J. Ossowski - Wstąpienie Polski do Unii Europejskiej a Stopa Bezrobocia w Polsce.pdf
(
298 KB
)
Pobierz
A.07.3
Jerzy Czesław Ossowski
Katedra Ekonomii i Zarz
dzania Przedsi
biorstwem
Wydział Zarz
dzania i Ekonomii
Politechnika Gda
ska
XII Seminarium Naukowe Katedry Ekonomii i Zarz
dzania Przedsi
biorstwem Politechniki Gda
skiej
nt.: „GOSPODARKA POLSKI W OKRESIE TRANSFORMACJI”,
Gołu
, 17-18 wrzesie
2007 r.
WST
PIENIE POLSKI DO UNII EUROPEJSKIEJ A STOPA
BEZROBOCIA W POLSCE
1. Wprowadzenie
Przyst
pienie Polski do Unii Europejskiej 1 maja 2004 roku zapewniło obywatelom polskim
natychmiastowe prawo do podejmowania legalnej pracy w cz
ci krajów członkowskich. Prawa te z
upływem czasu poszerzały si
na kolejne pa
stwa unijne. Zauwa
my,
e obywatele polscy mogli bez
ogranicze
podejmowa
legaln
prac
w nast
puj
cych terminach i pa
stwach:
·
od 1 maja 2004 roku w Wielkiej Brytanii, Irlandii, Szwecji oraz w nowo przyj
tych pa
stwach
członkowskich (za wyj
tkiem Malty),
·
od maja 2006 roku w Hiszpani, Portugalii, Grecji, Finlandii i Islandii (członek EOG),
·
od 31 lipca 2006 roku we Włoszech,
·
od 1 stycznia 2007 roku w Bułgarii i Rumunii - nowo przyj
tych pa
stwach Unii
·
od 1 maja 2007 w Holandii.
W pozostałych krajach obowi
zuj
ograniczenia w dost
pie do rynku pracy. Ograniczenia te
maj
zosta
zniesione z dniem 1 maja 2009 roku. W przypadku wyst
pienia perturbacji lub gro
by
wyst
pienia zakłóce
na lokalnych rynkach pracy, ograniczenia w swobodnym przepływie siły
roboczej mog
zosta
utrzymane do 30 kwietnia 2011 roku. Mo
liwo
stosowania tego typu
przepisów przej
ciowych zawarta jest w Traktacie o Przyst
pieniu do UE. Nale
y podkre
li
,
e
wynikajace z tych przepisów ograniczenia:
·
dotycz
osób zatrudnionych na podstawie umowy o prac
(pracowników),
·
nie dotycz
osób, które w dniu 1 maja 2004 roku byli dopuszczeni do pracy w danym pa
stwie
przez nieprzerwany okres 12 miesi
cy,
·
nie dotycz
osób prowadz
cych działalno
gospodarcz
(osób pracuj
cych na własny
rachunek).
Zarysowana powy
ej sytuacja wskazuje na mo
liwo
zmian na rynku pracy w Polsce. Warto
zauwa
y
,
e w dwu ostatnich latach poprzedzaj
cych przyst
pienie Polski do Unii Europejskiej stopa
bezrobocia według informacji GUS oraz EUROSTAT oscylowała w granicach przekraczaj
cych 20%.
Z analizy danych statystycznych dotycz
cych tego wska
nika wynika,
e po bezpo
rednim
przyst
pieniu Polski do Unii nast
pował spadek stopy bezrobocia w kraju (patrz wykres 1):
·
z poziomu 18,9% (II kw. 2004) do poziomu 9,9% (II kw. 2007), według EUROSTAT,
·
z poziomu 19,4%(II kw. 2004) do poziomu 12,4% (II kw. 2007), według GUS.
Pozwala to postawi
nast
puj
c
tez
badawcz
:
H.B.:
W wyniku wst
pienia Polski do Unii Europejskiej i cz
ciowego otwarcia europejskiego
rynku pracy nast
pił spadek stopy bezrobocia w Polsce.
Na tym tle postawi
mo
na nast
puj
ce pytanie badawcze:
P.B.:
W jakim stopniu na spadek stopy bezrobocia w Polsce wpływ miało cz
ciowe otwarcie
rynku pracy w Unii Europejskiej?
Udzielaj
c odpowiedzi na to pytanie nale
y uwzgl
dni
dodatkowo nast
puj
ce fakty:
1
·
przeci
tna roczna stopa wzrostu PKB zmieniła si
z poziomu 3,0 % w latach 2000-2004 do
poziomu 5,0% w latach 2005-2007 (II kwartał),
·
przeci
tna roczna stopa wzrostu zatrudnienia w Polsce zmieniła si
z poziomu ujemnego
wynosz
cego -1,93% w latach 2000-2004 do poziomu dodatniego wynosz
cego 3,07% w
latach 2005-2007 (II kwartał), według danych EUROSTAT,
·
przeci
tna roczna stopa wzrostu zatrudnienia w Polsce zmieniła si
z poziomu ujemnego
wynosz
cego -1,96% w latach 2000-2004 do poziomu dodatniego wynosz
cego 1,55% w
latach 2005-2007 (II kwartał), według danych GUS.
Wykres 1 Stopy bezrobocia SU (wg. EUROSTAT) i SB (wg. GUS)
oraz wzrostu PKB (SPKB) w Polsce
25
SU
SB
SPKB
20
15
10
5
0
2. Koncepcja przyczynowo-skutkowego modelu bezrobocia – przypadek zamkni
tego rynku
pracy
Punktem wyj
cia przy formułowaniu koncepcji przyczynowo-skutkowego modelu bezrobocia
w warunkach zamkni
tego rynku pracy jest nast
puj
ca definicja stopy bezrobocia (
u
t
):
Ä
Ô
LF
-
N
Ä
N
Ô
t
t
t
Å
Æ
Õ
Ö
Å
Æ
Õ
Ö
u
=
=
1
-
=
u
N
,
LF
(1)
t
t
t
LF
LF
(
-
)
(
+
)
t
t
gdzie:
LF
t
- wielko
zasobów siły roboczej na koniec okresu
t
,
N
t
- wielko
zasobu osób zatrudnionych na koniec okresu
t
.
Z przedstawionej formuły zdefiniowania stopy bezrobocia wynika,
e stopa ta jest:
·
ujemn
funkcj
liczby osób zatrudnionych w gospodarce narodowej (
N
t
),
·
dodatni
funkcj
zasobów siły roboczej (
LF
t
– aktywnych zawodowo)
Zauwa
my,
e wielko
zasobów siły roboczej (
LF
) na koniec okresu
t
zale
y od:
·
wielko
ci zasobów siły roboczej z ko
ca okresu
t-1
,
·
strumienia przypływu siły roboczej w okresie
t
(
SpLF
) (absolwenci szkół wkraczaj
cy na rynek
pracy, osoby w wieku produkcyjnym uaktywniaj
ce si
zawodowo, obcokrajowcy oficjalnie
zatrudniani,...)
·
strumienia odpływu siły roboczej w okresie
t
(
SoLF
)(osoby przechodz
ce na emerytur
, osoby
okresowo opuszczaj
ce rynek pracy, emigracja zarobkowa,...).
Z powy
szego wynika,
e:
2
(2)
LF
=
LF
+
SpLF
-
SoLF
t
t
-1
t
t
Oznacza to, ze przyrost zasobów siły roboczej jest ró
nic
pomi
dzy strumieniem przypływu siły
roboczej a strumieniem odpływu z rynku pracy, co mo
emy zapisa
w nast
puj
cy sposób:
(3)
D
LF
=
LF
-
LF
=
SpLF
-
SoLF
t
t
t
-1
t
t
Uznajmy,
e czynnikami decyduj
cymi o zmianie zasobów siły roboczej s
czynniki demograficzne.
Je
li w rozpatrywanym horyzoncie czasu obserwujemy ustabilizowany poziom liczby ludno
ci kraju,
to mo
emy przyj
zało
enie upraszczaj
ce w my
l którego, zasoby siły roboczej z dokładno
ci
do
czynnika losowego s
wielko
ci
stał
1
. W tej sytuacji wyra
enie (3) zapisa
mo
emy nast
puj
co:
(4)
D
LF
=
0
Û
LF
=
F
=
const
.
t
t
Przy przyj
tym powy
ej zało
eniu, zdefiniowan
w (1), stop
bezrobocia dla kolejnych okresów
zapiszemy nast
puj
co:
F
-
N
1
t
u
=
=
1
-
N
¼
N
=
F
(
-
u
)
(5.1)
t
t
t
t
F
F
F
-
N
1
-
1
t
¼
(5.2)
u
=
=
1
-
N
N
=
F
(
-
u
)
t
-
1
t
-
1
t
-
1
t
-
1
F
F
Odejmuj
c stronami od wyra
enia (5.1) wyra
enie (5.2), otrzymujemy:
1
D
u
=
-
D
N
(6)
t
t
F
gdzie:
D
u
=
u
-
u
t
t
t
-
D
N
=
N
-
N
t
t
t
-
Dziel
c obustronnie (6) przez
N
t-1
otrzymujemy:
D
u
D
N
1
t
t
=
-
(7)
N
F
N
t
-
1
t
-
1
Wykorzystuj
c (5.2), wyra
enie (7) zapisa
mo
emy nast
puj
co:
D
u
1
D
N
t
t
(8)
=
-
F
(
-
u
)
F
N
t
-
1
t
-
1
Przekształcaj
c (8) otrzymujemy:
D
u
=
-
SN
(
-
u
)
(9)
t
t
t
-
gdzie:
D
N
t
SN
=
t
N
t
-
jest stop
wzrostu zatrudnienia w uj
ciu ułamkowym.
Wykorzystuj
c zdefiniowanie przyrostu stopy bezrobocia, wyra
enie (9) przekształci
mo
emy do nast
puj
cej postaci:
(10)
u
=
-
SN
(
-
u
1
)
+
u
t
t
t
-
t
-
1
1
Warto zauwa
y
,
e w Polsce w latach 1997 2006 - w warunkach ustabilizowanego poziomu liczby ludno
ci
kraju - stosunek liczby osób w wieku produkcyjnym skorygowanej o liczb
osób studiuj
cych do liczby ludno
ci
kraju była ustabilizowana. mieszcz
c si
w granicach 56,5%- 58,6%.
3
Koncentruj
c swoj
uwag
na nakładach pracy, mo
emy uzna
,
e zapotrzebowanie na prac
(
N
) jest:
·
dodatnio uzale
nione od poziomu produktu krajowego (
Y
t
=
PKB
t
),
·
ujemnie uzale
nione od upostaciowionego i nieupostaciowionego post
pu technicznego.
W rezultacie funkcj
zapotrzebowania na prac
, w postaci multiplikatywnej, zapiszemy nast
puj
co:
b
-
a
×
t
N
=
B
Y
e
,
(
0
<
a
<
1
b
>
0
)
(11)
t
0
t
Oznacza to,
e dla okresu (
t-1
) funkcj
(11) zapiszemy nast
puj
co:
b
-
a
(
t
-
1
)
N
=
B
Y
e
,
(12)
t
-
1
0
t
-
1
Dziel
c stronami wyra
enie (11) przez wyra
enie (12) otrzymujemy:
b
Ä
Ô
N
Y
-
a
t
Å
Æ
t
Õ
Ö
=
e
(13)
N
Y
t
-
1
t
-
1
Logarytmuj
c obustronnie (13) otrzymujemy:
ln
N
-
ln
N
=
b
(ln
Y
-
ln
Y
)
-
a
,
(14)
t
t
-
1
t
t
-
1
Zauwa
my,
e:
D
N
t
(15)
D
ln
N
=
ln
N
-
ln
N
@
=
SN
t
t
t
-
1
t
N
t
-
1
D
Y
t
D
ln
Y
=
ln
Y
-
ln
Y
@
=
SY
(16)
t
t
t
-
1
t
Y
t
-
1
gdzie wyra
enia
SN
t
oraz
SY
t
s
odpowiednio stop
wzrostu nakładów pracy (
N
) oraz stop
wzrostu
produktu krajowego (
Y
) w uj
ciu ułamkowym.
Wykorzystuj
c oznaczenia z (15) i (16) posta
(14) zapiszemy w nast
puj
cy sposób:
SN
=
-
a
+
b
×
SY
(17)
t
t
Obecnie wprowadzaj
c (17) do (10) otrzymujemy:
u
=
(
a
-
b
×
SY
)(
1
-
u
)
+
u
(18)
t
t
t
-
1
t
-
1
Przekształcaj
c (18) dochodzimy do nast
puj
cej postaci:
u
=
a
-
a
×
u
-
b
×
SY
+
b
(
SY
×
u
)
+
u
(19)
t
t
-
1
t
t
t
-
1
t
-
1
Zauwa
my, i
w przypadku uj
cia stopy wzrostu PKB i stopy bezrobocia w postaci ułamkowej, ich
iloczyn w przybli
eniu jest równy zero, tzn.:
SY
t
·
u
t-1
0
. Wykorzystuj
c ten fakt, wyra
enie (19)
ostatecznie zapisa
mo
emy nast
puj
co:
u
@
a
+
(
1
-
a
)
×
u
-
b
×
SY
(20)
t
t
-
1
t
Uwzgl
dniaj
c zało
enia dotycz
ce parametrów
i
, które sformułowano dla równania (11),
stwierdzamy, i
:
u
=
u
(
u
,
SY
)
(21)
t
t
-
1
t
(
+
)
(
-
)
Na podstawie (20) i (21) powiemy,
e stopa bezrobocia na koniec okresu t:
4
·
zmniejsza si
wraz ze wzrostem stopy wzrostu PKB w danym okresie,
·
inercyjnie dostosowuje si
do poziomu stóp bezrobocia z okresów wcze
niejszych, tym samym
inercyjnie dostosowuje si
do zmieniaj
cych si
poziomów stóp wzrostu PKB.
3. Dynamiczny model stopy bezrobocia
Utrzymuj
c zało
enie o zamkni
tym charakterze rynku pracy oraz wykorzystuj
c powy
ej
sformułowane prawidłowo
ci przyczynowo-skutkowe, a ponadto pomijaj
c zakłócenia losowe w
rozpatrywanych zwi
zkach, mamy podstaw
do sformułowania nast
puj
cego dynamicznego modelu
charakteryzuj
cego poziom stopy bezrobocia:
(22)
u
=
b
+
a
×
u
+
b
×
SPKB
,
(
0
<
a
<
1
b
<
0
)
t
0
t
-
1
1
t
1
gdzie:
Y
-
Y
t
t
-
4
SPKB
=
×
100
%
(23)
t
Y
t
-
4
jest roczn
stopa wzrostu PKB w uj
ciu procentowym w sytuacji posługiwania si
danymi
kwartalnymi. Umówmy si
ponadto,
e zmienna
u
t
reprezentuje procentowo okre
lon
stop
bezrobocia
SU
t
,
mierzon
według metodologii EUROSTAT lub procentowo okre
lon
stop
bezrobocia
SB
t
,
mierzon
według metodologii GUS.
Model (22) sprowadzi
mo
emy do przeł
cznikowego modelu trendu, którego ogóln
posta
zapiszemy nast
puj
co:
u
=
u
(
t
,
SPKB
)
(24)
t
t
Na podstawie modelu (22) i (24) okre
li
mo
emy graniczne poziomy stopy bezrobocia oraz
krótkookresowe oraz długookresowe efekty oddziaływania zmiennej
SPKB
na stop
bezrobocia
u
.
Graficzn
charakterystyk
tych parametrów przedstawiono na rysunkach 1, 2, 3 oraz 4.
A.
Graniczny warunkowy poziom stopy bezrobocia:
Graniczny warunkowy poziom stopy bezrobocia (
u
et
) wskazuje na granic
funkcji trendu
przeł
cznikowego (24) do której zmierza stopa bezrobocia przy ustalonym poziomie stopy wzrostu
PKB, co zapiszemy nast
puj
co:
b
+
b
SPKB
0
1
t
u
=
(25)
et
1
-
a
B.
Efekt krótkookresowy oddziaływania stopy
PKB
na stop
bezrobocia (
u
).
Na podstawie (22) okre
lamy
efekt krótkookresowy oddziaływania
SPKB
na stop
bezrobocia (
u
):
D
u
k
k
t
Ef
(
D
SPKB
)
:
D
u
=
b
D
SPKB
¼
Ef
=
=
b
<
0
(26)
t
t
1
t
t
1
D
SPKB
t
Wykorzystuj
c (26) powiemy,
e
wzrost stopy PKB o 1 punkt procentowy w okresie
t
prowadzi do
spadku stopy bezrobocia w tym samym okresie o
b
1
punktu procentowego.
C.
Efekt długookresowy oddziaływania stopy
PKB
na stop
bezrobocia (
u
) oraz
graniczna wielko
stopy bezrobocia (
u
et
)
Je
li zało
ymy,
e stopa wzrostu
PKB
ulega zmianie w czasie, wówczas musimy uzna
,
e
graniczny warunkowy poziom stopy bezrobocia,
zdefiniowany w (25), podlega zmianie. Tym
samym wykorzystuj
c (25) okre
lamy
długookresowy efekt oddziaływania stopy
PKB
na stop
bezrobocia (
u
) w
nast
puj
cy sposób:
b
D
u
b
d
1
d
t
1
(27)
Ef
(
D
SPKB
)
:
D
u
=
D
SPKB
¼
Ef
=
=
<
0
t
et
t
t
1
-
a
D
SPKB
1
-
a
t
5
Plik z chomika:
a-n-i-a-1989
Inne pliki z tego folderu:
J. Ossowski - Ekonometryczna analiza kursu dolara w Polsce w latach 1993-2000.pdf
(201 KB)
J. Ossowski - Agregatowy Model Płac w Warunkach Konkurencji Monopsonistycznej na Rynku Pracy - Teoria i Rzeczywistość Gospodarcza.pdf
(302 KB)
J. Ossowski - Analiza czynnikowa kursu dolara na polskim rynku walutowym - ujęcie kwartale.pdf
(203 KB)
J. Ossowski - Analiza czynnikowa kursu dolara na polskim rynku walutowym.pdf
(1403 KB)
J. Ossowski - Analiza przyczynowo-skutkowa inflacji w Polsce w latach 1993-1998.pdf
(167 KB)
Inne foldery tego chomika:
semestr 1
semestr 2
semestr 3
semestr 4
semestr 6
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin