie streszczając się: trudno znaleźć jakąkolwiek książkę fantasy

(prowokacyjnie pod tym względem zaliczam do tej kategorii również dramaty

romantyczne oraz Shakespeare’a) w której Las, bądź Puszcza, bądź też Knieja,

ewentualnie Gaik lub Park, w ostateczności pojedyncze drzewo nie odegrało jakiejś

niezwykle ważnej roli, bądź to przez fakt samego swojego istnienia w danym miejscu

(Ziemiański Achaja , Tolkien Władca Pierścieni ), czy też ze względu na to co dzięki niemu

można uzyskać (w opisach różnych obrzędów np. Mgły Avalonu Marion Zimmer Bradley,

oraz jako rzeźbione z nich drewniane różdżki (J.K. Rowling Harry Potter ), lub też

upersonifikowanie drzewa (R.R.Tolkien Władca Pierścieni , C.S.Lewis Opowieści z Narni ),

ewentualnie ze względu na zamieszkujące go istoty o dziwnych właściwościach (Michael

Ende Niekończąca się opowieść oraz ponownie Achaja ).

Konkrety:

W Starożytności za czasów dominacji Kreteńczyków zarówno drzewa jak i same gałęzie

obdarzano kultem jako bóstwa, następnie zdegradowano je (za sprawą mugoli) do roli

(jak już pisałam) siedziby leśnych nimf Driad, oraz atrybutów bóstw. Kiedy Grecy wycinali

las, zawsze pozostawiali jedno drzewo, lub całą ich kępę, nietknięte; najczęściej,

niezależnie od gatunku, poświęcano je wtedy dziewiczej bogini-łowczyni Artemidzie

(Dianie). Zeusowi (Jowiszowi) przypisywano dęby, drzewa oliwne Atenie (Minervie),

wawrzyn łączono z Apollinem (zamieniła się w niego uciekająca przed zakochanym w

niej bogiem Dafne, zgodziła się jednak już po przemianie, aby jej gałęzie zdobiły jego

głowę...), Platany z Bakchusem (Dionizosem), mirt z Afrodytą (Wenus). Oczywiście

należy też wspomnieć o wywodzącym się z tamtych czasów drzewie życia, rosnącym w

ogrodzie Hesperyd i rodzącym złote owoce, jeden z których podstępem wykradł

Herakles.

W plemionach Słowiańskich i Germańskich drzewa (zwłaszcza te stare) często służyły za

ołtarze, to przy nich składano ofiary i zanoszono modły. Celtyccy druidzi również bardzo

drzewa szanowali, lecz zarazem znacznie częściej niż Europejczycy wykorzystywali je

do obrzędów magicznych (o których dalej). Rytuały płodności i urodzaju Matki Ziemi

odbywały się zazwyczaj w tych trzech wyżej wymienionych kulturach wokół drzew

zrzucających liście (jesienią), bowiem ich konary „łyse” zimą, a już na wiosnę zieleniące

się, wybitnie i naocznie poświadczały odradzanie się życia po śmierci.

W Chinach i Japonii drzewa obdarzano szacunkiem, a na święta przyozdabiano

kolorowymi wstęgami na których niekiedy wypisywano życzenia do Bogów. Hinduiści w

swojej ikonografii odwracają drzewo do góry korzeniami, tak iż siłę duchową czerpie ono

z nieba i przekazuje ją ku ziemi (taki wizerunek jest też preferowany w kabale i różnych

rodzajach mistycyzmu, oraz magii), zaś drzewo wyrastające z jaja kosmicznego

symbolizuje jedno z naczelnych bóstw, czyli Brahmę.

W Średniowieczu o wiele większe znaczenie miało pewne drzewo z Edenu dające

świadomość dobrego i złego, tę historię zna jednak każdy aż po dziś dzień. Na

niektórych Średniowiecznych obrazach przedstawiano Jezusa ukrzyżowanego na

drzewie, ponieważ wg Księgi Powtórzonego Prawa powieszenie na drzewie ma spotkać

człowieka przeklętego - dlatego też takie przedstawienie Ukrzyżowania wzmacnia

dodatkowo symbolikę zbawienia i oddania się Chrystusa w dobrowolnej ofierze za nasze

grzechy, obraz ten łączy w sobie wizerunek drzewa wiadomości dobrego i złego (czyli

potępienia) i drzewa życia. Warto też napomknąć iż wielkim dziele tamtych czasów, czyli

Boskiej Komedii Dantego wędrówka autora po zaświatach zaczyna się od

przypadkowego zabłądzenia podczas przechadzki po lesie.

W Romantyzmie drzewa rzadko już „występowały solo”, znacznie częściej spotykamy je

w skupiskach, najczęściej Kniejach i Puszczach ( Balladyna Słowackiego, Król Elfów

Goethego), które miały obrazować grozę istnienia i niemożność powrotu człowieka do

Natury którą sam uczynił sobie wrogą, jego nabytą nieświadomość o prawach natury i

związane z tym zagrożenie, gdy trafi do jej świata. Podobnie rzecz wygląda u

Shakespeare’a (Głównie w Makbecie , ale również, wbrew kpiarskim pozorom, w Śnie

nocy letniej ), kolejne epoki utrzymały wielkie znaczenie drzew i albo zgadzały się z

tradycją narzuconą przez Romantyzm (Bolesław Leśmian Dusiołek), albo też z nią

polemizowały próbując dowieść, iż, mimo wszystko, natura nie odrzuci dłoni wyciągniętej

przez człowieka do pojednania (Leopold Staff chociażby).

Drzewo ponadczasowo i ponadprzestrzennie jest symbolem dynamiki wzrostu, śmierci i

odnowy, tworzy centralną oś dla przepływu boskiej energii. Drzewo Życia łączy świat

nadprzyrodzony z ludzkim, korzeniami sięga zaświatów podziemnych, koroną zaś nieba,

co może budzić zarówno grozę jak i ufność (zależy od tego o jakim charakterze bóstwo

wyznajemy), najczęściej uznaje się, że rośnie ono na świętych górach, lub w rajskich

ogrodach, często jest oplatane przez węża, który może symbolizować dobrą spiralną

energię ziemi, lub też destrukcję; w koronie tegoż drzewa żyją ptaki, w gałęziach tego

kontekstu rozumiane jako posłańcy boscy, lub też dusze zmarłych. Z pomocą tegoż

drzewa człowiek może uzyskać oświecenie duchowe, zbawienie, oraz uwolnienie od

cyklicznych przemian życia i śmierci (znaczy, że nie umrze) . W wielu tradycjach na

drzewie życia zawieszone są gwiazdy, kule lub owoce, mające symbolizować planety,

cykle słońca lub księżyca - stąd też Drzewo jest często zaliczane do symboli lunarnych.

Owoc z drzewa życia daje nieśmiertelność, niestety istnieją pewne (dosyć poważne)

różnice zdań co do gatunku owego drzewa: w Chinach uznaje się je za brzoskwinię, w

Egipcie za migdałowiec, migdałowiec również w tradycji Irańskiej, ale już drzewo oliwne,

palmę lub granatowiec w innych krajach bliskiego wschodu i semickich. Najpewniejszą

więc radą dla mniej drastycznych w dążeniach do celu czarodziejów, połączonych pasją

odkrycia leku na śmierć z Sami Wiecie Kim, wydaje się być to, co od zawsze powtarzają

nam babcie i rodzicielki: „jedz wszystkie owoce – będziesz wielki/a!”

Drzewa w ogóle (jako symbole lunarne) mają symbolikę żeńską, mimo fallicznej

wertykalności (sorry dla pruderyjnych), za czasów pierwotnych bowiem wierzono, że

ucieleśniają matkę ziemię, w starożytnym Egipcie np. Hathor w ikonografii jest

przedstawiana jako figowiec, choć de facto była boginią Palm lub Sykomory (zależy od

miejsca i czasu). Znaczący wyjątek od żeńskości drzew odnajdujemy również w bożku

Azjatyckim Attisie, czczonym również w Egipcie i świecie grecko-rzymskim, jego

emblematem jest sosna, wiodący symbol nieśmiertelności (jako roślina wiecznie zielona),

śmierć tegoż bożka (na skutek kastracji, czyli zapewne zbytniego nadwątlenia męskiego

ego ;-)) i jego odrodzenie czczono odzierając sosnę z kory i owijając ją wełną, możliwe,

że od tego rytuału prosta droga prowadzi do naszych gaików.

Drzewu , dzięki jego formie, dodano też znaczenie obrazu ewolucji: z jednolitego pnia

wyrastają rozliczne gałęzie; za pomocą wizerunku drzewa tworzono też tzw. drzewa

genealogiczne, pokazujące rozwój danego rodu. Natomiast jedno drzewo o rozdwojonym

pniu symbolizuje dualizm – podobno takie wyrosło na grobie Tristana i Izoldy.

Drewno , które otrzymujemy z drzew, jednoznacznie oznacza: Ochrona. Nietrudno

domyślić się dlaczego. Z drewna budowano domy i drewnianymi palisadami chroniono

grody, palenie drewnem chroniło przed zimnem (oraz niestrawnością spowodowaną

nadmiernym spożyciem tatara i innych surówek). Zabobonne dotykanie drewna, czyli

„odpukiwanie w niemalowane” wywodzi się właśnie z tej z ufności ludzi pierwotnych w to,

że drewno ma ochronną moc magiczną, która potrafi ich obronić. Niestety, teraz zła

wiadomość: działa tylko drewno jesionu, głogu, leszczyny, dębu lub wierzby, nie

wystarczy pierwsza lepsza niepolakierowana poręcz od schodów... Z różnych gatunków

drewna produkuje się podstawowe wyposażenie czarodzieja i czarodziejki: różdżki. W

tradycji indyjskiej drewno, nie glina, jest pierwotną substancją z której Brahma stworzył

cały świat.

Gałęzie przejmują właściwości drzewa z którego pochodzą, niemal wszystkie zapewniają

urodzaj i płodność, palmowe i oliwne dodatkowo triumf, a jemioła zmartwychwstanie

(wprawdzie to nie drzewo, ale drzewa się trzyma pasożycisko wredne), głównie w

świecie celtyckim (Panoramiks pewnie by dodał, że tylko ta ścinana złotym sierpem z

dębu), ale również w Eneidzie, gdzie zapewni Eneaszowi bezpieczne przejście przez

Hades. A teraz, aby nie było za przyjemnie, należy dodać iż Kapłana Diany jego

następca zabijał za pomocą złotego konara w miejscu jej kultu, czyli nad jeziorem Nemi...

I pomyśleć, że w Średniowieczu kwitnący konar oznaczał logikę...

Liście w Chinach są emblematem szczęścia, w Europie już nieco mniej optymistycznie,

bo tylko: niezliczonej mnogości ludzkich istnień, oraz krótkości żywota, opadanie liści na

jesieni, będące wywodzącą się jeszcze ze starożytności metaforą śmiertelności, przejęły

mugolskie filmy banalizując je do obrazka upływu czasu...

Las , jak w romantyzmie już pisałam, tak samo u Junga. W Buddyzmie jest obrazem

sanktuarium, w tradycji czarodziejów europejskich jest miejscem tajemnic, prób i inicjacji.

W starożytności przypisano mu kiełkowanie życia i zasadę żeńską, dla druidów był

dopełnieniem męskiej zasady solarnej. Miarą znaczenia szamana lub kapłana w

Ameryce i Afryce była jego znajomość lasu: roślin i zwierząt go zamieszkujących. W

tradycji Azjatyckiej jest pustelnią, miejscem do którego można się udać, aby uciec ze

świata i oddać się kontemplacji i rozwojowi duchowemu.

Drzewa „dzikie”

Akacja : W myśli judeo-chrześcijańskiej oznacza nieśmiertelność, z jej drzewa

zbudowano Arkę Przymierza, podobno również korona cierniowa nałożona na skronie

Chrystusa byłą upleciona z gałązek akacji. Czerwone oraz białe kwiaty akacji są

symbolem dualizmu życia i śmierci. W masonerii konar akacji jest symbolem inicjacji i

hołdu pośmiertnego, upamiętniającego złożenie na grobie Hirama takiejż gałęzi (Hirama

sprawdźcie sobie w googlach, macie pod ręką ;-)). Różdżki akacjowe są wyjątkowo

trwałe, ale też nie nadają się za dobrze do walki.

Bez (czarny) : Głównie w Danii (ale również w reszcie Europy Północnej) uchodzi za

drzewo szczególnie magiczne, aczkolwiek bynajmniej nie przynoszące szczęścia,

wykonanie z niego mebli domowych było wywoływaniem wilka z lasu, o gwarantowanym

skutku jego przybycia. Jednocześnie chronił przed czarami w noc Walpurgii, a zerwanie

jego kwiatów skłaniało do przeprosin wg niektórych relacji to właśnie na czarnym bzie

powiesił się Judasz. Mimo wielkiej mocy magicznej mało istnieje różdżek z tego drzewa,

jest ono bowiem wyjątkowo niewdzięczne w obróbce...

Brzoza : Ma zdecydowanie dobroczynne i ochronne działanie (dowiedzione nawet w

„naukowej” medycynie), a poświęcone jest germańskim bóstwom Thorowi (temu od

młota) i Freyi, na wschodzie od Germanii odgrywało kluczową rolę w rytuałach

szamańskich jako drzewo kosmiczne, pień brzozy był osią budowy jurt (okrągłych

namiotów), w związku z czym uzyskało znaczenia sakralne w rytuałach inicjacji, jako

symbol wznoszenia się na wyższy poziom duchowy i czerpania energii kosmicznej. W

Rosji symbolizowało wiosnę i młode kobiety, sadzono je w pobliżu domów dla zwabienia

duchów opiekuńczych. Brzozowymi rózgami chłostano czarownice dla wypędzenia z nich

„złego” (ale to oczywiście i tak nie skutkuje więc uprasza się osoby nie magiczne, aby nie

próbowały tego więcej). Różdżki brzozowe cieszą się wielkim powodzeniem wśród

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: