Listy Czesława Miłosza do Aleksandra Fiuta.pdf
(
356 KB
)
Pobierz
12425755 UNPDF
5
Listy Czesława Miłosza do Aleksandra Fiuta
Swój pierwszy list do Czes³awa Mi³osza wys³a³em w paŸdzierniku lub na
pocz¹tku listopada 1976 roku, niemal zaraz po moim przyjeŸdzie do Lille,
gdzie przez trzy lata mia³em pracowaæ jako lektor jêzyka polskiego, w ra-
mach obustronnej wymiany pomiêdzy tamtejszym uniwersytetem a moim
macierzystym Uniwersytetem Jagielloñskim. Rok wczeœniej postanowi³em
napisaæ ksi¹¿kê o poecie, którego wiersze prawdziwie mnie olœni³y. (Pierw-
sze wydanie tej ksi¹¿ki pt.
Moment wieczny. Poezja Czes³awa Mi³osza
ukaza³o
siê nak³adem paryskiej Libelli w 1987 roku.) Wstêpne przymiarki do za-
dania, którego stopnia trudnoœci nie by³em wówczas zupe³nie œwiadom,
sprowadza³y siê do lektury, a nastêpnie ¿mudnego kopiowania wpierw
rêcznie, a potem na maszynie do pisania utworów Mi³osza, publikowanych
w przedwojennych czasopismach. Nadbitki tych maszynopisów przes³a³em
Autorowi za namow¹ Jana B³oñskiego, który nie tylko ca³ym sercem wspie-
ra³ mnie w karko³omnych zamiarach, ale tak¿e uprzedzi³ Mi³osza o moich
planach. Wkrótce te¿ otrzyma³em odpowiedŸ, ujmuj¹c¹ mnie niezwykle
¿yczliwym tonem. Tak rozpoczê³a siê moja najwiêksza przygoda intelek-
tualna, bez której nie by³bym, kim jestem. By³ to tak¿e zal¹¿ek znajomoœci,
przeradzaj¹cej siê stopniowo w serdeczn¹ przyjaŸñ, która mia³a trwaæ æwieræ
wieku i w znacznym stopniu odmieniæ ca³e moje ¿ycie.
6
Zdecydowa³em siê podaæ do druku dwa pierwsze listy Czes³awa Mi³osza do
mnie przede wszystkim dlatego, ¿e zawieraj¹ garœæ niezwykle istotnych, nie
trac¹cych na znaczeniu autokomentarzy poety. Równie istotnym powodem
wyda³o mi siê to, ¿e stanowi¹ one wa¿ne, a nieznane œwiadectwo jego ówcze-
snego stanu ducha. M³odszym czytelnikom warto mo¿e przypomnieæ, ¿e po
1951 roku, a zw³aszcza po og³oszeniu drukiem
Zniewolonego umys³u,
Czes³aw
Mi³osz zosta³ skazany przez w³adze komunistyczne w Polsce na publiczn¹
œmieræ. Jego wydawane na emigracji ksi¹¿ki nieznane by³y prawie nikomu,
poza w¹skim krêgiem krytyków i pisarzy, którzy czytali je podczas podró¿y
na Zachód, a czasem przemycali do kraju, oraz nielicznymi szczêœliwcami,
którym uda³o siê dotrzeæ do zastrze¿onych zbiorów Biblioteki Narodowej.
Opis jego twórczoœci w encyklopediach i s³ownikach koñczy³ siê na wydaniu
Ocalenia
w 1945 r., zaœ nazwisko by³o opatrywane epitetem „wróg Polski Lu-
dowej”. Sytuacja poprawi³a siê nieco po pojawieniu siê w 1976 roku „drugiego
obiegu” oraz reedycji wydañ Instytutu Literackiego przez wydawnictwo
Nowa. Ale krajowa recepcja pisarstwa Mi³osza uleg³a radykalnej zmianie
dopiero wówczas, gdy poeta otrzyma³ Literack¹ Nagrodê Nobla.
7
8
9
PRZYPISY DO LISTU Z 20.11.1976
N a p i s a ³ e m d l a n i c h
T h e H i s t o r y o f P o l i s h L i t e r a t u r e
– podrêcznik
ten ukaza³ siê po raz pierwszy w 1969 roku w Nowym Yorku, nak³adem The Macmillan Com-
pany (jego druga edycja, wydana przez University of California Press, ujrza³a œwiat³o dzienne
dopiero w 1983 roku). W wersji krajowej, krótszej, ksi¹¿ka zosta³a wydana jako:
Historia literatury
polskiej do roku 1939
, prze³ożyła M. Tarnowska, Wydawnictwo Znak, Kraków 1993.
Z n i e w o l o n y u m y s ³
s p r z e d a w a ³ s i ê w
p a p e r b a c k
– mowa o jego wersji
angielskiej:
The Captive Mind
, translated from Polish by J. Zielonko, Becker and Waburg, London
1953 – wielokrotnie wznawianej.
S e l e c t e d P o e m s
– chodzi o
Selected Poems
. Translated by several hands. Introduction by
Kenneth Rexroth, The Seabury Press, New York 1973.
p r z y n i ó s ³ m i e n t u z j a s t y c z n e r e c e n z j e – Mi³osz wspomina o tekstach Paula
Zweiga („The New York Times Book Review”, July 7, 1974) oraz D.J. Enrighta („New York
Review of Books”, 1974, nr 5).
f r a n c u s k i p o e t a L e L o u ë t – mowa o Jeannie Le Louët. Jego postaæ musia³a nie
dawaæ Mi³oszowi spokoju przez d³ugie lata, skoro powraca do niej w
Roku myœliwego
(Kraków
2001).
w y d r u k o w a ³ e m w s w o j e j a n t o l o g i i – chodzi o konspiracyjn¹ edycjê pt.
Pieϖ
niepodleg³a. Poezja czasu wojny
. Ks. J. Robak, Oficyna Polska, Warszawa 1942. Jej jedyne wyda-
nie powojenne ukaza³o siê jako:
Pieœñ niepodleg³a. The Invincible Song. A Clandestine Anthology,
edited by Czeslaw Milosz. Originally Publisher In Warsaw 1942, reprinted by Michigan Slavic
Publications 1981.
P y t a n i e p i e r w s z e dotyczy³o wiersza pt.
List 1/I 1935 r.
Drukowany by³ po raz pierw-
szy w „Œrodach Literackich” 1936, nr 5; przedruk w: Czesław Mi³osz,
Wiersze, tom 1
, Kraków
2001.
P y t a n i e d r u g i e – do zagadnieñ tych wraca³em wielokrotnie, najpe³niej omówi³em je
w szkicu
Poema nienaiwne
w mojej ksi¹¿ce pt.
W stronê Mi³osza
, Kraków 2003.
P y t a n i e t r z e c i e – przed opublikowaniem monografii o poezji Mi³osza pisa³em o tym
zagadnieniu w dwóch studiach:
Czy tylko katastrofizm? (O przedwojennej poezji Czes³awa Mi³osza),
„Pamiêtnik Literacki” 1978, nr 3 oraz
Facing the End of the World,
„World Literature Today”,
Summer 1978.
M a r e k Z a l e s k i n a p i s a ³ d y s e r t a c j ê m a g i s t e r s k ¹ – w wersji drukowanej
ukaza³a siê jako studium pt.
O „Traktacie poetyckim” Czes³awa Mi³osza
w zbiorze:
Poznawanie
Mi³osza. Studia i szkice o twórczoœci poety
, pod redakcją J. Kwiatkowskiego, Wydawnictwo Lite-
rackie, Kraków–Wroc³aw 1985.
d u ¿ y t o m m o i c h w i e r s z y – mowa o:
Utwory poetyckie. Poems
. Introduction by A.M.
Schenker, Ann Arbor, Michigan Slavic Publications, 1976.
Plik z chomika:
chomikusowy
Inne pliki z tego folderu:
Listy Czesława Miłosza do Aleksandra Fiuta.pdf
(356 KB)
Inne foldery tego chomika:
Biografie
Poezja
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin