Oatley r.4 „Czym jest emocja?”
DEFINICJE I PRZYKŁADY EMOCJI
Frijda – definicja emocji
ü spowodowana przez wartościowanie przez podmiot zdarzenia jako istotnego dla ważnej dla niego sprawy
Ø wartościowanie świadome lub nieświadome
Ø odczuwana jako pozytywna jeśli zdarzenie sprzyja sprawie, negat. – jeśli nie
ü rdzeń emocji – gotowość do działania i podsuwanie planów
Ø nadaje priorytet działaniu/działaniom
Ø narzuca poczucie pilności
Ø może zakłócać alternatywne procesy umysłowe lub działania , rywalizować z nimi
ü konkretna emocja doznawano jako odrębny typ stanu umysłowego,
któremu niekiedy towarzyszą mu lub występują po nim
Ø zmiany somatyczne
Ø akty ekspresji
Ø działania
Fehr Russel – koncepcja emocji oparta na prototypach
o badanie
· studenci mieli wypisywać terminy z kategorii „emocja”
· najczęstsze przykłady to radość, złość, smutek, miłość
o ludzie rzadko myślą w kategoriach warunków koniecznych i wystarczających
o fundamentalny dla myślenia potocznego - prototyp
· typowy przykład tego, co wszyscy znają
· za jego pomocą reprezentowanie są pojęcia potoczne dot. emocji
· przypomina skrypt – charakterystyczny schemat sekwencji zdarzeń
np. ktoś robi coś szkodliwego dla podmiotu ® gniewne uczucia ® myśl o tym, jak naprawić sytuację
PROCES EMOCJONALNY
Ujęcie emocji jako ciągu faz, Frijda
ocena poznawcza ® wartościowanie kontekstowe ®
gotowość do działania ® zmiana psychologiczna, ekspresja działanie
Stein, Trabasso, Liwag
Co się stało? Co mogę na to poradzić? Co może się potem zdarzyć?
spostrzeżenie (nieoczekiwanego) wydarzenia ® zmiana status cenionego celu ® podważenie przekonań ®
zmiany somatyczne, ekspresja ® plany działania (by zachować lub zmodyfikować cel), rozważanie rezultatów
Teza: Sposób we jaki podmiot widzi zdarzenie (zastosowana rama odniesienia, która zależy od celów i wartości podmiotu) determinuje sposób postrzegania i zapamiętywania.
Ocena poznawcza (świadoma lub nie) –rozpoznanie zdarzenia jako znaczącego - Arnalod & Gasson
Założenie, że emocje są wywoływane przez zdarzenie i intencjonalne – mają obiekt.
Badania nad oceną poznawczą
minus: dane z samoopisu, trudność metodologiczna
ß
Podejście składnikowe - emocje posiadają składniki
Ellsworth & Smith
Roseman
Scherer
Profile cech każdego rodzaju emocji, poszczególne grupy cech to rdzeń znaczeniowy danej emocji
Składniki te jednak nie zawsze wskazują, co spowodowało emocję.
Teorie ważności dla celu – przyczyny w relacji do celów lub problemów
Oatley i Johnson-Laird
Lazarus – ocena poznawcza z pktu widzenia ważności dla celu = ocena pierwotna.
Cechy:
o ważność dla celu
o zgodność z celem (zbliżanie emocje pozyt., oddalanie – negat.)
o typ zaangażowania ego w zdarzenie, jego wartość dla podmiot ( zdarzenie angażuje poczucie wartości ® możliwa np. duma, gniew)
Wartościowanie kontekstowe –
o myśli dot. kontekstu: planów, radzenia sobie (ocena wtórna wg Lazarusa)
o udział ma atrybucja (tworzone wyjaśnienie przyczyn zdarzeń )
o aktywność umysłowa , która wymaga:
§ zawężenia uwagi
§ poszukiwania sensu zdarzeń niezgodnych z przekonaniami podmiot
§ przypomnienie podobnych sytuacji w celu porównania
§ poczynienia planów na przyszłość
Wiener & Graham - od atrybucji może zależeć charakter emocji
Terapia Becka (t.poznawcza) - opiera się na idei Arystotelesa (emocje jako wartościowania) – możemy wybierać wartościowania zadarzeń, więc możemy zmieniać emocje. Depresja i smutek jako nawyki umysłowe.
Gotowość do działania
Frijda, Kuipers, ter Schure
o badanie – podane nazwy emocji, przypomnieć sobie zdarzenie związane i ocenić intensywności emocji
o ocena na każdym z 29 wymiaru gotowości np.
· antagonistyczny
· zbliżanie się
· unikanie
· wylewność
· bezradność
· kontrola
· zahamowanie
· odprężenie
o układ pozycji gotowości do działania pozwalał na przewidywanie 46% nazw emocji, o które pytano badanych
(przy pozycji oceny poznawczej - przewidywanie 43% emocji)
Stein, Trabasso, Liwag – rola emocji w stymulowaniu planów
- emocja tworzy problem i wymaga działań, które mogą go rozwiązać
Ekspresja, zmiany somatyczne, działanie
Frijda – często rozpoznajemy emocje u innych, gdy ich zachowanie zdaje się ustawać: zatrzymanie efektywnych interakcji z otoczeniem, skoncentrowanie na podmiocie (atak śmiechu, gniewu czy strachu).
Ekspresja
Darwin – taksonomia ekspresji emocjonalnych, emocja jako stan dyskretny z przypisaną ekspresją, po której można ją rozpoznać, czasem też z działaniem i/lub procesem fizjolog. (łzy, pot).
spośród wszystkich emocji tylko niektóre wyrażają emocje jako takie
Ekman & Friesel – 5 kategorii ekspresji niewerbalnych
v emblematy (gesty)
v ilustratory - towarzyszą mowie i zmieniają się wraz ze stopniem podniecenia(machanie rękami, zaciskanie pięści)
v regulatory (kiwnięcie głową by podtrzymać rozmowę)
v przejawy afektu (umiech, zmarszczone brwi) – typowe gatunkowo jak odruchy!
v adaptery - manipulacje cielesne typu samopielęgnacji (dotykanie się), często występują jako czynności przemieszczone – znaki lęki, konfliktu wewn.
Systemy kodowania do klasyfikacji mimicznych ekspresji emocji:
- Izard – system MAX i AFFEX, oparte na założeniu, że istnieje zbiór dyskretnych podst. emocji
określają cechy, które pozwalają na najlepsze rozróżnianie między nimi
- Ekman – System Kodowania Ruchów Twarzy (FACS) – katalog mięśni twarzy i ich widzianych ruchów
- Pilowsky & Katsikitis – system komputerowego rozpoznawania mimicznego bezpośrednio z nagrania video
- Ekman nazwał wrodzony wzorzec radości uśmiechem Duchenne (od uczonego, który 1szy go opisał).
- Rozpoznawanie emocji w życiu: za pomocą wielu oznak łącznie: wokalne, mimiczne, werbalne, kontekstowe.
Zmiany somatyczne
teoria obwodowa vs.
(emocje powstają jako wrażenia w ciele; James)
teoria ośrodkowa
(w mózgu; Cannon)
ü James - doznanie z wnętrza organizmu powinno zmniejszyć intensywność emocji – testowane przez Hohmanna (obrażenia kręgosłupa = spadek uczuć seksualnych, strachu, gniewu, wzrost sentymentalności)
ü Bermond i in. replika badań H. – tu obrażenie kręg. spowodowało wzrost subiektywnego uczucia strachu, ale czysto fizjolog. reakcja zmniejszyła się
ü sposób doznawania zależy od interpretacji (na ile są przekonani, że wrażenia cielesne wpływają na emocje)
ü Zajonc, Murphy, Ingelhart – ekspresje mimiczne wywołują skutki emocjon. przez zmniejszenie przepływu krwi twarzy, a to wpływa na obieg krwi przez mózg i zmiany temp., które są doznawane jako pozyt. lub -.
Działanie
ü Wallbott & Scherer – wyodrębnili działania specyf. dla emocji – poruszanie się ku, przeciwko, oddalanie się
ü Dollard – frustracja vs. prawdopodobieństwo agresji, gniew nie jest w to zaangażowany
ü Berkowitz – reakcje agresywne występują po gniewie
ü Sogan & Masutani – emocje stojące za wzorami działania są łatwo rozpoznawane dla innych
RELACJE MIĘDZY BODŹCAMI WYZWALAJĄCYMI, DOŚWIADCZENIEM, EKSPRESJĄ I ZMIANAMI SOMATYCZNYMI
Tomkins - teoria spójności między poszczególnymi aspektami emocji. Afekty to:
· zbiory reakcji mięśniowych i gruczołowych zlokalizowanych w twarzy i rozproszonych w ciele
· generują sensoryczną inf. zwrotną
· są uruchamiane w ośr. podkorowych wg dziedziczonych programów
· mogą przejąć kontrolę nad oddalonymi organami i narzucić im wzorzec reakcji
Cannon - teoria obwodowa
· zmiany cielesne tworzone w mózgu i są podobne w przebiegu różnych emocji
· różne emocje = ta sama ogólna aktywacja autonomicznego UN w cz. sympatycznej (adrenalina – mobilizacja)
Bodźce wyzwalające, doznanie i zmiany somatyczne
Bysinger & Ruckmick – emocjonalne zmiany cielesne zależne od wieku, doświadczenia
Ekman i in. – odgrywanie mimiczne emocji, każdej towarzyszył odmienny wzorzec reakcji somatycznej
Realistyczne i imaginacyjne wzbudzenie emocji wywołuje reakcje subiekt., ale to 2 nie wywołuje r.somatycznych.
Cacioppo i in. - 3 rodzaje powiązań między somatyczną a doznawaną emocją:
§ odpowiedniość między specyficznymi zmianami w cele a specyf. emocjami ( James; Tomkins)
§ ogólna aktywacja (nie specyf.) somatyczna, gdy ciało przygotowuje się do aktywności (Cannon)
§ dwuznaczność wzorców zmiany cielesnej (podstawa eksperymentu Schachtera i Singera – ten sam stan pobudzenie może być interpret. różnie, takie eksperymenty stały się podstawą teorii Mandlera)
§ istnieją różne rodzaje relacji w różnych fazach przetwarzania (ogólnie negatywny efekt skojarzony z unikaniem ® przetwarzanie poznawcze ® specyficzne lub dwuznaczne efekty)
Bodźce wyzwalające, doświadczenie i ekspresja
&#x...
Klamca_7