relacja-leonarda-stankiewicza-z-pacyfikacji-kwk-wujek.pdf

Relacja Leonarda Stankiewicza, oprac. Jarosław Neja (opublikowana: L. Stankiewicz,

„Wujek” – pamiętam, „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej” 2004, nr 6 -7, s. 34-36)

Mieszkałem wówczas w okolicach KWK „Wujek”. 16 grudnia rano wziąłem aparat i

poszedłem w kierunku kopalni. Od kilku dni sytuacja była napięta, zanosiło się na jakąś

zadymę. W uliczkach osiedlowych wokół kopalni, jak i wzdłuż ogrodzenia zakładu pełno

było Milicji, wojska i ZOMO. Kolumna autobusów i samochodów ciężarowych

przystosowanych do przewozu ludzi ciągnęła się aż do okolic Ronda Mikołowskiego.

Musiałem więc przejść jakieś kilkaset metrów wzdłuż tych pojazdów. Wojskowi, milicjanci i

zomowcy stali grupkami, konferowali, inni rozpraszali zbierających się przed kopalnią ludzi.

Szedłem do przodu nie zatrzymywany przez nikogo. W ten sposób dostałem się pod główną

bramę kopalni. Było tam już sporo osób. Tymczasem Milicja i wojsko zaczęli porządkować

swoje szyki i odganiać tych, którzy kręcili się blisko ich pojazdów. Ludzie zareagowali na to

oburzeniem. Kobiety z tłumu krzyczały coś pod adresem wojskowych. Jeden z młodych

żołnierzy psychicznie chyba nie wytrzymał. Odwrócił się w naszym kierunku i „wygarnął”

serią z „kałasznikowa”. W pierwszej chwili ogarnęło mnie potworne przerażenie, jak

wszystkich zresztą. Zdałem sobie sprawę, że to nie są żarty. Kilka przestraszonych osób

odruchowo padło na ziemię. Dopiero po chwili uświadomiłem sobie, że żołnierz strzelał

„ślepymi” nabojami. Służyłem w wojsku, więc zorientowałem się, że na lufę jego broni

założona jest nakładka, taką, jaką używa się do strzelania „ślepakami” Z każdą minutą reakcja

Milicji i wojska była coraz bardziej zdecydowana. Próbowali rozproszyć grupy ludzi

gromadzące się pod kopalnią, chyba chcieli mieć czyste przedpole. Aby nas przepędzić użyli

granatów łzawiących. Ludzie zaczęli uciekać przed gryzącym dymem. Poddałem się zupełnie

tłumowi. Uciekaliśmy przed gazem w kierunku najbliższych budynków mieszkalnych.

Zostałem z kilkudziesięcioosobową grupą wtłoczony na klatkę schodową. Jeden z granatów

łzawiących wpadł w otwarte drzwi wejściowe i tam wybuchł. Efekt był taki, że wszyscy w

panice zaczęliśmy kierować się schodami w górę. Na pierwszym albo drugim piętrze ktoś

zapukał do drzwi jednego z mieszkań. Właścicielka uchyliła je, a my wręcz wdarliśmy się do

środka. Nawet gdybym nie chciał wejść do tego mieszkania, nie miałem na to wpływu. Osoby

biegnące za mną po prostu mnie tam wepchnęły. To były ułamki sekund. Byliśmy wszyscy

pogubieni w sytuacji. Nasza „gospodyni” też. W mieszkaniu oprócz niej i naszej

„nieproszonej” ósemki znajdowała się jeszcze jedna osoba. Była to najprawdopodobniej córka

właścicielki mieszkania, młoda kobieta. Z rozmów wywnioskowałem, że jest pielęgniarką.

Mówiła, że coś się musi dzisiaj zdarzyć, bo szpitale zostały odpowiednio przygotowane,

nakazano ich personelowi opróżnić oddziały i być gotowym na przyjęcie większej liczby

osób. Nie wiem czy miała na myśli szpital w Ochojcu czy na Ligocie? Wtedy nie

zastanawiałem się nad sensem zasłyszanych wiadomości. Przypomniałem sobie o nich

dopiero kilka dni po tragedii i skojarzyłem je z tym co się wydarzyło. Ponieważ miałem przy

sobie aparat, postanowiłem zrobić trochę zdjęć z okna „gościnnego” mieszkania. Było to o

tyle kuszące, że okno wychodziło dokładnie na kopalnię. Początkowo fotografowałem przez

firankę, ponieważ gospodynie były przerażone i prosiły abym jej nie odsłaniał. O ile dobrze

pamiętam mąż którejś z nich znajdował się na terenie „Wujka” i uczestniczył w strajku.

Zacząłem fotografować. Początkowo faktycznie nie odsłaniałem firanki, jednak z czasem

zacząłem fotografować przez samą szybę. W pewnej chwili naprzeciwko naszego domu

podjechał czołg. Wymanewrował przodem do muru kopalni, obracając jednocześnie wieżą w

ten sposób, że jego lufa celowała dokładnie w dom, w którym przebywaliśmy.

Przygotowywał się do taranowania muru. Jego działania mieli zabezpieczać żołnierze. Czołg

ruszył. Widziałem, jak rozwala mur i dewastuje przyklejony do niego barak. Wjechał do

środka budynku wzniecając tumany kurzu. Konstrukcja zawaliła się, a na wieżę pojazdu

opadł jej dach. Czołg cofnął się unosząc go ze sobą, a potem kilkakrotnie wjeżdżał w ruiny

baraku i wycofywał się. Po którymś razie czołgistom udało się zrzucić z pojazdu krępujący go

balast. W ten sposób wykonany został wyłom w murze, przez który na teren kopalni zaczęli

wchodzić zomowcy. Długie pałki, wielkie tarcze, wszystko w milicyjnym kolorze, kaski z

osłonami. Byli dobrze wyekwipowani w bojowy rynsztunek. Widać było, że idą „na ostro”.

Dochodziły do nas krzyki i odgłosy strzałów. Po pewnym czasie zomowcy zaczęli powracać

przez wyłom na zewnątrz kopalni. Najpierw pojawili się najbardziej pokiereszowani, bez

kasków, pał i tarcz. Pogubili cały ekwipunek. Widać było, że mocno musieli oberwać, że

górnicy się bronili. Musieli być wściekli. Ewidentnie uciekali. To nawet śmiesznie wyglądało

i nam, tam w mieszkaniu pokrzepiło serca. Niestety dopiero potem zdałem sobie sprawę z

tego, że kiedy my cieszyliśmy się widokiem zza okna, górnicy już nie żyli, a inni byli ranni.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: