KRAWCZUK - Kleopatra.pdf - Aleksander Krawczuk - Carleyss

Aleksander Krawczuk

Księgozbiór DiGG

2009

Książka ta nie jest powieścią o ostatniej królowej Egiptu, jakich już tyle

napisano. Jest po prostu historyczną relacją, ściśle i wiernie podającą tylko

to, co przekazały źródła. O Kleopatrze jako kobiecie mówią one raczej

niewiele; znakomicie natomiast charakteryzują epokę oraz szereg

ciekawych postaci, z którymi królowa stykała się w sytuacjach bardzo

dramatycznych. Choć książka wystrzega się wszelkich ubarwień, tragizm

losów Kleopatry - wielkość ambicji i nikłość środków politycznych -

występuje z całą ostrością. Jednakże słabość państwa była spadkiem po

poprzednich generacjach władców, a zwłaszcza po ojcu Kleopatry; za jego

też panowania w sprawy Egiptu po raz pierwszy bezpośrednio wkroczyli

ludzie, którzy później mieli odegrać tak decydującą rolę w życiu królowej:

Cezar i Antoniusz. Toteż opowieść należy rozpocząć od przedstawienia

dziwnych przypadków króla Ptolemeusza z przydomkiem Fletnista.

CZĘŚĆ PIERWSZA

BOSKOŚĆ I AFERY OJCA

KLEOPATRY

GROBOWIEC TA-IMHOTEP

O wy wszyscy sędziowie i uczeni, wszyscy możni i znamienici, wszyscy

ludzie, którzy kiedykolwiek wejdziecie do tego grobu, zbliżcie się i

posłuchajcie dziejów mojego życia!

Urodziłam się w dziewiątym dniu miesiąca chojak, gdy dziewiąty rok

panował król Egiptu Górnego i Dolnego, władca obu krajów, Bóg

Kochający Ojca, Bóg Kochający Siostrę, syn boga Re, pan diademu,

Ptolemeusz; żyje on wiecznie, ukochany przez Ptaha i Izydę.

W pierwszym dniu miesiąca epifi, w dwudziestym trzecim roku

panowania tegoż władcy, ojciec wydał mnie za mąż. Moim panem został

prorok boga Ptaha, pisarz w domu ksiąg boga, prorok Domu Wschodu,

kapłan czystości bogów w Memfis, prorok wszystkich bogów i bogiń

Egiptu Górnego i Dolnego, oko króla Egiptu Górnego, ucho króla Egiptu

Dolnego, drugi po królu przy ustawianiu kolumny dżed, berło króla w

świątyniach, książę namiestnik boga Geb, kapłan odczytujący zamiast boga

Tota, kapłan powtarzający dzieło boga Chnuma, kapłan patrzący wprost na

wielkiego boga - arcykapłan w Memfis, Pszereni-ptah, syn Petubastisa,

który nosił te same tytuły.

Trzykrotnie zachodziłam w ciążę i za każdym razem rodziłam nie

chłopca, lecz dziewczynę. Prosiliśmy więc o syna święty, cudowny i

łaskawy majestat boga Imhotepa, który jest synem Ptaha. Wysłuchał

naszych błagań, zlitował się nad płaczem. Objawił się we śnie

arcykapłanowi. Rzekł:

- Każ, aby wykonano piękne prace w przybytku Anchtaui, gdzie

spoczywa moje dało!

Gdy tylko arcykapłan się zbudził, upadł przed majestatem boga. Zaraz

też wydał rozkazy kapłanom i rzemieślnikom. Polecił, aby wykonali w

przybytku piękne prace. On sam dopełnił obrzędu ożywienia posągu boga i

złożył wielką ofiarę z wszelkich dobrych rzeczy. Zapłacił rzemieślnikom i

ucieszył ich serca. A nagradzając to bóg sprawił, że zaszłam w ciążę i

wydałam na świat syna.

Urodził się on w dniu piętnastym miesiąca epifi, o godzinie ósmej, w

szóstym roku panowania królowej, władczyni obu krajów, Kleopatry, która

oby żyła wiecznie i cieszyła się zdrowiem. Było to właśnie święto

wspaniałego boga Imhotepa, który jest synem Ptaha. Radowali się wszyscy

mieszkańcy Memfis. Chłopiec otrzymał imię Imhotep, przydomek zaś

Petubastis.

Zmarłam w szesnastym dniu miesiąca mechir, w szesnastym roku

małżeństwa. Mąż mój, prorok Ptaha i Ozyrysa, arcykapłan Pszereni-ptah,

zaprowadził mnie do krainy Zachodu. Dopełnił nade mną wszystkich

obrzędów, należnych osobom znamienitym. Wyprawił mi piękny pogrzeb i

ułożył do snu w swoim grobie za Rakotis.

Tak opowiadała o swym życiu kobieta imieniem Ta-imhotep. Napis

wyryto na jej grobie prastarymi znakami egipskimi. Jak było zwyczajem w

wielu krajach starożytnego świata, wszystkie daty podane zostały według

lat panowania królów. W przeliczeniu na nasz sposób rachuby lat biografia

Ta-imhotep tak by się przedstawiała:

Urodziła się w roku 72 p.n.e. Wyszła za mąż za Pszereni-ptaha,

arcykapłana w mieście Memfis, w roku 58, a więc mając zaledwie

czternaście lat. Jednakże w starożytności, a zwłaszcza w krajach Wschodu,

dziewczęta niemal z reguły wcześnie stawały się żonami i matkami. Ta-

imhotep dała mężowi trzy córki, potem zaś, w roku 47 lub 46,

upragnionego syna. Wkrótce wszakże zmarła - w roku, jak się zdaje, 42,

licząc lat trzydzieści. Pochowano ją w Aleksandrii; bo w napisach

egipskich Rakotis oznacza właśnie to miasto.

Jednakże najbardziej osobista i najciekawsza jest druga część napisu Ta-

imhotep. Zmarła zwraca się wprost do swego męża, który pozostał przy

życiu:

- O mój bracie, o mój mężu i przyjacielu, kapłanie boga Ptaha! Pij, jedz,

upajaj się winem, oddawaj się rozkoszom miłości! Baw się całymi dniami!

Idź za głosem swego serca dniem i nocą. Nie pozwól, aby jakakolwiek

troska miała dostęp do ciebie. Bo i czymże są owe lata, których nie

przeżywa się na ziemi? Zachód to kraj smutku i głębokiej ciemności; jego

mieszkańcy spoczywają we śnie. Nie zbudzą się, by oglądać swych braci.

Nie ujrzą swych matek i ojców. Ich serca zapomniały o żonach i dzieciach.

Brak mi wody życia, która jest pokarmem każdej istoty. Płynie ona tylko

dla tych, co są na ziemi. Pragnę, choć woda jest tuż koło mnie. Nie wiem

już w ogóle, gdzie się znajduję, odkąd zstąpiłam do tej doliny. Podaj mi

wody płynącej! Powiedz mi: Obyś zawsze była nad wodą! Obróć moją

twarz ku północnemu wiatrowi! Wtedy dopiero moje serce ochłodzi się w

swym cierpieniu.

Śmierć przyzywa każdego. „Pójdź!” - oto jest imię śmierci. I

natychmiast idą ku niej, choć serca drżą z lęku. Nie zna jej żaden bóg i

żaden człowiek. Wielcy są tak samo w jej ręku, jak i mali. Nikt nie zdoła

osłonić swych ukochanych przed jej przekleństwem. Chętniej niż

samotnego starca zabiera syna z objęć matki. Wszyscy trwożnie modlą się

do niej, ona jednak ku nikomu nie obraca swej twarzy. Nie przyjdzie do

tego, kto ją wzywa. Nie wysłucha tego, kto ją chwali.

Czytając te słowa można snuć takie przypuszczenia:

Po śmierci żony, która dała mu jedynego syna, arcykapłan Pszereni-ptah

znalazł się w sytuacji delikatnej. Pamięci zmarłej winien był smutek i

żałobną zadumę. Z drugiej jednak strony pragnął usprawiedliwić przed

samym sobą, że wciąż jeszcze nęcą go uroki życia. Miał zresztą pewne do

nich prawo, jako mężczyzna w sile wieku. Pomogła arcykapłanowi

odwieczna mądrość jego ludu. Prastare pieśni podsunęły mu roztropne

wyjście; odpowiadało ono zarówno powadze żalu, jak też uwodzicielskim

podszeptom ludzkiego serca. W usta zmarłej żony włożył myśli z poematu

zwanego Pieśnią harfiarza.

Powstał on dwadzieścia wieków przed czasami Pszereni-ptaha, lecz

przepisywano go często; dotrwał też aż do naszych czasów, i to w różnych

wersjach. Oto treść jednej z nich:

Pokolenia mijają jedno za drugim. Nowe wciąż zajmują miejsce

odchodzących, i tak jest od czasu przodków. Bogowie, którzy żyli niegdyś,

KRAWCZUK - Kleopatra.pdf

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: