Praktyczny_poradnik_prawa_pracy_dla_pracownika[1].pdf
(
336 KB
)
Pobierz
pracown-poradn05.qxd
Piotr Wojciechowski
Praktyczny poradnik
prawa pracy
dla pracownika
w pytaniach i odpowiedziach
Warszawa 2005
Copyright © G³ówny Inspektorat Pracy 2005
PAÑSTWOWA INSPEKCJA PRACY
G£ÓWNY INSPEKTORAT PRACY
Departament Informacji i Promocji
www.pip.gov.pl
Rozdział I
Stosunek pracy
1. W jakiej sytuacji stosunek pracy zostaje nawiązany?
Zgodnie z art. 22 kp przez nawi¹zanie stosunku pracy pracownik zobowi¹-
zuje siê do wykonywania pracy okreœlonego rodzaju na rzecz pracodawcy
i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez praco-
dawcê, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
Aby zatrudnienie mia³o charakter stosunku pracy, musi spe³niaæ wszyst-
kie poni¿sze cechy:
podporz¹dkowanie pracownika kierownictwu pracodawcy,
odp³atnoœæ wykonywanej pracy,
wykonywanie pracy osobiœcie przez pracownika,
powtarzanie pracy w codziennych lub d³u¿szych odstêpach czasu,
wykonywanie pracy „na ryzyko” pracodawcy, co oznacza, ¿e praco-
dawca ponosi ujemne konsekwencje niezawinionych b³êdów pope³nianych
przez pracownika, obowi¹zany jest spe³niaæ wzajemne œwiadczenie na rzecz
pracownika w przypadkach zak³óceñ w funkcjonowaniu zak³adu, np. przesto-
ju lub z³ej kondycji ekonomicznej przedsiêbiorstwa,
wykonywanie pracy w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcê.
2. W jakiej sytuacji zawiera się umowę o pracę, a w jakiej
umowę cywilnoprawną?
To strony umowy o zatrudnienie decyduj¹, jaki charakter prawny bêdzie
mia³a umowa o zatrudnienie, której przedmiotem bêdzie wykonywanie pra-
cy. Strony musz¹ jednak pamiêtaæ, ¿e rodzaj zawieranej umowy o pracê mu-
si byæ zgodny z charakterem pracy wykonywanej przez osobê zatrudnion¹
oraz z efektem, który strony chc¹ osi¹gn¹æ.
Wybrane typy umów o zatrudnienie cywilnoprawne
a) Umowa o dzie³o
Je¿eli przedmiotem umowy jest wykonanie okreœlonego utworu, miêdzy
stronami powstaje stosunek prawny oparty na umowie o dzie³o (art. 627
3
i n. kc). Jest to tzw. umowa rezultatu – zamawiaj¹cy dzie³o zasadniczo nie po-
nosi ryzyka zwi¹zanego z jego wykonywaniem. Dobrym przyk³adem takiej
umowy jest umowa o namalowanie obrazu czy naprawienie niesprawnej czê-
œci samochodu.
b) Umowa zlecenia
Stosunek pracy ró¿ni siê te¿ od umowy zlecenia, z której wynika obowi¹-
zek dokonania okreœlonej czynnoœci prawnej lub œwiadczenia innych us³ug
w warunkach braku podporz¹dkowania zleceniobiorcy kierownictwu daj¹ce-
mu zlecenie, co oznacza, ¿e nie ma prawnej koniecznoœci bezpoœredniego
nadzorowania wykonywanej pracy oraz konsultowania siê ze zleceniodaw-
c¹. Zleceniodawca bowiem daje wskazówki, a nie zarz¹dza zleceniobiorc¹.
Czynnoœci i us³ugi nie musz¹ byæ wykonywane osobiœcie przez przyjmuj¹-
cego zlecenie. W tym wypadku zleceniobiorca mo¿e zobowi¹zaæ siê przy-
k³adowo do napisania utworu artystycznego czy sporz¹dzenia bilansu finan-
sowego firmy.
c) Umowa agencji
Stosunek pracy nie powstaje tak¿e na podstawie umowy agencji, która zo-
bowi¹zuje agenta do sta³ego poœredniczenia przy zawieraniu umów oznaczo-
nego rodzaju na rzecz zleceniodawcy lub do zawierania w jego imieniu takich
umów (art. 758 i n. kc). W tym stosunku nie wystêpuje podporz¹dkowanie
agenta kierownictwu zleceniodawcy charakterystyczne dla stosunku pracy.
Typowy przyk³ad to przedstawiciel handlowy towarzystwa ubezpieczeniowe-
go, który wyszukuje klientów i zawiera z nimi umowy na rzecz towarzystwa,
które reprezentuje.
3. Jakich informacji może domagać się pracodawca od pracow-
ników i kandydatów na pracowników?
Od osoby ubiegaj¹cej siê o zatrudnienie mo¿na ¿¹daæ, zgodnie z art. 22
1
§ 1 kp, przedstawienia takich danych jak:
imiê (imiona) i nazwisko,
imiona rodziców,
miejsce zamieszkania; w przypadku zamieszkania w innym miejscu
ni¿ miejsce zameldowania – tak¿e adres do korespondencji umo¿liwia-
j¹cy zainteresowanemu pracownikowi odbiór poczty,
data urodzenia,
wykszta³cenie i przebieg dotychczasowego zatrudnienia.
4
WA¯NE!
Z przepisu wynika wyraŸnie, ¿e pracodawca nie mo¿e ¿¹daæ od kan-
dydata na pracownika innych danych ni¿ wymienione powy¿ej. W szcze-
gólnoœci nie mo¿na wymagaæ przedstawienia zaœwiadczenia o niekaralno-
œci (chyba ¿e obowi¹zek taki wynika z przepisów szczególnych) ani za-
œwiadczenia o stanie cywilnym i rodzinnym.
Ponadto, na podstawie § 1 rozporz¹dzenia Ministra Pracy i Polityki Socjal-
nej z 28 maja 1996 r. w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców do-
kumentacji w sprawach zwi¹zanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowa-
dzenia akt osobowych pracownika (Dz. U. nr 62, poz. 286 ze zm.), od osoby
ubiegaj¹cej siê o pracê mo¿na ¿¹daæ z³o¿enia nastêpuj¹cych dokumentów:
wype³nionego kwestionariusza osobowego z niezbêdn¹ liczb¹ fotogra-
fii (zmiana rozporz¹dzenia wprowadzi³a nowy wzór kwestionariusza),
potwierdzaj¹cych okres zatrudnienia, obejmuj¹cy okresy pracy przy-
padaj¹ce w roku kalendarzowym, w którym pracownik ubiega siê o za-
trudnienie,
potwierdzaj¹cych kwalifikacje zawodowe wymagane do wykonywa-
nia oferowanej pracy,
œwiadectwa ukoñczenia gimnazjum, w przypadku osoby ubiegaj¹cej
siê o zatrudnienie w celu przygotowania zawodowego,
orzeczenia lekarskiego stwierdzaj¹cego brak przeciwwskazañ do pra-
cy na okreœlonym stanowisku,
innych, je¿eli obowi¹zek ich przed³o¿enia wynika z obowi¹zuj¹cych
przepisów.
Osoba ubiegaj¹ca siê o zatrudnienie mo¿e przed³o¿yæ dodatkowo inne do-
kumenty potwierdzaj¹ce jej umiejêtnoœci i osi¹gniêcia zawodowe, œwiadec-
twa pracy z poprzednich miejsc pracy lub inne dokumenty potwierdzaj¹ce
okresy zatrudnienia przypadaj¹ce w innym roku kalendarzowym ni¿ rok,
w którym pracownik ubiega siê o pracê, oraz dokumenty stanowi¹ce podsta-
wê do korzystania ze szczególnych uprawnieñ w zakresie stosunku pracy.
Po nawi¹zaniu stosunku pracy od pracownika mo¿na domagaæ siê równie¿
innych danych osobowych (numeru PESEL, NIP i innych danych, je¿eli obo-
wi¹zek ich podania wynika z odrêbnych przepisów) oraz imion, nazwisk i dat
urodzenia dzieci – prawo do ¿¹dania podania powy¿szych danych jest uwarun-
kowane koniecznoœci¹ ich pozyskania ze wzglêdu na korzystanie przez pra-
cownika ze szczególnych uprawnieñ przewidzianych w prawie pracy.
5
Plik z chomika:
justysior
Inne pliki z tego folderu:
bhp_b3.jpg
(392 KB)
KARTA, ZAGR, I CHARAKTERYSTYKI - STRAŻAK.doc
(150 KB)
KARTA, ZAGR, I CHARAKTERYSTYKI - STRAŻAK.doc
(150 KB)
BHP-przerobione.doc
(34 KB)
program szkoleniao ppoz.pdf
(69 KB)
Inne foldery tego chomika:
Administracja publiczna
Angielski
Bezpieczeństwo ekologiczne
Bezpieczeństwo społeczne
Dokumenty
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin