Poradnik_Jak_zdemaskowac_szwindel_grudzien_2008.pdf

(1195 KB) Pobierz
145314469 UNPDF
Jak zdemaskować szwindel?
Czyli krótki przewodnik po whistle-blowingu
Anna Wojciechowska-Nowak
Warszawa 2008
Opracowanie redakcyjne:
Izabella Sariusz-Skąpska
Ilustracje i projekt graficzny okładki:
Piotr Kanarek
ISBN 978-83-89406-95-8
Publikacja jest rozpowszechniana bezpłatnie.
© Copyright by Fundacja im. Stefana Batorego, Warszawa 2008
Wydawca:
Fundacja im. Stefana Batorego
ul. Sapieżyńska 10a, 00-215 Warszawa
tel. |48| 22 536 02 00
e-mail: batory@batory.org.pl
www.batory.org.pl/korupcja
Niniejsza publikacja powstała dzięki pomocy finansowej Unii Europejskiej.
Za treść tego dokumentu odpowiada Fundacja im. Stefana Batorego;
poglądy w nim wyrażone nie odzwierciedlają w żadnym razie
oficjalnego stanowiska Unii Europejskiej.
Łamanie:
„TYRSA” Sp. z o.o.
ul. Kościeliska 7, 03-614 Warszawa
e-mail: tyrsa@hot.pl
Druk i oprawa:
„EFEKT” s.j.
Spis treści
Wstęp
5
Whistle-blowing po polsku
11
Demaskator w sądzie pracy
17
Regulacje prawne w innych krajach
25
Stany Zjednoczone
26
Ustawa o ochronie demaskatorów ( Whistleblower Protection
Act )
26
Ustawa Sarbanes-Oxley
31
Wielka Brytania
36
Ustawa o ujawnianiu w interesie publicznym informacji poufnych
( Public Interest Disclosure Act )
37
Whistle-blowing w przedsiębiorstwie i instytucji publicznej 51
Wstęp
W histle-blower to aktywny obywatel, który będąc świadkiem bezprawnego
działania, zabiega o jego wyeliminowanie. Takie osoby odgrywają żywotną rolę
w społeczeństwie otwartym, społeczeństwie demokratycznym. Zmuszają bowiem
nasze instytucje publiczne do odpowiedzialności wobec ludzi, którym z założenia
mają one służyć. Zbyt często jednak okazuje się, że osoby te są raczej karane niż
nagradzane za swoje zasługi, prowadzące do wyciągnięcia na światło dzienne
zachowań łamiących prawo, zagrożeń dla zdrowia publicznego, oszustw, nadużyć
władzy lub błędów stwarzających ryzyko dla bezpieczeństwa narodowego” – te
słowa Gregory’ego R. Watchmana, szefa organizacji amerykańskiej Government
Accountability Project , chyba najzwięźlej i najtrafniej opisują zagadnienie, któremu
poświęcona jest ta publikacja. Chcemy przedstawić, czym jest obco brzmiący,
choć przecież nieobcy w polskich realiach, whistle-blowing , jaka jest waga tego
zjawiska dla ochrony interesu społecznego, na jakie ryzyko naraża się osoba,
która w obronie tego interesu powie „Nie!” i w końcu – przekonanie polskiego
ustawodawcy, pracodawców i innych decydentów do refleksji nad możliwością
otoczenia whistle-blowera ochroną prawną.
Kiedy 29 września 2008 roku w „Dużym Formacie” „Gazety Wyborczej” pojawił
się reportaż autorstwa Zbigniewa Domaszewicza i Piotra Mączyńskiego, Obywatel
kapuś, czyli samotność demaskatora , opisujący trzy historie, których bohatero-
wie, widząc nepotyzm, tolerowanie łamania przepisów o ochronie środowiska
naturalnego, narażanie zdrowia i życia pracowników poprzez łamanie zasad
bezpieczeństwa, zdecydowali się sprzeciwić swoim przełożonym i powiadomić
5
Zgłoś jeśli naruszono regulamin