Kraków.pdf
(
351 KB
)
Pobierz
Wawel
Wawel
Wawel to wzgórze o wysokości 228 m n.p.m w Krakowie, położone na lewym brzegu
Wisły. Ma ono charakter zrębu tektonicznego powstałego w miocenie (23-5 mln lat temu)
i zbudowanego z górnojurajskich wapieni wieku oksfordzkiego (161-155 mln lat temu).
Wapienie te są silnie skrasowiałe i obfitują w liczne rozpadliny, pieczary, jamy (np.
Smocza Jama). Dlatego też wzgórze mogło pierwotnie nazywać się wądół, wąwał,
wąwel. W średniowieczu słowo wąwel oznaczało wąwóz, jaki dzielił niegdyś dwie części
wzgórza.
Na wzgórzu znajduje się kompleks obiektów zabytkowych, z których najważniejsze to:
·
Zamek Królewski na Wawelu
Katedra Wawelska
·
Według badań archeologicznych ślady pierwszego osadnictwa datuje się na czasy epoki
paleolitu, już 50 tys. lat p.n.e. Jako osada położona na szkrzyżowaniu szlaków
handlowych szybko się rozwijał. Pierwotne zabudowania w formie zamku powstały tam
około VII wieku. Z tego okresu pochodzą kopce Krakusa i Wandy - legendarnych
władców osady zamieszkałej w tym czasie przez słowiańskie plemiona Wiślan.
Później powstał w tym miejscu zamek-siedziba królów polskich. Przebudowany
renesansowo przez Zygmunta Starego i Zygmunta Augusta. Jeden z największych
1
zabytków Polski
Zamek Królewski na Wawelu
Zamek Królewski na Wawelu renesansowa rezydencja królewska (aż do początku XVII
wieku) na Wzgórzu Wawelskim w Krakowie. Niezmiernie ważny obiekt zabytkowy,
mający szczególne miejsce w kulturze oraz historii Polski.
·
początki w XI wieku na miejscu warownego grodu Wiślan
rozbudowa murowanych umocnień Zamku przez Wacława II w latach 1290-1300
·
w XIV wieku zbudowany w stylu gotyckim przez Kazimierza Wielkiego
·
ok. roku 1340 połącznie fortyfikacji Zamku z murami miasta
·
1499 pożar północno-wschodniej części Zamku
·
Aleksander Jagiellończyk rozpoczyna przebudowę rezydencji królewskiej w 1504 roku
(Eberhard Rosemberger)
·
Zygmunt I Stary po wstąpieniu na polski tron, kontynuuje przebudowę
·
budowniczowie Franiszek Florentyczyk, Bartłomiej Berrecci, Benedykt z Sandomierza
·
pożar z 1595 roku doprowadza do częściowego zniszczenia Zamku
·
1609 Zygmunt III Waza opuszcza Zamek
·
1655-57 ograbienie przez Szwedów
·
spalenie podczas Wielkiej Wojny Północnej (1702)
·
w czasie zaborów splądrowany i zdewastowany przez stacjonujący garnizon austriacki
·
1880 - Sejm Galicyjski we Lwowie podjął uchwałę o ofiarowaniu zamku wawelskiego
cesarzowi Franciszkowi Józefowi na rezydencję
·
1905 - dzięki pertraktacjom władz galicyjskich z rządem wiedeńskim, Wydział Krajowy
odebrał zamek z rąk austriackich, po czym rozpoczęto prace renowacyjne i
konserwatorskie
·
·
1911 - ostatni austriacki żołnierz opuścił wawelskie wzgórze
1930 powołanie muzeum wawelskiego jako oddziału Państwowych Zbiorów Sztuki
·
Zachowały się plany monumentalnej rozbudowy i przebudowy wzgórza wawelskiego
2
autorstwa Stanisława Wyspiańskiego i Władysława Ekielskiego; miał być
to pomnik dziejów i potęgi Polski (1904–08).
Katedra Wawelska
Katedra na Wawelu pod wezwaniem świętych Stanisława i Wacława
należy do budowli o największym znaczeniu w historii Polski. Jest
koronacyjnym kościołem królów polskich, miejscem wiecznego spoczynku ich, a także
wielkich wodzów oraz twórców polskiej kultury, takich jak Adam Mickiewicz i Juliusz
Słowacki.
Na miejscu obecnego kościoła gotyckiego istniały dwie katedry romańskie.
Najwcześniejsza, tzw. "pierwsza" katedra była przesunięta nieco na wschód w stosunku
do dzisiejszego położenia i była poświęcona św. Wacławowi. Została ufundowana przez
Kazimierza Odnowiciela. Jej pozostałości (m. in. dolna część krypty) zostały odkryte w
czasie XX-wiecznych badań archeologicznych. Drugą katedrę zaczęto budować za
Bolesława Chrobrego, budowę kontynuował Władysław Herman (od niego jest nazywana
"hermanowską"), a dokończył Bolesław Krzywousty. Zachowało się z niej nieco więcej
niż z pierwszej – m. in. krypta (p.w. św. Leonarda) i dolna część wieży Srebrnych
Dzwonów.
W roku 1089 prawdopodobnie sprowadzono ze Skałki szczątki biskupa Stanisława
Szczepanowskiego. Od tego czasu z katedrą związany jest kult tego świętego.
W roku 1320 jeszcze w katedrze romańskiej Władysław Łokietek koronował się na króla
Polski. Biskup krakowski Nanker wkrótce potem rozpoczął budowę nowej katedry.
Katedrę otaczają trzy wieże. Od strony północnej wieża Zygmuntowska, na której wisi
słynny dzwon "Zygmunt". Wyższa jest od niej wieża Zegarowa, zwieńczona wykwintnym
barokowym hełmem, natomiast od strony południowej znajduje się trzecia wieża zwana
Srebrnych Dzwonów lub Wikaryjską.
We wnętrzu katedry, nad filarami międzynawowymi, stoją cztery posągi Ojców Kościoła:
śś. Hieronima, Ambrożego, Grzegorza oraz Augustyna. Pomiędzy filarami nawy głównej,
po obu jej stronach znajdują się sarkofagi najwiekszych spośród Królów
Polski.Władysława Jagiełły (zm. w 1434 r.), Kazimierza Wielkiego, a po przeciwnej
stronie, Władysława Łokietka i Władysława Warneńczyka. Wewnątrz nie ma szczątków
młodego władcy. Zginął on w bitwie pod Warną w 1444 r., a jego ciała nigdy nie
odnaleziono. Jest to więc grób symboliczny. Sarkofagi z czerwonego marmuru wykonane
zostały przez Wita Stwosza.
Pośrodku świątyni znajduje się konfesja św. Stanisława, w której złożono relikwie św.
3
Floriana, a w 1254 r. szczątki św. Stanisława, głównego patrona Polski. XVII-wieczna
trumna zrobiona jest ze srebra i ozdobiona medalionami z życia św. Stanisława. Jest tam
m.in. scena bitwy pod Grunwaldem, ponieważ uważano, że św. Stanisław przyczynił się
do wygranej. Konfesja zwana jest Ara Patriae, czyli Ołtarz Ojczyzny. Tu przez wieki
królowie składali zdobyczne trofea. Tutaj np. król Władysław Jagiełło zawiesił chorągwie
krzyżackie zdobyte pod Grunwaldem (1410). Ostatnią chorągiew złożył tu Jan III
Sobieski po wspaniałym zwycięstwie nad Turkami pod Wiedniem (1683). Obok konfesji
św. Stanisława można zobaczyć nagrobki biskupów: Marcina Szyszkowskiego, Piotra
Gembickiego, Jana Małachowskiego i Kazimierza Łubieńskiego.
Ołtarz główny pochodzi z fundacji biskupa Piotra Gembickiego. Przed nim odbywały się
koronacje królewskie. Za ołtarzem widoczne są fragmenty polichromii z 2 połowy XIV
wieku.
W środkowym występie schodów prowadzących do ołtarza pochowany jest kardynał
Fryderyk Jagiellończyk, syn króla Kazimierza Jagiellończyka, a na lewo od jego grobu
spoczywała w latach 1399 - 1949 święta królowa Jadwiga.
W katedrze znajduje się też krucyfiks pochodzący z końca XIV stulecia. Jest to słynący
cudami krzyż świętej królowej Jadwigi. Przed nim modliła się św. Jadwiga i według
legendy przemówił do niej ukrzyżowany Chrystus. W związku z tym w 1987 r. relikwie
królowej umieszczono w mensie ołtarza przed krucyfiksem.
W katedrze znajdują się też pomniki nagrobne króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego i
Jana III Sobieskiego. W krypcie pod Wieżą Srebrnych Dzwonów spoczywa marszałek
Józef Piłsudski.
Kaplice:
·
Kaplica biskupa Samuela Maciejowskiego
Krypta Wieszczów - w niej pochowano Adama Mickiewicza i Juliusza Słowackiego.
·
·
Kaplica Lipskich - oprócz pomników i obrazu św. Mateusza znajduje się w niej na kopule
alegoryczna polichromia z XVIII stulecia.
Kaplica Skotnickich
·
Kaplica biskupa Andrzeja Zebrzydowskiego
·
Kaplica biskupa Piotra Gamrata
·
Kaplica Mariacka - tutaj przechowuje się Najświętszy Sakrament. Spoczywa tam król
Stefan Batory i królowa Elżbieta Pilecka, trzecia żona Władysława Jagiełły.
·
Kaplica biskupa Piotra Tomickiego - na ołtarzu znajdują się relikwie polskiego kronikarza
biskupa krakowskiego bł. Wincentego Kadłubka.
·
Kaplica biskupa Andrzeja Stanisława Kostki Załuskiego
·
Kaplica Jana Olbrachta - naprzeciw tej kaplicy znajduje się sarkofag króla Kazimierza
Wielkiego.
·
4
·
Kaplica Jakuba Zadzika
Kaplica biskupa Jana Konarskiego - naprzeciw tej kaplicy znajduje się pomnik królowej
Jadwigi i insygnia wyjęte z jej grobu. Są one drewniane, bo królowa wszystkie swoje
klejnoty podarowała na odnowienie Akademii Krakowskiej.
·
Kaplica Zygmuntowska - wykonał ją Bartłomiej Berecci. Konsekrowana w roku 1533.
Kaplica postawiona jest na planie kwadratu, nakryta kopułą ze złotą łuską. Naprzeciw
ołtarza znajdują się nagrobki króla Zygmunta I Starego i króla Zygmunta Augusta.
Pochowana jest tam również królowa Anna Jagiellonka.
·
Kaplica dynastii Wazów - stanowi mauzoleum dynastii Wazów
·
Kaplica Szafrańców
·
·
Kaplica Potockich
Kaplica Świętokrzyska - wznosi się tam nagrobek króla Kazimierza Jagiellończyka, dzieło
Wita Stwosza.
·
Kaplica królowej Zofii - na początku XX wieku polichromię w tej kaplicy wykonał
Władysław Tetmajer.
·
Kaplica Czartoryskich - przechodzi się z niej do grobów królewskich.
·
Należy jeszcze wspomnieć o grobach królewskich. Spoczywają tam od Władysława
Łokietka aż do końca Rzeczpospolitej Szlacheckiej prawie wszyscy królowie i królowe
Polski. Nie ma wśród nich Ludwika Węgierskiego, Władysława Warneńczyka,
Aleksandra Jagiellończyka, Henryka Walezjusza, Augusta III i Stanisława Augusta
Poniatowskiego. Oprócz władców w podziemiach spoczęli także:
·
Adam Mickiewicz
Juliusz Słowacki
·
Władysław Sikorski
·
Tadeusz Kościuszko
·
Józef Poniatowski
·
Józef Piłsudski
·
Smocza Jama
Jest to jaskinia krasowa w obrębie zrębu Wawelu, jedna z turystycznych atrakcji
Krakowa. Z jaskinią wiąże się legenda o Smoku Wawelskim, upamiętniona w 1972 jego
pomnikiem autorstwa Bronisława Chromego.
Główny ciąg jaskini stanowi trasa turystyczna o długości 81 m. Rozpoczyna się ona na
terenie zamku na Wawelu, za pomocą kręconych schodów o długości ok. 21 m
zwiedzający dostają się do jaskini. Na trasie znajdują się trzy komory, największa o
długości 25 m i wysokości do 10 m. W niektórych miejscach ściany i sklepienie jakini
5
Plik z chomika:
Krynia_pl
Inne pliki z tego folderu:
Kraków 1000 lat temu.rmvb
(112432 KB)
Legendy krakowskie (1994) Dubbing PL.avi
(319413 KB)
rynek krakowski w legendzie.pdf
(147 KB)
archiprezbiterzy bazyliki mariackiej.doc
(27 KB)
Akt_lokacji_Krakowa_1257.pdf
(225 KB)
Inne foldery tego chomika:
Kraków
Kraków dawne fotki
KRAKÓW- moje miasto
KRAKÓWw
Park Lotników w Krakowie- 2009
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin