Daniel Goleman Inteligencja Emocjonalna
Goleman Daniel
Inteligencja Emocjonalna
Sukces w życiu zależy nie tylko od intelektu, lecz też umiejętności kierowania emocjami
Przełożył: Andrzej Jankowski
Konsultacja Naukowa: prof.dr.hab Irena Obuchowska
Copyright 1995 by Daniel Goleman
Copyright 1997 for polish edition by Media Rodzina of Poznań, Inc.
Copyright 1997 for polish translation by Andrzej Jankowski
Media Rodzina of Poznań
Dla Tary,
Źródła mądrości emocjonalnej
Spis Treści
Przedmowa do wydania polskiego 4
Postulat Arystotelesa 5
Część I MÓZG EMOCJONALNY 10
Rozdział I Po co nam emocje ? 11
Rozdział II Anatomia porwania emocjonalnego 20
Część II NATURA INTELIGENCJI EMOCJONALNEJ 35
Rozdział III Kiedy mądry jest głupi 36
Rozdział IV Poznać siebie 48
Rozdział V Niewolnik namiętności 56
Rozdział VI Mistrzowska zdolność 75
Rozdział VII Korzenie empatii 91
Rozdział VIII Sztuka współżycia 104
Część III INTELIGENCJA EMOCJONALNA STOSOWANA 118
Rozdział IX Bliscy wrogowie 119
Rozdział X Kierowanie z sercem 135
Rozdział XI Umysł i medycyna 149
Część IV PRZEDZIAŁY MOŻLIWOŚCI 169
Rozdział XII Kociołek rodzinny 170
Rozdział XIII Uraz i ponowne uczenie się 179
Rozdział XIV Temperament nie jest wyrokiem przeznaczenia 193
Część V WYKSZTAŁCENIE EMOCJONALNE 205
Rozdział XV Koszt analfabetyzmu emocjonalnego 206
Dodatek A Czym jest emocja? 256
Dodatek B Znamiona umysłu emocjonalnego 258
Dodatek C Mechanizm powstawania strachu 263
Dodatek D Zespół Fundacji W. T. Granta: Aktywne składniki programów prewencji 266
Dodatek E Program nauki samowiedzy 267
Dodatek F Społeczne i emocjonalne uczenie się. Rezultaty 268
Podziękowania 273
PISAŁEM Inteligencję emocjonalną w poczuciu głębokiego kryzysu społecznego w Ameryce, wyznaczonego gwałtownym wzrostem brutalnych przestępstw, samobójstw, narkomanii i innych wskaźników zapaści emocjonalnej, szczególnie wśród młodzieży. Moim zdaniem receptą na te dolegliwości publiczne jest poświęcenie większej uwagi emocjonalnym i społecznym umiejętnościom naszych dzieci i naszym własnym oraz intensywniejsze kształcenie i doskonalenie tych przymiotów ludzkiego serca.
Moi polscy przyjaciele twierdzą, że w ich życiu społecznym niewiele można znaleźć podobieństw do kryzysu społecznego w Ameryce, że polska kultura, historia i problemy są odmienne. A mimo to moja recepta dla Polski jest podobna.
Wiem bowiem od moich polskich przyjaciół, że żyją w atmosferze coraz większego zagrożenia brutalną przestępczością oraz że muszą stawiać czoło wyzwaniom demokracji, w której inteligencja emocjonalna ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju zdrowych stosunków obywatelskich. W przeciwnym razie poczucie alienacji społecznej może pewnego dnia doprowadzić do poważniejszych zaburzeń w tkance życia społecznego.
We współczesnych społeczeństwach istnieją coraz powszechniejsze tendencje do zwiększania autonomii jednostki, czego skutkiem jest rosnąca rywalizacja - niekiedy brutalna, co możemy obserwować w szkołach wyższych i innych miejscach pracy - oraz zanikająca solidarność, prowadząca do izolacji i uwiądu powiązań społecznych. Ta powolna dezintegracja społeczeństwa, wzrost egoizmu i bezwzględności następują w czasach, w których realia ekonomiczne i społeczne wymagają coraz pełniejszego współdziałania i wzajemnej troski.
Atmosferze pogarszającego się samopoczucia ogółu społeczeństwa towarzyszą oznaki narastającego kryzysu emocjonalnego. Kiedy to piszę, gazeta lokalna donosi, że młodzi ludzie w Polsce czarno widzą swoją przyszłość, ponieważ gospodarka rynkowa przyniosła ze sobą wielkie bezrobocie, że - mimo iż gospodarka polska należy do najzdrowszych w Europie Środkowej - pogorszyły się warunki życiowe, a wzrostowi przedsiębiorczości towarzyszy poczucie coraz większej niepewności.
Takie tendencje społeczne i emocjonalne są wczesnymi ostrzeżeniami, świadczącymi o pilnej potrzebie opanowania abecadła emocjonalnego, podstawowych umiejętności ludzkiego serca. W naszej epoce są one nie mniej ważne niż umiejętności intelektualne, równoważąc racjonalizm współczuciem. Alternatywą dla nich jest zubożony intelekt, ster, na którym nie można zbytnio polegać w zmiennych czasach. Głowa i serce potrzebują się wzajemnie.
Za tak poważnym traktowaniem emocji przemawiają odkrycia neurologii. Dostarczają nam one krzepiących wieści. Mówią, że jeśli poświęcimy więcej uwagi inteligencji emocjonalnej - podniesieniu samoświadomości, skuteczniejszemu panowaniu nad ogarniającymi nas przykrymi uczuciami, zachowaniu optymizmu i wytrwałości mimo niepowodzeń, rozwijaniu zdolności empatii i troskliwości, współpracy oraz nawiązywaniu i podtrzymywaniu poprawnych stosunków z innymi - to możemy spoglądać w przyszłość z większą nadzieją.
Daniel Goleman
Postulat Arystotelesa
BYŁO nieznośnie parne sierpniowe popołudnie w Nowym Jorku. W taki dzień koszula lepi się do ciała, a ludzi ogarnia rozdrażnienie i ponury nastrój. Wracałem do hotelu. Kiedy wsiadałem do autobusu na Madison Avenue, zaskoczył mnie kierowca, czarnoskóry mężczyzna w średnim wieku, który z przyjaznym uśmiechem zawołał entuzjastycznie: „Cześć! Jak leci?” W ten sam sposób witał każdego następnego pasażera wsiadającego do przedzierającego się z trudem przez gęsty ruch uliczny autobusu. Każdy był tak samo zaskoczony jak ja, a ponieważ posępny nastrój tego dnia udzielił się wszystkim, tylko nieliczni odpowiadali na jego pozdrowienie.
Jednak w miarę jak autobus pełzł przez zapchaną sznurami pojazdów sieć ulic, w jego wnętrzu następowała powolna, niemal magiczna przemiana. Kierowca wygłaszał z myślą o naszym pożytku nie kończący się monolog, żywo i barwnie komentując sceny przesuwające się za oknami: „W tym sklepie jest fantastyczna wyprzedaż, w tamtym muzeum cudowna wystawa... a słyszeliście o tym nowym filmie, który właśnie zaczęli grać w kinie za rogiem?” Jego zachw...
przemekzdw