zakazne.pdf
(
198 KB
)
Pobierz
EPIDEMIOLOGIA I PROFILAKTYKA CHORìB ZAKAńNYCH
1. Nadzr epidemiologiczny
W walce z chorobĢ zakaŅnĢ trzeba uwzglħdnię Ņrdþa zarazkw, drogi szerzenia siħ choroby i
wraŇliwoĻę zagroŇonej populacji
MoŇna nie dopuĻcię do szerzenia siħ zakaŇeniom, eliminujĢc z zagroŇonej populacji sam czynnik
chorobotwrczy, przecinajĢc jego drogi szerzenia siħ na czþowieka lub podnoszĢc obronnoĻę populacji
np. przez swoiste szczepienia ochronne.
Wynika stĢd potrzeba staþej oceny sytuacji epidemiologicznej i bieŇĢcej gotowoĻci do skutecznego
przeciwdziaþania co oznacza staþĢ kontrolħ epidemicznĢ zarazka, jego cech, sposobw rozprzestrzeniania
siħ w konkretnych warunkach Ļrodowiska oraz drg zakaŇenia. Wymaga rwnieŇ Ļledzenia stanu
odpornoĻci populacji ludzkiej, wystħpowania zarazkw u chorych i u osb z otoczenia. jest to tak zwany
nadzr epidemiologiczny
2. Zasiħg choroby zakaŅnej
a) choroby sporadyczne Î zachorowania wystħpujĢ w pojedynczych, odosobnionych, niekoniecznie ze
sobĢ powiĢzanych przypadkach.
b) endemia Î staþe wystħpowanie wĻrd ludnoĻci choroby zakaŅnej, w liczbie przypadkw
utrzymujĢcej siħ na rozpatrywanym terenie od lat na podobnym poziomie
c) epidemia Î w okreĻlonej populacji i w okreĻlonym czasie wystħpujĢ zachorowania w liczbie
przypadkw wyraŅnie wiħkszej niŇ zwykle
d) pandemia Î epidemia szerzĢca siħ gwaþtownie i ogarniajĢca duŇe tereny kraju lub kilku krajw lub
nawet kilku czħĻci Ļwiata
3. Rodzaje chorb zakaŅnych w zaleŇnoĻci od zasiħgu
a) kosmopolityczne Î wystħpujĢ w rŇnych krajach i na rŇnych kontynentach
b) tropikalne Î wystħpujĢ w krajach tropikalnych
c) egzotyczne Î takie ktre normalnie nie wystħpujĢ na danym terenie
4. Zasady zwalczania chorb zakaŅnych
a) wykrywanie osb chorych i nosicieli
b) odosobnienie chorego lub podejrzanego o chorobħ zakaŅnĢ
- hospitalizacja - umieszczenie w szpitalu zakaŅnym w celu diagnozowania, leczenia lub izolacji.
Trwa tak dþugo jak dþugo utrzymuje siħ zaraŅliwoĻę. Dotyczy gruŅlicy pþuc w okresie prĢtkowania i
uzasadnionym podejrzeniem o prĢtkowanie, bþonicy, cholery, duru brzusznego, durw rzekomych
A,B,C, dŇumy, poliomyelitis i innych poraŇeı wiotkich, tularemii, zapalenia mzgu, zapalenia opon
mzgowo-rdzeniowych, Ňþtej gorĢczki i wirusowych gorĢczek krwotocznych
- czħĻciowa izolacja w warunkach okreĻlonych przez nadzr sanitarno-epidemiologiczny np. w
warunkach domowych
c) odosobnienie osoby podejrzanej o chorobħ zakaŅnĢ lub osoby, ktra kontaktowaþa siħ z
chorym
- kwarantanna Î odosobnienie caþkowite lub czħĻciowe w celu wczesnego rozpoznania choroby
zakaŅnej. Dotyczy np. cholery, dŇumy pþucnej, wirusowych gorĢczek krwotocznych. Trwa tyle dni
ile wynosi najdþuŇszy okres wylħgania danej choroby
- nadzr epidemiologiczny
d) kordon sanitarny
Stosuje siħ go w wyjĢtkowych warunkach. Obszar nim objħty wraz z ludŅmi zdrowymi pozbawiony
jest przymusowo jakiejkolwiek stycznoĻci, a dostarczanie lekw, ŇywnoĻci i zapewnienie opieki
lekarskiej podlega szczeglnym rygorom ostroŇnoĻci.
d) postħpowanie z nosicielami
- nosiciele zakaŅnych schorzeı jelitowych
ZostajĢ poddani nadzorowi epidemiologicznemu tzn. muszĢ poddawaę siħ terminowo badaniom na
nosicielstwo, przestrzegaę ustalonych zasad higieny, muszĢ zawiadamiaę o zmianie miejsca pobytu,
zostajĢ odsuniħci od pracy w zakþadach zbiorowego Ňywienia, , przy produkcji i dystrybucji Ļrodkw
spoŇywczych, wymagajĢcej stykania siħ ze zbiornikami wody, na stanowisku stewardw
wymagajĢcej kontaktu z dzieęmi do lat 6 oraz nie mogĢ byę przyjmowani do szkþ ksztaþcĢcych
pracownikw gastronomii i przemysþu spoŇywczego, poþoŇnych, przedszkolanek i opiekunek
dzieciħcych
- osoby prĢtkujĢce
MuszĢ byę odsuniħte od pracy na stanowiskach z ciĢgþym kontaktem z ludŅmi np. szkolnictwo,
sþuŇba zdrowia, zakþady karne, domy dziecka itd.
e) eliminacja Ņrdeþ zakaŇenia u zwierzĢt lub nosicielstwa u zwierzĢt
- choroby podlegajĢce obowiĢzkowi zwalczania to : pryszczyca, gorĢczka doliny Rift,
wĻcieklizna, wĢglik, gruŅlica, bruceloza, gĢbczasta encefalopatia bydþa, trzħsawka owiec (scrapie)
- choroby podlegajĢce obowiĢzkowi rejestracji :listerioza, toksoplazmoza, nosacizna, gorĢczka Q,
salmonelloza, wþoĻnica, chlamydioza, kampylobakterioza
5. Szczepienia
Czynne uodpornienie ludnoĻci za pomocĢ szczepieı jest najbardziej skutecznĢ metodĢ zapobiegania i
zwalczania chorb zakaŅnych.
Szczepienie polega na wprowadzeniu do ustroju (pozajelitowo, doustnie, donosowo) preparatu
zawierajĢcego antygen (bakteryjny, wirusowy lub riketsjowy) co pobudza ustrj do wytworzenia
swoistej odpornoĻci komrkowej i humoralnej.
Przez szczepienie ochronne uzyskuje siħ uodpornienie osb wraŇliwych na zakaŇenie i w ten sposb
zmniejsza siħ moŇliwoĻę szerzenia siħ choroby zakaŅnej. Dla chorb w ktrych rezerwuarem zarazka
jest czþowiek dochodzi do zmniejszenia liczby Ņrdeþ zakaŇenia co spowoduje zahamowanie krĢŇenia
drobnoustroju chorobotwrczego a w zwiĢzku z tym ochronħ nawet tych , ktrzy nie byli chronieni.
a) podziaþ szczepionek ze wzglħdu na rodzaj antygenu
- szczepionki zawierajĢce Ňywe drobnoustroje szczepw atenuowanych czyli odzjadliwionych Î
ma dobre wþaĻciwoĻci ochronne np. przeciw gruŅlicy (BCG), poliomyelitis (wg Sabina),odrze,
Ļwince, rŇyczce
- szczepionki zawierajĢce zabite drobnoustroje Î np. przeciw durowi brzusznemu, wzw typu B
- szczepionki zawierajĢce anatoksyny czyli produkty metabolizmu komrek bakteryjnych Î np.
anatoksyna bþonicza, tħŇcowa
b) podziaþ ze wzglħdu na swoistoĻę szczepionki
- szczepionki monowalentne Î zawierajĢce jeden rodzaj drobnoustroju i uodporniajĢce przeciw
jednej chorobie
- szczepionki poliwalentne Î zawierajĢce wiħcej niŇ jeden drobnoustrj i uodporniajĢce przeciw
wiħcej niŇ jednej chorobie np.. DiPerTe
c) masowe szczepienia prowadzone akcyjnie
Masowe szczepienia akcyjne prowadzone sĢ ze wskazaı przeciwepidemicznych, zwþaszcza w
sytuacjach stwarzajĢcych zagroŇenie wybuchu epidemii w zwiĢzku z pogorszeniem stanu
sanitarnego np. powodzi, przemieszczania siħ duŇych grup ludnoĻci czy zawleczenia choroby w
danym kraju nie wystħpujĢcej np.. przeciw durowi brzusznemu na terenach objħtych powodziĢ.
Celem jest podniesienie w krtkim czasie odpornoĻci moŇliwie wysokiego odsetka ludzi ŇyjĢcych na
okreĻlonym niezbyt rozlegþym terenie.
c) masowe szczepienia w ramach realizacji kalendarza szczepieı
TrwaþĢ poprawħ sytuacji epidemiologicznej a nawet likwidacjħ choroby zakaŅnej na okreĻlonym
terenie moŇna uzyskaę przeprowadzajĢc masowe szczepienia wykonywane zgodnie ze staþym
programem zwanym kalendarzem szczepieı.
kalendarz szczepieı uwzglħdnia szczepienia obowiĢzkowe i zalecane. Szczepieniami tymi
obejmowane mogĢ byę wszystkie zamieszkujĢce w tym kraju osoby lub tylko okreĻlone w
kalendarzu grupy wysokiego ryzyka.
Dla sprawnej realizacji szczepieı ochronnych w ramach kalendarza szczepieı niezbħdne jest
prowadzenie dwch dokumentw:
- karty szczepieı Î dokument znajduje siħ w punkcie szczepieı (pozwala m.in. wzywanie na
szczepienia w terminie
- ksiĢŇeczki zdrowia Î znajduje siħ u rodzicw dziecka
d) cykle szczepieı
W celu wytworzenia i utrzymania odpornoĻci konieczne jest wstrzykniħcie zazwyczaj kilku dawek
szczepionki skþadajĢcych siħ na cykle szczepieı.
W cyklach , w ktrych uŇywa siħ szczepionek zabitych i anatoksyn rozrŇnię moŇna dawki
szczepienia podstawowego (dawkħ pierwotnĢ, dawkħ wspomagajĢcĢ lub uzupeþniajĢcĢ) i dawki
przypominajĢce.
Szczepienie pierwotne obejmuje albo dwie dawki (np. DiTe) lub trzy dawki (np. DiPerTe) podane
zwykle w odstħpach 4-6 tygodni. Po upþywie kilku lub kilkunastu miesiħcy nastħpna dawka
szczepionki zwana wspomagajĢcĢ lub uzupeþniajĢcĢ zamyka cykl szczepienia podstawowego
(szczepienie pierwotne i dawka uzupeþniajĢca). Nastħpnie co kilka lat (zaleŇnie od szczepionki od 3
do 8 lat) stosuje siħ dawki przypominajĢce, ktre majĢ wzmc i podtrzymaę odpornoĻę
poszczepiennĢ.
W przypadku szczepieı Ňywymi szczepionkami (odra, gruŅlica) jednorazowe podanie szczepionki
uwaŇa siħ za szczepienie podstawowe a nastħpne szczepienia sĢ szczepieniami przypominajĢcymi.
e) odstħpy czasu miħdzy szczepieniami
Poszczeglne dawki szczepionek muszĢ byę tak ustawione w kalendarzu szczepieı , aby byþo
moŇliwe zachowanie wþaĻciwych odstħpw czasu miħdzy dawkami tej samej szczepionki, jak
rwnieŇ miħdzy dawkami rŇnych szczepionek.
Odstħpy czasu miħdzy dawkami tej samej szczepionki powinny byę ustalane wedþug zasad cyklw
szczepieı. JeĻli nie jest to moŇliwe w przypadku szczepienia podstawowego, korzystniejsze jest z
punktu widzenia skutecznoĻci szczepienia nieznaczne wydþuŇenie okresu miħdzy dawkami niŇ ich
skracanie.
NaleŇy uwzglħdnię nastħpujĢce zasady odstħpw czasowych miħdzy szczepionkami:
- okres miedzy podaniem dawek szczepionek zabitych lub anatoksyn nie powinien byę krtszy od
dwch tygodni
- miħdzy podaniem szczepionek Ňywych nie krtszy niŇ 6 tygodni (pod warunkiem ustĢpienia
czynnych zmian charakterystycznych dla tej szczepionki np. odpadniħcia strupka)
- okres miħdzy dawkĢ szczepionki zabitej lub anatoksyny a szczepionki Ňywej lub odwrotnie nie
moŇe byę krtszy od miesiĢca (pod warunkiem ustĢpienia czynnych zmian charakterystycznych
dla Ňywej szczepionki)
f) kalendarz szczepieı obowiĢzujĢcy w Polsce
Kalendarz szczepieı okreĻla wiek, w ktrym powinny byę podane poszczeglne dawki szczepionki.
Poza tym zawiera informacjħ na temat stosowanej szczepionki, jej dawki, sposobu i warunkw
podania, a takŇe informacje na temat przeciwwskazaı i zasad szczepienia dzieci z
przeciwwskazaniami oraz informacje inne (np. na temat odczynw poszczepiennych.)
Plik z chomika:
Czarrna69
Inne pliki z tego folderu:
genetyka.pdf
(99 KB)
immunopatologia.pdf
(99 KB)
krazenie.pdf
(101 KB)
krew.pdf
(94 KB)
materia.pdf
(151 KB)
Inne foldery tego chomika:
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin