BERTRICE SMALL
3 września 1650
James Leslie, piąty z rodu hrabia, a pierwszy książę Glenkirk, umierał na polu bitwy pod Dunbar. Wokół siebie wciąż widział i słyszał wielu dzielnych, lojalnych rycerzy, którzy jeszcze dziś mieli podzielić jego los. Szkoci zostali doszczętnie pobici przez armię o połowie ich liczebności, ponieważ w swojej bezmyślnej arogancji poprzedniego dnia opuścili umocnione pozycje na wzgórzach otaczających równinę Dunbar i zuchwale rozstawili obozowisko tuż pod nosem Anglików. To był poważny błąd, ponieważ na tym terenie nie sposób było się bronić. Wkrótce armia króla Karola II, złożona ze zwolenników Kowenantu Narodowego, miała się o tym przekonać. Z dwudziestu trzech tysięcy Szkotów, którzy tego dnia byli świadkami wschodu słońca, tylko dziewięć tysięcy zobaczyło zmierzch, a wraz z nim upadek nadziei królewskiego rodu Stuartów.
Pośród tych, którzy przeżyli, znalazł się Red Hugh More - Leslie, kapitan, zaufany księżnej Glenkirk.
Kiedy dostrzegł swego pana powalonego na ziemię, przeskoczył przez ciała martwych i rannych towarzyszy, by chwycić Jamesa Leslie w ramiona.
- Zaraz pana stąd zabierzemy, milordzie - powiedział Red Hugh.
James Leslie potrząsnął nieznacznie głową i przed śmiercią powiedział jedno jedyne słowo:
- Jasmine.
Klnąc i szlochając na zmianę, Red Hugh zebrał wokół siebie ocalałych mężczyzn z Glenkirk. Ze stu pięćdziesięciu, którzy dotarli do Dunbar, pozostało trzydziestu sześciu. Red Hugh przerzucił ciało księcia przez koński grzbiet, kazał ludziom znaleźć wierzchowce i pośpiesznie oddalić się z pola bitwy, kierując się na północny wschód. Żołnierze Cromwella mieli opinię ludzi bezczeszczących zwłoki i dobijających ocalałych, dlatego Red Hugh nie mógł pozwolić na to, by ciało jego pana zostało ograbione lub pohańbione. James Leslie musi spocząć we własnej ziemi, tak jak wszyscy lordowie Glenkirk z wyjątkiem jego ojca.
Z tego co pamiętał Red Hugh, większość panów Glenkirk poległa w bitwie. Wszystkie one sprowokowane były przez Stuartów, pomyślał ze smutkiem kapitan. Solway Moss w tysiąc pięćset czterdziestym drugim zabrała drugiego z kolei hrabiego oraz jego dziedzica, a wraz z nimi dwustu mężczyzn i chłopców z majątków Glenkirk, Sithean i Grayheaven. Pradziad Red Hugh zginął pod Solway wraz ze swoim panem. Dziad, pierwszy z Red Hugh ocalał i pomógł innym wrócić do domu. Teraz historia się powtórzyła.
Księżna, jego pani, wiedziała już miesiąc wcześniej, gdy wyjeżdżali z Glenkirk, że nigdy nie zobaczy swego ukochanego Jemmiego. Red Hugh More - Leslie dostrzegł rezygnację i smutek w jej oczach, gdy machała im na pożegnanie. Książę wiódł zacne życie, był człowiekiem honoru, a siedemdziesiąt dwa lata to godziwy wiek, rozważał w myśli Red Hugh, jadąc do domu.
Należało wysłać umyślnych do jego dwóch najmłodszych synów do Ulsteru, do córki i synów w Anglii i do córki za oceanem. Smutna to wiadomość dla wszystkich, ale wiedział, że najbardziej zdruzgotana nią będzie panienka Autumn. Tego lata była w odwiedzinach u rodziny w Anglii i nie mogła powrócić ze względu na ruchy wojsk. Co się z nią teraz stanie? - zastanawiał się Red Hugh. Dziewczyna była oczkiem w głowie ojca. Była najmłodsza, a więc najbardziej ją rozpieszczał. Cóż, to nie moja sprawa, pomyślał. Teraz za lady Autumn Rose Leslie odpowiadał jej brat, książę, oraz matka, księżna wdowa. Oni z pewnością będą wiedzieli, jak sobie z nią poradzić.
Po kilku dniach ciężkiej podróży oczom żołnierzy ukazały się wieże zamku Glenkirk. Red Hugh zatrzymał się na chwilę i patrzył, myśląc tylko o jednym. James Leslie był martwy, a zatem życie, jakie wiedli, nigdy już nie będzie takie samo. Red Hugh uniósł wielką dłoń w rękawicy i skinął na ludzi, by jechali dalej. Muzykant księcia szedł wolno na przedzie i grał wysokie, piękne tony Elegii dla Glenkirk. Pieśń ta ostrzegła mieszkańców zamku, że James Leslie wraca do domu po raz ostatni. Po chwili Red Hugh zobaczył stojącą na zwodzonym moście księżnę wdowę. Oczekiwała ich ze stoickim spokojem. Nie, nic już nie będzie jak kiedyś, pomyślał ze smutkiem.
- Nienawidzę pana Cromwella i jego Okrągłogłowych! - obwieściła zuchwale lady Autumn Leslie. - Dzięki niemu ani w Anglii, ani w Szkocji nie można się już zabawić!
- Autumn! Do diaska! Ile razy cię ostrzegałem, żebyś trzymała język za zębami? - rzucił poirytowany Charles Stuart, książę Lundy.
- Och, Charlie, a kto prócz służby może mnie usłyszeć? - zapytała nieustępliwie.
- W dzisiejszych czasach nie każdemu służącemu można ufać - odparł cicho książę. - Już nic nie jest takie jak było. - Nie jesteśmy w Glenkirk, gdzie ludzie są przede wszystkim lojalni wobec twego ojca, a dopiero potem wobec kraju. Pewnego dnia król wróci na tron, ale do tej pory musimy być dyskretni. Musisz pamiętać, siostrzyczko, kim byli mój ojciec i mój wuj, król Karol, niech Bóg ma jego duszę w opiece. Pamiętaj, że choć nie jestem w prostej linii pretendentem do tronu, to jednak nazywam się Stuart. Cromwell i jego poplecznicy nigdy mi nie zaufają i słusznie, ale muszę chronić rodzinę do czasu, kiedy to szaleństwo się skończy i mój kuzyn, Karol II wróci do Anglii, by zaprowadzić pokój.
- Ale co mamy robić do tego czasu? - zapytała Autumn. - Ci purytanie to straszni ludzie, Charlie. Swoimi edyktami zabraniają zabawy. Żadnych tańców! Nie wolno grać w kule! Zabronili majowych festynów! Nie obchodzą Bożego Narodzenia! Zabraniają wszystkiego, co sprawia przyjemność i daje szczęście. Obawiam się, że w Szkocji jest tak samo. Gdy tylko znajdę się znów w Glenkirk, będzie trochę lepiej, zwłaszcza gdy nadejdzie zima i nikt nie będzie mógł sprawdzić, co robimy. Papa nie baczy na zwolenników Kowenantu i ich smętne zakazy. Jak sądzisz, kiedy będę mogła wrócić do domu?
Książę potrząsnął głową.
- Nie wiem, Autumn. Kuzyn Karol objął tron Szkocji. Między nim a Cromwellem toczy się teraz wojna. Szczerze powiedziawszy, nie wiem, kiedy będziesz mogła bezpiecznie ruszyć na północ. Nie jesteś szczęśliwa w Queen's Malvern?
- Bardzo mi się tu podoba - odparła Autumn. - Zawsze mi się podobało.
- Więc dlaczego tak niecierpliwie oczekujesz powrotu?
- Charlie! W przyszłym miesiącu skończę dziewiętnaście lat - jęknęła Autumn. - Nie jestem mężatką, nie mam nawet narzeczonego. Nikt się o mnie nie stara. Jestem w równie złym położeniu, co swego czasu nasza siostra Fortune. Może nawet gorszym. Ona przynajmniej miała szansę znaleźć męża. A ja? Kogo znajdę sobie pośród tego bałaganu? Dwór królewski nie istnieje, nawet dla rodzinnych przyjęć Parlament ograniczył liczbę gości. Jak w tej sytuacji zdołam znaleźć męża, nim się zestarzeję?
- Dziewiętnaście lat to jeszcze nie staropanieństwo - zaśmiał się, ujął jej dłoń i ucałował. - Jesteś piękną dziewczyną, siostrzyczko, i pewnego dnia jakiś mężczyzna skradnie ci serce, sprawiając, że papa i twoi bracia pozielenieją ze złości.
- Chciałabym być tego równie pewna co ty, Charlie - odparła Autumn i westchnęła ciężko. - Bess miała szesnaście lat, kiedy ją poślubiłeś, Rosamunda siedemnaście, gdy wyszła za naszego brata Henry'ego. Jestem już stara! Niedługo skończę dziewiętnaście lat, a nikt się o mnie nie stara i wcale się na to nie zanosi. Nienawidzę pana Cromwella!
Charles Fryderyk Stuart nie zdołał powstrzymać śmiechu. Rozpacz jego młodszej siostry wydała mu się niezwykle urocza. Mimo wszystko wiedział, że dziewczyna ma trochę racji. Obecnie trudno było znaleźć okazję do przebywania w towarzystwie, w którym córka księcia mogłaby znaleźć odpowiedniego męża. Wielu mężczyzn chętnie poślubiłoby Autumn dla jej urody i majątku, nie zważając na jej wiek, ale w ich rodzinie córki miały przywilej wychodzenia za mąż z miłości. Autumn z pewnością powinna mieć takie same szanse na znalezienie małżonka jak jej starsze siostry.
- Matka będzie wiedziała, co robić - pocieszał.
- Jeśli kiedykolwiek wrócę do Glenkirk - odparła ponuro.
- Plotka głosi, że w Szkocji odbyła się bitwa i armia Parlamentu pokonała wojska Karola II. Ale plotki to tylko plotki. Może powinienem pojechać do Worcester jeszcze w tym tygodniu i dowiedzieć się więcej?
- Worcester? Wybierasz się do Worcester? - Młoda księżna Lundy i dwójka dzieci weszli do komnaty. - Postaraj się kupić nici. Nie mamy już nawet odrobiny. Nie mam czym cerować i obszywać. Sabrinie trzeba uszyć nowe odzienie. Dzieci wyrastają ze wszystkiego. Dzięki twojej zapobiegliwej rodzinie mamy dość sukna, ale nici bardzo trudno tu zdobyć.
Bess Stuart była uroczą kobietą. Miała jasnobrązowe włosy przeplatane świetlistymi kosmykami i szaroniebieskie oczy o ciepłym spojrzeniu. Była najmłodszą córką hrabiego Welk. Zakochali się w sobie z Charlesem od pierwszego wejrzenia. Miała wtedy ledwie szesnaście lat, a on już jako dwudziestosześciolatek miał wśród dworzan opinię niestałego w uczuciach rozpustnika. Gdy jednak spojrzenie jego piwnych oczu natknęło się na ujmujące wejrzenie Bess Lightbody, pokochał ją całym sercem i rozpoczął płomienne zaloty.
Hrabia Welk i jego żona przerazili się widząc, że Charles Fryderyk Stuart - nieślubny syn księcia Henryka i Jasmine Leslie, kobiety pochodzącej z rodu o złej sławie - otwarcie zaleca się do ich najmłodszej córki. Młody człowiek był wprawdzie przyjmowany na dworze, król go uwielbiał, ale jego pochodzenie pozostawiało wiele do życzenia. Odesłali Bess do swego domu w Dorset pewni, że na tym zakończy się cała sprawa, ale nie docenili przeciwnika.
Nie było jej na dworze królewskim zaledwie tydzień, gdy została wezwana, by służyć królowej jako jedna z jej dam dworu. Hrabia Welk starał się obronić córkę przed uporczywymi zalotami księcia Lundy, szukając jej odpowiedniego kandydata na męża wśród szanowanych rodów, zwłaszcza tych z koneksjami politycznymi i wyznających tę samą religię. Szukał uczciwego, skromnego i rozważnego człowieka, przy którym jego córka mogłaby zostać przykładną i posłuszną żoną. Swego przeciwnika w tych staraniach nie brał zbyt poważnie.
Dowiedziawszy się od Bess o planach jej ojca, Charlie poprosił o pomoc swego wuja, króla Karola I. Król okazał zrozumienie dla starań bratanka i wezwał hrabiego i hrabinę Welk przed swoje oblicze.
- Mój bratanek, książę Lundy oznajmił mi, iż pragnie poślubić waszą córkę Elisabeth - zaczął. - Poprosił mnie o pośrednictwo w tej sprawie. Pańskie pochodzenie, milordzie, nie czyni pańskiej córki odpowiednią partią dla naszego krewnego, postanowiliśmy jednak zgodzić się na ten mariaż, gdyż bardzo kochamy tego młodzieńca. Poza tym, nigdy o nic nas nie prosił, w przeciwieństwie do wielu innych osób pozostających na naszym dworze. Przyprowadźcie waszą córkę jutro o tej samej porze. Jeśli zgodzi się na to małżeństwo, my na nie zezwolimy.
Król uśmiechnął się, co nie zdarzało mu się często, a potem oddalił hrabiego i hrabinę Welk gestem kończącym audiencję.
Oboje cofnęli się, ukłonili grzecznie, ale gdy tylko znaleźli się poza prywatną komnatą króla, hrabia Welk dał upust złości. Wysłał żonę do komnaty królowej. Kazał przyprowadzić dziewczynę do jego małego domu w Londynie, gdzie chciał się z nią rozmówić. Przysiągł sobie, że Bess nie poślubi bękarta. Uwaga króla, jakoby krew rodu Lightbody nie dorównywała szlachetnością krwi królewskiego bękarta tylko go rozwścieczyła.
Kiedy córka się w końcu zjawiła, opowiedział jej o audiencji i króla i ostrzegł:
- Nie poślubisz tego bękarta, Bess! Powiesz królowi, że nie chcesz wyjść za jego człowieka. Rozumiesz?
- Nic podobnego nie powiem - odparła Bess. - Kocham Charliego, a on kocha mnie. Powiem królowi, że z radością wyjdę za mąż za jego bratanka!
- Nie ośmielisz się! - krzyknął hrabia Welk.
- Owszem! - odparła z uporem.
- Stłukę cię na kwaśne jabłko, jeśli będziesz mi się sprzeciwiać, córko - rzucił ze złością.
- Jeśli to uczynisz, panie, pokażę królowi sińce - ostrzegła.
- Och! - Hrabina Welk pobladła i opadła na krzesło. Dłoń przytknęła do bijącego jak oszalałe serca.
- Popatrz, co uczyniłaś matce - odezwał się hrabia.
- Matka zdziwiła się tylko, że ośmieliłam się przemawiać do ciebie w sposób, w jaki ona przez wiele lat małżeństwa się nie odważyła - odparła Bess. - Proszę, ojcze, bądź sprawiedliwy. Charlie nigdy nie starał się o rękę innej kobiety. Pokochał mnie na tyle, by poprosić króla o pomoc w spełnieniu swego marzenia. Oboje bardzo się kochamy.
- Jesteś brzemienna? - zapytał ze złością.
- Och! - Przerażona hrabina Welk zamknęła oczy.
- Słucham? - Bess wyglądała na zaskoczoną słowami ojca.
- Pozwoliłaś na zbyt wiele temu bękartowi Stuartów? - domagał się odpowiedzi. - Byłaś w jego łożu? To proste pytanie.
- Proste i oburzające. Obrażasz mnie, panie - odparła Bess. - Nie pozwoliłam księciu na nic. Nie okryłam siebie ani jego bezwstydnym zachowaniem, nie oddałam mu się. Jak śmiesz sugerować coś podobnego, ojcze!
- Jestem twoim ojcem i moim obowiązkiem jest upewnić się, że jesteś niewinna. Na królewskim dworze taka plotka może zrujnować reputację panny, nawet jeśli nie ma w niej prawdy. Staram się tylko ciebie chronić, Bess. Jesteś moim najmłodszym dzieckiem.
- Dziękuję za troskę, ojcze - odparła oschle. - Za twoim pozwoleniem, muszę wracać do St. James. Królowa pozwoliła mi się oddalić na dwie godziny. Pora wracać.
Skłoniła się i odeszła. Nie mając wyboru, rodzice niechętnie pogodzili się z decyzją córki. Zaślubiny Charlesa Fryderyka Stuarta i Elisabeth Anne Lightbody odbyły się trzeciego maja roku tysiąc sześćset trzydziestego dziewiątego w królewskiej kaplicy zamku Windsor. Para natychmiast opuściła dwór królewski i nieczęsto go od tej pory odwiedzała, zadowalając się życiem na wsi w majątku Charliego, Queen's Malvern. Ku zaskoczeniu wszystkich porywczy i czarujący, nie w pełni królewskiego rodu Stuart okazał się lojalnym i oddanym mężem.
- Jaki kolor nici? - zapytał książę w związku z prośbą żony.
- Jakikolwiek znajdziesz - odparła Bess. - Postaraj się kupić jasną. Czarną dostaniesz na pewno, bo ci purytanie cerują przyodziewek tak długo, póki nic prócz cer na nim nie zostaje. Chciałabym jednak, żebyś kupił coś jasnego.
- Mogę pojechać z tobą do Worcester, papo? - zapytał najstarszy syn, Fryderyk.
- Z przyjemnością cię zabiorę, Freddie - odparł ojciec.
- Kiedy jedziemy? - zapytał chłopiec.
- Za kilka dni - obiecał książę.
- Pozwól mi też pojechać - prosiła Autumn. - Tak się nudzę.
- Nie - odparł brat. - Ostatnimi czasy młode kobiety nie są bezpieczne na drogach, siostro.
- Mogłabym się przebrać w chłopięce odzienie - nalegała.
- Nikt cię nie weźmie za chłopca, siostro - odparł Charlie, przyglądając się przez moment kształtnej sylwetce dziewczyny. - Trudno byłoby ci ukryć te skarby.
- Charlie, nie bądź wulgarny - rzuciła.
Bess nie mogła opanować śmiechu. Po chwili powiedziała poważnie:
- Znajdziemy jakieś ciekawe zajęcie, kiedy Charlie będzie w Worcester. Jabłka są już dojrzałe. Możemy pomagać robić jabłecznik. Sabrina to uwielbia.
- Bess, twoja córka ma dziewięć lat. W tym wieku dziewczęta lubią robić wszystko. Dlaczego nasz zgrzybiały Parlament postanowił ściąć króla Karola? Ja chcę bywać na dworze, ale co to za dwór bez króla? Na litość boską! Mam nadzieję, że twój kuzyn młody król Karol niedługo wróci do domu, by władać krajem! Każdy, z kim o tym mówiłam ma dość już pana Cromwella i jego popleczników. Dlaczego ktoś jemu nie zetnie głowy? Króla Karola nazwali zdrajcą, ale mnie się zdaje, że to ci, co zabijają Bożego pomazańca są zdrajcami.
- Autumn! - jęknął błagalnie jej brat.
- Och, nikt nie słucha - rzuciła beztrosko. Charlie potrząsnął głową. Gdy matka poprosiła go, by przyjął Autumn do siebie na lato, nie podejrzewał, że dziewczyna okaże się tak kłopotliwa. Wciąż traktował ją jak swoją małą siostrzyczkę, ale jak sama chwilę wcześniej podkreśliła, za miesiąc miała skończyć dziewiętnaście lat. Charlie zastanawiał się, dlaczego matka i ojczym dotąd nie znaleźli dla niej odpowiedniego kandydata na męża. Przypomniał sobie, jaki kłopot mieli z wydaniem za mąż dwóch starszych córek. Poza tym, jakiego można znaleźć męża dla córki księcia Glenkirk we wschodniej części Szkocji? Autumn powinna być na królewskim dworze, ale ostatnimi czasy, z powodu wojny domowej, okazało się to niemożliwe. Po egzekucji wuja Karola dwór królewski na banicji bywał we Francji, a czasem w Niderlandach. Nie wiedział, co rodzice mieli zamiar począć z najmłodszą siostrą, ale wiedział, że powinni coś zrobić jak najszybciej, bo Autumn dojrzała już do pójścia w ramiona mężczyzny i mogła z łatwością popełnić jakieś głupstwo.
O świcie w dniu, w którym Charlie zaplanował wyjazd do Worcester, przybył posłaniec z Glenkirk. Był początek października. Umyślny pochodził z ich klanu i miał spore trudności z ominięciem szkockich oddziałów wiernych Parlamentowi. Z wielkim trudem przedostał się przez granicę, skąd o wiele łatwiej podróżował już do Queen's Malvern. Z ponurym obliczem, najwyraźniej wielce zdrożony, przekazał księciu, że ma wieści dla lady Autumn. Książę posłał po żonę i siostrę, które przybyły co prędzej jeszcze w szlafrokach, by wysłuchać, co ma im do przekazania człowiek z Glenkirk.
- Ian More! - ucieszyła się na jego widok Autumn. - Czy ojciec posłał po mnie, bym wracała do domu? Jak miewa się matka? Miło znów widzieć kogoś z naszych stron.
Posłaniec bez słowa wręczył Autumn list, a książę dostrzegł, że miał łzy w oczach.
- To od matki panienki.
Autumn złamała pieczęć. Przejrzała pośpiesznie pergamin, a jej twarz pobladła. Wodziła oczyma po linijkach listu, aż w ko...
megazynek