PRĄDY DIADYNAMICZNE (DD)
(PRĄDY BERNARDA)
· Powstają w wyniku prostowania prądu zmiennego o częstotliwości 50 Hz i nałożenia powstałych połówek sinusoidy na podprogowe natężenie prądu galwanicznego ( 2 – 4 mA). Czas trwania w nich impulsu 10 ms jest równy czasowi przerwy. Składają się z 2 komponent: galwanicznej i zmiennej. Mają zatem właściwości bodźcowe prądów impulsowych oraz prądu stałego o małej częstotliwości.
ODMIANY PRĄDÓW DIADYNAMICZNYCH
1. PRĄD MF (Monophase Fixe, monofaza stała)
· Jest to jednopołówkowy wyprostowany prąd sinusoidalnie zmienny o częstotliwości 50 Hz oraz czasie trwania impulsów i przerwy między nimi równym 10 ms.
timp = 10 ms
tp = 10 ms
f = 50 Hz
Wskazania i działanie:
· wzmaga napięcie mięśni – 50 Hz
· efekt przeciwbólowy jest długotrwający (osiągany powoli)
· powoduje uczucie wibracji
· stosowany w nerwobólach oraz dla utrzymania działania znieczulającego (po wcześniejszym podaniu DF).
· powoduje mocniejsze odczucia u pacjenta niż prąd DF, ale mniejsze zagrożenie występowania pieczenia pod elektrodami
· jest preferowany przez pacjentów, którzy w czasie stymulacji prądem DF odczuwają nieprzyjemne drażnienie
- PRĄD DF (Diphase Fixe, difaza stała)
· Jest to prąd , który powstaje w wyniku nałożenia się jednopołówkowego wyprostowanego prądu sinusoidalnie zmiennego o częstotliwości 50 Hz drugiego takiego samego prądu, przesuniętego w fazie o 180o. W rezultacie uzyskuje się prąd impulsowy o częstotliwości 100 Hz, w którym czas trwania impulsu wynosi 10 ms.
· Dwupołówkowy wyprostowany prąd sinusoidalnie zmienny o f= 100 Hz)
tp = 0 ms
f = 100 Hz
· obniża napięcie mięśni – 100 Hz
· wywołuje natychmiastowe lecz krótkotrwałe działanie przeciwbólowe
· stosuje się go w pierwszej fazie leczenia, w przypadku silnego bólu, dla pacjentów o dużej wrażliwości (przeczulica), rozpoczyna się nim sesję leczniczą. ( odczuwanie tego prądu zmniejsza się podczas zabiegu)
3. PRĄD CP (Courtes Periodes, krótkookresowy)
· Jest to prąd, który powstaje w wyniku okresowej zmiany prądów MF i DF, które płyną na przemian każdy w czasie 1s
1s MF + 1s DF = CP
· wywołuje wrażenie intensywnej wibracji
· wywołuje najsilniejsze pobudzenie receptorów skórnych i nie jest wskazany u wrażliwych pacjentów lub w ostrym stadium schorzenia
· wywołuje silne przekrwienie, prawdopodobnie wskutek wpływu na mechanizm pompy naczyniowo-mięśniowej, obniżenie napięcia mięśniowego, zmniejszenie bólu i zwiększenie resorpcji krwiaków i obrzęków
· stosowany w stanach pourazowych, obrzękach, zaburzeniach żylakolimfatycznych, zesztywnieniach stawowych, odmrożeniach.
· efektem działania CP jest pobudzenie receptorów skóry i wpływ troficzny na tkanki
· zmiana częstotliwości zapobiega inhibicji wtórnej
· NIE NALEŻY STOSOWAĆ W OKOLICY JAMY BRZUSZNEJ, gdyż jelita zbudowane z włókien mięśni gładkich mogą reagować bolesnym skurczem
· szczególnie wskazany jest dla pacjentów niezbyt wrażliwych lub opornych na terapię.
4. PRĄD LP (Longues Periodes, długoookresowy)
· Powstaje przez nałożenie na prąd MF takiego samego prądu, ale o zmodulowanej amplitudzie i przesuniętego w fazie o 180 , przy czym część niezmodulowana trwa 6 s a część zmodulowana 10 s
· pacjent odczuwa ten prąd jako łagodną wibrację (łagodniejszą niż przy prądzie CP)
· efekt przeciwbólowy tego prądu jest silnie zaznaczony, występuje nagle i utrzymuje się przez kilka godzin
· charakteryzuje się spokojnymi zmianami częstotliwości dlatego odczuwany jest przez pacjentów jako bardzo przyjemny
· stosowany jest w nerwobólach , zapaleniach nerwów, uszkodzeniach układu ruchu , w stanach obniżonego napięcia mięśniowego, bólach mięśniowych, zwiotczeniu mięśni gładkich (atonii) jamy brzusznej.
· wywołuje przekrwienie i obniżenie nadmiernego napięcia mięśni
5. PRĄD RS (Rhythme Syncope, rytm synkopowy)
· Jest to przerywany prąd MF. Czasy przepływu prądu i przerwy są sobie równe i każdy z nich trwa 1s.
1s MF + 1s przerwy = RS
· pacjent odczuwa ten prąd jako rytmicznie generowane skurcze i rozkurcze
· powoduje silne skurcze mięśni szkieletowych
· stosowany do elektrostymulacji mięśni zdrowych lub lekko uszkodzonych w atrofii mięśniowej z nieczynności
6. PRĄD MM (Monophase Module, monofaza modulowana)
· Jest to prąd MF modulowany w amplitudzie. Obwiednia modulacji odpowiada połówce sinusoidy, czas trwania modulacji oraz czas trwania przerwy między modulacjami są sobie równe i wynoszą 10s.
10s MF modulowana + 10s przerwa = MM
· pacjent odczuwa ten prąd jako wolno narastające skurcze i rozkurcze
· wywołuje skurcze mięśni
· stosuje sie do elektrostymulacji mięśni zdrowych lub nieznacznie uszkodzonych (niedowłady wiotkie).
ZAKRES CZYNNOŚCIOWY DRĄDÓW DD
· próg czucia (pobudliwości) – minimalna dawka, przy której istnieje odbiór czuciowy impulsów prądu.
· próg bólu – dawka, przy której zaczynają się wrażenia bólowe ( maksymalne natężenie)
· zakres czynnościowy ( strefa działania) – przedział pomiędzy progiem czucia a progiem bólu, w którym uzyskuje się pobudzenie czuciowe i ruchowe nerwu.
· Małe dawki nieznacznie przekraczające próg pobudliwości szybko wywołują objaw inhibicji wtórnej.
Jeżeli dawka jest mocna i przekracza próg bólu, wówczas przeważa efekt dynamogeniczny.
· Częstotliwość prądu równie odgrywa tu rolę :
a) 50 Hz– przeważa efekt dynamogeniczny
b) 100 Hz– przeważa efekt inhibicji
Wyróżniamy IV okresy działania DD:
I - dynamogenia natychmiastowa
· powstała w wyniku dynamicznych działań w trakcie przepływu prądu- wywołuje różne efekty (odczuwanie wibracji, skurczów mięśni poprzecznie prążkowanych i gładkich)
II - inhibicja pierwotna inaczej zahamowanie pierwotne (zniesienie bólu)
· Jest to obniżenie wrażliwości na ból. Powoduje podniesienie progu bólu , aby go uzyskać należy zwiększyć wartość natężenia prądu. Odczyn inhibicji pierwotnej występuje szybko (po ok. 10-30s od chwili włączenia prądu o wartości progowej). Najważniejszy skutek przeciwbólowy – podwyższenie progu odczuwania bólu
III - dynamogenia wtórna
· dochodzi do pobudzenia czynności tkanek i przywrócenia ich fizjologicznych sprawności
IV - inhibicja wtórna inaczej objaw przyzwyczajenia.
· Jest równoznaczna z odczynem przyzwyczajenia i polega na adaptacji organizmu do ciągle powtarzającego się bodźca o tym samym natężeniu. Jest to zjawisko niekorzystne ( występuje po kilku zabiegach
Według Bernarda nie należy w czasie zabiegu zwiększać amplitudy stosowanego prądu, aby nie wywołać nieprzyjemnych odczuć. Należy raczej skrócić czas leczenia w wypadku wystąpienia adaptacji lub dobrać inną sekwencję prądów.
DYNAMOGENICZNE DZIAŁANIE PRĄDÓW DD:
· Naprzemienne stosowanie prądów o częstotliwości 50 Hz i 100 Hz powoduje „gimnastykę izometryczną mięśni” w efekcie daje przekrwienie i poprawę trofiki tkanek.
DZIAŁANIE PRĄDÓW
· działanie przeciwbólowe: DF; CP; LP
· działanie przekrwienne i odżywcze ( wzmaga aktywność naczynioruchową); MF; CP , DF à poszerza łożysko naczyniowe)
· zmniejszenie napięcia mięśniowego: CP; LP
· elektrostymulacja mięśni w zaniku prostym lub mięśni z nieznacznym niedowładem: RS; MM
· kolejność prądów: DF (szybkie działanie przeciwbólowe), MF, CP
· Elektroda czynna KATODA ( może być mniejsza)
PRĄD TENS
TENS - jest to przez skórna elektryczna stymulacja nerwów
· prąd małej częstotliwości składających się z impulsów prostokątnych o charakterze dwufazowym : symetryczny i asymetryczny.
· najczęściej stosuje sie dwufazowy symetryczny żeby nie doszło do podrażnień
· asymetryczny ma zastosowanie gdy chcemy wyeliminować habitacje czyli
przyzwyczajenie do impulsu
Rozróżnia sie TENS o :
a) małej częstotliwości /1- 2 Hz /
b) ...
pietrucha.e