Jan Piotr Norblin.pdf
(
824 KB
)
Pobierz
Jean-Pierre (Jan Piotr) Norblin de la Gourdaine
si
ħ
Malarz,
grafik,
rysownik
epoki
rokoka.
Urodził
15
lipca
1745
roku
w Misy-Faut-Yonne w Szampanii, zmarł 23
lutego 1830 roku w Pary
Ň
u.
Pochodził z rodziny mieszcza
ı
skiej, a jego ojciec był wła
Ļ
cicielem posiadło
Ļ
ci
ziemskiej La Gourdaine. Nic wi
ħ
cej o pochodzeniu Norblina nie wiadomo. We wczesnej
młodo
Ļ
ci przebywał ju
Ň
w Pary
Ň
u. Z 1760 roku pochodz
Ģ
wykonane w stolicy Francji
pierwsze rysunki przyszłego malarza. W Pary
Ň
u Norblin zetkn
Ģ
ł si
ħ
ze sztuk
Ģ
nie
Ň
yj
Ģ
cego ju
Ň
wówczas, ale ci
Ģ
gle popularnego, Antoine'a Watteau, symbolu
belle époque
. Od francuskiego
mistrza, którego dzieła miały niebawem znacznie straci
ę
na aktualno
Ļ
ci - za spraw
Ģ
krytyków
doby o
Ļ
wiecenia - przej
Ģ
ł model malarstwa rokokowego z jego schematem kompozycji i
kolorystyk
Ģ
. Drugim nauczycielem Norblina został Francesco Casanova (1727-1805),
Wenecjanin i brat słynnego awanturnika Giacomo. Casanova tworzył przede wszystkim sceny
batalistyczne, rodzajowe oraz pejza
Ň
e. Pod jego kierunkiem nauczył si
ħ
Norblin kreowa
ę
sceny bitew z wieloma skomplikowanymi układami postaci. I w jego warsztacie namalował
"Utarczk
ħ
konnicy" z 1769 roku, opatrzon
Ģ
stosownym podpisem odwołuj
Ģ
cym si
ħ
do
włoskiego artysty.
Nauka u Casanovy nie trwała długo - ju
Ň
w tym samym 1769 roku francuski adept
malarstwa był notowany w Académie Royale de Peinture et de Sculpture - Królewskiej
Akademii Malarstwa i Rze
Ņ
by w Pary
Ň
u, a nast
ħ
pnie w Ecole Royale - Królewskiej Szkole,
do której nale
Ň
eli wył
Ģ
cznie protegowani króla, uzupełniaj
Ģ
cy swoj
Ģ
wiedz
ħ
nabyt
Ģ
w
bardziej dost
ħ
pnej uczelni. Przynale
Ň
no
Ļę
Norblina do drugiej z tych szkół
Ļ
wiadczy
ę
mo
Ň
e o
jego dobrze zapowiadaj
Ģ
cym si
ħ
talencie i docenieniu przez paryskich wykładowców sztuk.
Jean-Pierre
uczył
si
ħ
w
Ecole
Royale
przez
dwa
lata,
do
1771
roku.
W latach 1771-74 odbył szereg podró
Ň
y artystycznych, które zadecydowały o jego
przyszłej karierze. Trafił m.in. do Londynu, o
Ļ
rodka malarstwa o rosn
Ģ
cym znaczeniu, gdzie
mógł zapozna
ę
si
ħ
z twórczo
Ļ
ci
Ģ
Thomasa Gainsborough, autora słynnego płótna "Niebieski
chłopiec" (1770). Norblin zapoznał si
ħ
w Anglii tak
Ň
e ze sztuk
Ģ
Williama Hogartha, zetkn
Ģ
ł
si
ħ
wreszcie z b
ħ
d
Ģ
cym w podró
Ň
y mał
Ň
e
ı
stwem ks. Adamem i Izabel
Ģ
Czartoryskimi.
Spotkanie to zaowocowało przej
Ļ
ciem malarza na słu
Ň
b
ħ
polskich ksi
ĢŇĢ
t, którzy w
podró
Ň
ach pozostawali a
Ň
do 1774 roku. Informacje o pobycie wraz z nimi Norblina
1
potwierdzaj
Ģ
stosowne rysunki wykonane przeze
ı
do Albumu Winnickiego, opatrzone datami
i nazwami miejscowo
Ļ
ci, w jakich stacjonowali: Spaa, Londres, Pary
Ň
.
W 1774 roku Jean-Pierre Norblin przyjechał wraz z Czartoryskimi do ich rezydencji w
Polsce, obejmuj
Ģ
c stanowisko malarza nadwornego oraz nauczyciela sztuki dzieci ksi
ĢŇħ
cych.
Dwa lata pó
Ņ
niej po
Ļ
lubił Polk
ħ
- Mari
ħ
Tokarsk
Ģ
, z któr
Ģ
miał kilkoro dzieci. W drugiej
połowie lat 70. XVIII wieku przebywał przewa
Ň
nie w pałacu Bł
ħ
kitnym w Warszawie lub w
nowo wybudowanej rezydencji w Pow
Ģ
zkach. Okres ten zaowocował zmian
Ģ
tematyki
obrazów malarza, który ch
ħ
tnie ilustrował polskie typy postaci, cz
ħ
sto nadaj
Ģ
c im nieco
komiczny charakter (zapewne pod wpływem Hogartha), np. w rysunkach "Opasły szlachcic" i
"Chudy szlachcic". Obrazował równie
Ň
sceny rodzajowe z ukazaniem polskiej specyfiki
("Zebranie chłopskie w karczmie", "
ņ
ydowscy muzykanci"), a tak
Ň
e rysunki z polskiej
historii, wykonane zapewne dla samego ks. Adama Czartoryskiego, znanego ze swoich
zainteresowa
ı
historycznych. W pierwszych latach obecno
Ļ
ci artysty w Polsce powstał
równie
Ň
szereg rysowanych i malowanych portretów, inspirowanych, jak s
Ģ
dz
Ģ
badacze,
sztuk
Ģ
Rembrandta van Rijn.
Norblin pozostawał na słu
Ň
bie u Czartoryskich praktycznie przez cały czas swojej
ponad trzydziestoletniej obecno
Ļ
ci w Polsce. W latach 1783-85 i 1789-90 cz
ħ
sto przebywał w
Arkadii koło Nieborowa, parku stworzonym przez Helen
ħ
z Prze
Ņ
dzieckich Radziwiłłow
Ģ
,
prywatnie przyjaciółk
ħ
Izabeli Czartoryskiej. W okresie tym wykonał kilka rysunków
przedstawiaj
Ģ
cych znajduj
Ģ
ce si
ħ
w parku budowle, m.in. akwedukt,
Ļ
wi
Ģ
tyni
ħ
Diany, Pomnik
Czasu i grot
ħ
. Stworzył równie
Ň
plafon przedstawiaj
Ģ
cy Jutrzenk
ħ
umieszczony na stropie
Ļ
wi
Ģ
tyni Diany.
Z lat 80. XVIII stulecia pochodzi wi
ħ
kszo
Ļę
rokokowych w duchu obrazów Norblina,
ukazuj
Ģ
cych zabawy magnaterii w parku na Pow
Ģ
zkach. Nale
ŇĢ
do nich płótna
przedstawiaj
Ģ
ce zabawy na lodzie, sceny towarzyskie pod pomnikiem lub nad jeziorem,
Ļ
niadania, hu
Ļ
tawki, k
Ģ
piel kobiet w parku, czyli cały zestaw sposobów sp
ħ
dzania wolnego
czasu wymy
Ļ
lony przez ks. Izabel
ħ
Czartorysk
Ģ
. Obrazy z tego cyklu (np. "K
Ģ
piel w parku",
1785) silnie nawi
Ģ
zuj
Ģ
do twórczo
Ļ
ci Watteau, Fragonarda czy Patera, nie tylko ze wzgl
ħ
du
na podj
ħ
ty temat, ale tak
Ň
e z uwagi na kompozycj
ħ
i jasn
Ģ
rokokow
Ģ
kolorystyk
ħ
.
Nasilenie si
ħ
inicjatyw i walk w obronie ojczyzny od pocz
Ģ
tku lat 90. XVIII wieku
zmieniło na pewien czas tematyk
ħ
obrazów artysty, który tymczasowo przeniósł si
ħ
do
Warszawy. W jego twórczo
Ļ
ci pojawiły si
ħ
sceny rodzajowe dokumentuj
Ģ
ce
Ň
ycie miasta:
targi (np. "Targ na Pradze", ok. 1791), reklamy cyrku, incydenty. Z tego okresu pochodzi
2
kolejna seria rysunków przedstawiaj
Ģ
cych typy postaci ludzkich, głównie mieszczek,
wie
Ļ
niaków, sprzedawców rozmaitych towarów, dzieci i
Ň
ebraków.
Odr
ħ
bnie nale
Ň
y tu wymieni
ę
galeri
ħ
postaci reprezentuj
Ģ
cych polsk
Ģ
szlacht
ħ
na
sejmikach: karykaturalnie przedstawionych pijaków, krzykaczy i chudopachołków.
Zachowało si
ħ
równie
Ň
kilka rysunków ilustruj
Ģ
cych obrady sejmików w Bronicach, czy
wreszcie uchwalenie Konstytucji 3 maja 1791. Pozostaj
Ģ
c na słu
Ň
bie u Czartoryskich miał
Norblin okazj
ħ
zetkn
Ģę
si
ħ
z wybitnymi osobisto
Ļ
ciami polskiego o
Ļ
wiecenia, m.in. Hugo
Kołł
Ģ
tajem, Julianem Ursynem Niemcewiczem, marszałkiem Sejmu Wielkiego Stanisławem
Małachowskim, czy Ignacym Potockim - brali oni bowiem udział wraz z ks. Adamem
Czartoryskim w tajnych pracach nad projektami Konstytucji. Zainteresowanie artysty
sprawami wagi pa
ı
stwowej znalazło kontynuacj
ħ
w pó
Ņ
niejszych rysunkach, z 1794 roku,
przedstawiaj
Ģ
cych sceny z Insurekcji Ko
Ļ
ciuszkowskiej: walki powsta
ı
cze, wojsko polskie,
bitw
ħ
pod Maciejowicami,
Ň
ołnierzy. Z tego roku pochodzi równie
Ň
jeden z najbardziej
znanych jego obrazów: "Wieszanie zdrajców na Rynku Starego Miasta 9 maja 1794 roku".
W 1794 roku Pow
Ģ
zki zostały doszcz
ħ
tnie zniszczone, rok pó
Ņ
niej Polska straciła
niepodległo
Ļę
, a Warszawa przestała by
ę
ju
Ň
tak
Ň
yw
Ģ
stolic
Ģ
kulturalno-artystyczn
Ģ
. Norblin
przeprowadził si
ħ
do rezydencji Czartoryskich w Puławach, gdzie po jej odbudowie i
stworzeniu nowego wspaniałego ogrodu na wzór angielski przez Izabel
ħ
Czartorysk
Ģ
, znów
mógł
powróci
ę
do
zarzuconych
tematów.
Rysunki
pejza
Ň
y
puławskich
s
Ģ
jednak
nacechowane wi
ħ
kszym przekazem tre
Ļ
ciowym, ni
Ň
wcze
Ļ
niejsze, obrazuj
Ģ
ce Arkadi
ħ
lub
Pow
Ģ
zki i b
ħ
d
Ģ
ce jedynie wyrazem tendencji do "malowniczo
Ļ
ci". Dotycz
Ģ
tak
Ň
e spraw
Polski (np. rysunek "Dzieci
ħ
Ļ
pi
Ģ
ce pod pomnikiem Przeszło
Ļ
ci") - po upadku pa
ı
stwa
Puławy były bowiem o
Ļ
rodkiem my
Ļ
li patriotycznej.
Norblin opu
Ļ
cił Polsk
ħ
ostatecznie w 1804 roku, cho
ę
wydaje si
ħ
, i
Ň
wcze
Ļ
niej
równie
Ň
wyje
Ň
d
Ň
ał na krótko do Francji. Z pocz
Ģ
tku osiadł wraz z
Ň
on
Ģ
, pasierbic
Ģ
Ann
Ģ
i
synem Sebastianem w miasteczku Provins. W 1807 roku był ju
Ň
notowany w Pary
Ň
u. O
wyje
Ņ
dzie do Francji zadecydowały zapewne wzgl
ħ
dy ekonomiczne, a tak
Ň
e bezpiecze
ı
stwo,
którego poziom znacznie podniósł si
ħ
w tym kraju po przej
Ļ
ciu rewolucji. W Pary
Ň
u Norblin
nie znalazł jednak wła
Ļ
ciwego docenienia i grupy zleceniodawców, a sztuka malarska w tym
mie
Ļ
cie znajdowała si
ħ
w innym momencie rozwoju, ni
Ň
w dalekiej Polsce, gdzie wychowany
jeszcze na Watteau artysta był jednym z najlepszych - tu został jednym z wielu tworz
Ģ
cych w
starej manierze. Dobitnie
Ļ
wiadcz
Ģ
o tym dwie serie rysunków tematycznie zwi
Ģ
zanych z
Polsk
Ģ
. Pierwsz
Ģ
z nich - seri
ħ
sejmikow
Ģ
, obejmuj
Ģ
c
Ģ
pi
ħę
dzieł, wykonał Norblin w 1808
roku. Drug
Ģ
natomiast tworzył od 1804 do 1817 roku i zawiera ona a
Ň
81 plansz o wspólnym
3
tytule "Zbiór ubiorów polskich". W ostatnich latach twórczo
Ļ
ci francusko-polskiego malarza
powstawały tak
Ň
e autoportrety, z których najbardziej znany jest ten wykonany w 1812 roku.
Jean-Pierre Norblin zmarł 23 lutego 1830 roku w przeddzie
ı
wielkich wydarze
ı
historycznych we Francji i w Polsce. Pozostawił po sobie nast
ħ
pców w dziedzinie sztuki:
Sebastiena, malarza w Pary
Ň
u oraz Aleksandra Jana Konstantego, br
Ģ
zownika w Warszawie,
zało
Ň
yciela warsztatu rzemie
Ļ
lniczego i polskiej gał
ħ
zi rodziny Norblinów, która w XIX i w
1. połowie XX wieku zarz
Ģ
dzała bardzo znanym zakładem wyrobów metalowych. Wreszcie,
nast
ħ
pcami Norblina zostali jego uczniowie malarscy: Aleksander Orłowski (1777-1832),
Michał Pło
ı
ski (1778-1812) oraz Jan Rustem (1762-1835).
Jean-Pierre Norblin, "K
Ģ
piel w parku", 1785 - detal., fot. Muzeum Narodowe w Warszawie
4
Wieszanie zdrajców, 1794, olej na płótnie, Muzeum Narodowe, Warszawa
Targ na Pradze. 1791. Obraz olejny na płótnie. W zbiorach Muzeum Narodowego w Poznaniu.
5
Plik z chomika:
iskierka_1986
Inne pliki z tego folderu:
Marcello Bacciarelli.pdf
(2476 KB)
Julian Fałat.pdf
(6431 KB)
Józef Chełmoński.pdf
(2267 KB)
Jan Piotr Norblin.pdf
(824 KB)
Bernardo Belotto zwany Canaletto.pdf
(1178 KB)
Inne foldery tego chomika:
Architektura polska
Architektura powszechna
Architektura XX w
Artyści o sztuce - Historia doktryn artystycznych
BURLUK WŁADIMIR
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin