plytki 2.pdf
(
194 KB
)
Pobierz
Prototyp w godzinę - precyzja niemal przemysłowa. Płytki drukowane w domu, część 2
N O T A T N I K P R A K T Y K A
Prototyp w godzinę
− precyzja niemal przemysłowa
Płytki drukowane w domu, część 2
Termotransfer - metoda
ìkredowaî
W†pierwszej czÍúci artyku³u
wspomnia³em o†wadzie nieroz-
³¹cznie zwi¹zanej ze stosowa-
niem folii termotransferowej,
polegaj¹cej na mechanicznym
uszkadzaniu rysunku mozaiki
wystÍpuj¹cym podczas odrywa-
nia folii. Powstaje zatem pyta-
nie, czy moøna usun¹Ê noúnik
w†inny sposÛb, np. przez roz-
puszczenie? W†tym w³aúnie
kryje siÍ idea prostej modyfika-
cji polegaj¹cej na zast¹pieniu
poliestrowej folii... papierem.
Maj¹c gotowy projekt, naleøy
go wydrukowaÊ lub skopiowaÊ
na kserografie na g³adkim, po-
wlekanym papierze kredowym.
Po naprasowaniu wzoru mozai-
ki na p³ytkÍ drukowan¹, p³ytkÍ
wraz z†mask¹ umieszcza siÍ na
kilka minut w†ciep³ej wodzie.
Kredowa pow³oka nie ulega
wprawdzie rozpuszczeniu, ale
pod wp³ywem wody miÍknie,
po czym daje siÍ usun¹Ê
w†sposÛb niezagraøaj¹cy ca³oúci
mozaiki.
Nie potrafiÍ jednoznacznie
okreúliÊ, komu naleøy przypi-
saÊ autorstwo tego pomys³u. Po
raz pierwszy zetkn¹³em siÍ
z†nim ponad rok temu na liú-
cie dyskusyjnej
avt.ep.elektroni-
ka
. Efekty wstÍpnych testÛw
okaza³y siÍ na tyle interesuj¹-
ce, øe postanowi³em zaj¹Ê siÍ
tym tematem znacznie dok³ad-
niej. Przedstawione w†artykule
wyniki i†szczegÛ³owy sposÛb
postÍpowania s¹ rezultatem
licznych prÛb maj¹cych na ce-
lu zdobycie wprawy i†dopraco-
wanie technologii.
W†drugiej czÍúci artyku³u przedstawiamy
opis metody ìøelazkowejî, ktÛra jest jedn¹
z†najlepiej rokuj¹cych w†warunkach
amatorskich. Jak siÍ przekonacie, moøliwe
do osi¹gniÍcia wyniki s¹ - przy odrobinie
wprawy - niewiarygodnie dobre.
Papier
Od papieru stosowanego ja-
ko noúnik w†metodzie termo-
transferowej oczekujemy spe³-
nienia kilku warunkÛw: g³ad-
koúci powierzchni, rozpusz-
czalnoúci pow³oki i†odporno-
úci na temperaturÍ. Chropowa-
toúÊ rzutuje przede wszystkim
na precyzjÍ odwzorowania
krawÍdzi. W†praktyce moøna
przyj¹Ê, øe b³Ídy spowodowa-
ne nierÛwnoúci¹ powierzchni
powinny byÊ mniejsze niø nie-
uniknione b³Ídy wprowadzane
przez raster drukarki. SpoúrÛd
kilku przetestowanych gatun-
kÛw papieru wybra³em do
prÛb
Papier kredowy do prac
dyplomowych
o†gramaturze 115
g/m
2
produkowany przez UNI-
PAP Strzegom (cena ok. 15 z³/
Elektronika Praktyczna 7/2003
51
N O T A T N I K P R A K T Y K A
Rys. 5. Podziałka testowa wykorzystana do określenia stopnia
deformacji papieru (widok zmniejszony do 60%)
Fot. 6. Ścieżki 6 mils nachylone pod kątem 6,3
o
do osi rastra
− wydruk na papierze i odwzorowanie w miedzi. Widoczne
schodki powstały w wyniku rasteryzacji z rozdzielczością (a) 300
dpi i (b) 600 dpi. Zaznaczone linie symbolizują krawędzie ście−
żek zawartych w projekcie
100 ark.). Charakteryzuje siÍ
on g³adkim licem i†odporno-
úci¹ na deformacje, a†zarazem
jest na tyle elastyczny, øe bez
problemu przechodzi przez
uk³ad prowadzenia arkusza
w†drukarce. NiektÛrzy uczest-
nicy
pl.misc.elektronika
propa-
guj¹ rÛwnieø konkurencyjny
wariant, polegaj¹cy na wyko-
rzystaniu cienkiego papieru
klasy LWC uøywanego po-
wszechnie do druku czasopism
(w tym rÛwnieø Elektroniki
Praktycznej). SkrÛt LWC po-
chodzi od angielskiej nazwy
LightWeight Coated paper
i†oznacza papier o†gramaturze
rzÍdu 70 g/m
2
powleczony
g³adk¹ warstw¹ z³oøon¹ m.in.
z†wÍglanu wapnia (kredy), glin-
ki kaolinowej i†lateksu.
Termo-
gazetotransfer
- taka bowiem
øartobliwa nazwa przylgnͳa†do
tego wariantu metody, posiada
niezaprzeczalne zalety. DziÍki
mniejszej gruboúci, a†takøe nie-
co innym w³asnoúciom pow³o-
ki, pozosta³oúci papieru LWC
s¹ znacznie ³atwiejsze do usu-
niÍcia z†powierzchni laminatu.
Zarazem wi¹øe siÍ to jednak
z†pewnymi niedogodnoúciami:
- Pozosta³oúci kredy wype³nia-
j¹ce mikroporowate nie-
szczelnoúci w†warstwie tone-
ra chroni¹ przed nadtrawia-
niem p³aszczyzn miedzi. De-
likatne pokrycie papieru
LWC zmywa siÍ niemal bez
úladu, ods³aniaj¹c†ew. nie-
szczelnoúci w†nadruku.
- Niewielka gramatura papieru
sprzyja deformacji podczas
prasowania, co moøe utrud-
niaÊ utrzymanie powtarzal-
nych wymiarÛw ca³ej p³ytki.
- W†kserograficznych punktach
us³ugowych znacznie ³atwiej
bÍdzie uzyskaÊ kopiÍ na
czystej kartce papieru kredo-
wego niø na kolorowej rekla-
mie wyciÍtej z†jednego z†po-
pularnych czasopism kobie-
cych. Aczkolwiek, jak wyka-
zuje dotychczasowa praktyka,
wydruk na zadrukowanym
papierze LWC nie powoduje
zauwaøalnej szkody dla me-
chanizmÛw drukarki.
Bardzo istotn¹ cech¹ papieru
odrÛøniaj¹c¹ go od folii z†two-
rzyw sztucznych jest jego hig-
roskopijnoúÊ. Kartka papieru
przechowywana w†normalnych
warunkach mieszkaniowych za-
wsze zawiera pewien procent
wody. Poddana utrwalaniu ter-
micznemu w†drukarce a†nastÍp-
nie nagrzewaniu podczas praso-
wania ulega szybkiemu wysu-
szeniu, co powoduje zmianÍ
wymiarÛw†(skurcz) i†to na do-
datek rÛøni¹cy siÍ wielkoúci¹
w†dwÛch prostopad³ych kierun-
kach. Seria prÛb polegaj¹ca na
pomiarze przetransferowanej
podzia³ki testowej (
rys. 5
)
o†rozmiarach 100x100 mm wy-
kaza³a, øe skurcz papieru (o
gramaturze 115 g/m
2
) pobrane-
go bezpoúrednio ìz†pÛ³kiî mo-
øe przekraczaÊ 0,5 mm/100
mm. Jest to wystarczaj¹co du-
øo, aby uzyskana odchy³ka wy-
miarÛw†uniemoøliwi³a zgranie
warstw p³ytki dwustronnej lub
np. swobodne osadzenie 40-pi-
nowego gniazda IDC. Prosty za-
bieg sprowadzaj¹cy siÍ do kil-
kudziesiÍciosekundowego susze-
nia arkusza na stoliku grzew-
czym, bezpoúrednio przed wy-
drukiem, pozwoli³ na zreduko-
wanie skurczu do wartoúci
mniejszej niø 0,2 mm/100 mm,
czyli akceptowalnej w†warun-
kach amatorskich.
Drukarka
O†moøliwoúci wykorzystania
danej drukarki (lub kseroko-
piarki) do wykorzystania w†me-
todzie transferowej decyduj¹
rodzaj i†iloúÊ nak³adanego tone-
ra oraz rozdzielczoúÊ i†jakoúÊ
druku.
Oceniaj¹c przydatnoúÊ wy-
druku, naleøy zwrÛciÊ szcze-
gÛln¹ uwagÍ na jednolitoúÊ
(szczelnoúÊ) krycia duøych
p³aszczyzn oraz iloúÊ na³oøone-
go tonera. Wydrukowane úcieø-
ki powinny byÊ wyczuwalne
w†dotyku jako nieznaczne
zgrubienia na powierzchni pa-
pieru. Niemal wszystkie prÛby
prezentowane w†artykule zosta-
³y wykonane na drukarce lase-
rowej HP LaserJet 4+ o†roz-
dzielczoúci 600 dpi (z alterna-
tywnym tonerem firmowanym
przez Esselte). Pozytywne wy-
niki, potwierdzaj¹ce moøliwoúÊ
transferu tonera i†jego odpor-
noúÊ na trawienie, uzyska³em
rÛwnieø z†wydrukami z†druka-
rek HP LaserJet 2200 (1200
dpi), Lexmark Optra E310 oraz
kopiarkami Minolta (laser)
i†Canon NP5060 i†NP6612. Od
innych osÛb otrzyma³em rÛw-
nieø pozytywne opinie doty-
cz¹ce kilku drukarek z†serii
HP (HPIII, HP4Si, HP5L,
HP6P) oraz OkiPage 8W.
Drukarka laserowa jest urz¹-
dzeniem rastrowym, a†to ozna-
cza, øe wydrukowane krawÍ-
dzie úcieøek pionowych lub po-
ziomych s¹ ìprzyci¹ganeî do
Fot. 7. Wbrew potocznej nazwie metody, żelazko służy nie do
prasowania, a jako gorący stolik podgrzewający od spodu
płytkę laminatu. Optymalna temperatura płyty wynosi ok.
155...160
o
C
52
Elektronika Praktyczna 7/2003
N O T A T N I K P R A K T Y K A
Fot. 8. Przykładanie maski do powierzchni gorącego laminatu.
Alternatywnie można przytwierdzić maskę na zimno, skrawkami
samoprzylepnego papieru. Należy zwrócić baczną uwagę,
aby w pierwszych sekundach nagrzewania nie nastąpiło prze−
sunięcie i rozmazanie przenoszonego obrazu
siatki rastra, natomiast krawÍ-
dzie úcieøek ukoúnych maj¹
w†rzeczywistoúci postaÊ linii
schodkowej. Zakres rozdziel-
czoúci popularnych obecnie
drukarek laserowych rozci¹ga
siÍ od 300 dpi (punktÛw na
cal) w†najstarszych urz¹dze-
niach do 1200 dpi.
Øeby uzmys³owiÊ sobie zna-
czenie tego parametru, wyraü-
my wielkoúÊ jednego punktu
rastra w†jednostkach
mils
.
OtÛø rozdzielczoúÊ 300 dpi -
odpowiada ok. 3,3 mils, 600
dpi - ok. 1,7 mils, a†1200 dpi
to ok. 0,83 mils. Na
fot. 6
moøemy zobaczyÊ mikroskopo-
we zdjÍcie ukoúnych úcieøek
o†szerokoúci 6†mils wydruko-
wanych na papierze, a†nastÍp-
nie wytrawionych w†miedzi.
PrÛbki zosta³y wykonane
w†dwÛch rozdzielczoúciach:
300 dpi (a) oraz 600 dpi (b).
Uzyskane efekty prowadz¹
do wniosku, øe do wytwarza-
nia precyzyjnych PCB, nawet
w†warunkach amatorskich, na-
leøy siÍgn¹Ê po drukarkÍ
o†rozdzielczoúci co najmniej
600 dpi. IloúÊ nanoszonego to-
nera wymaga dobrania w†dro-
dze eksperymentu. W†testowej
drukarce HP4+ najlepsze wyni-
ki osi¹ga³em, ustawiaj¹c daw-
kowanie tonera na 1†lub 2 sto-
pieÒ w†skali 1...5.
Wydruk
Zagadnieniem, na ktÛre
zwraca siÍ szczegÛln¹ uwagÍ
we wszystkich opisach wytwa-
rzania PCB, jest prawid³owa
orientacja masek odpowiadaj¹-
cych poszczegÛlnym warstwom
projektu. Wydruki poszczegÛl-
nych warstw wykonane bez
modyfikacji, bezpoúrednio
z†programu CAD, maj¹ tak¹ sa-
m¹ orientacjÍ jak na ekranie,
tzn. warstwy gÛrne (
TopLayer
,
TopOverlay
) s¹ widoczne tak
jak na rzeczywistej p³ytce, na-
tomiast warstwy dolne (
Bot-
tomLayer
,
BottomOverlay
) jako
przeúwituj¹ce przez p³aszczyz-
nÍ laminatu. Przyk³adaj¹c mas-
kÍ do p³ytki, musimy j¹ u³o-
øyÊ tonerem do powierzchni
miedzi. Zatem warstwy gÛrne
wymagaj¹ wydrukowania w†od-
biciu lustrzanym (
mirror
). Na-
tomiast wydruki warstw dol-
nych pod³oøone pod p³ytkÍ juø
przylegaj¹†tonerem do miedzi,
czyli nie wymagaj¹ odbicia
lustrzanego (
tab. 2
).
ZwrÛÊmy uwagÍ, øe tradycyj-
ny podzia³ na ìstronÍ elemen-
Tab. 2. Orientacja wydruków poszczególnych warstw
płytki drukowanej
Warstwa
Przeznaczenie
Orientacja wydruku
!
" #
!
" #
Elektronika Praktyczna 7/2003
53
Warstwa
N O T A T N I K P R A K T Y K A
Cu = 8,96 g/cm
3
, 1†oz. =
28,3495 g, 1†ft = 0,3048 m).
Analogicznie - foliom cieÒszym
od standardowej odpowiadaj¹
oznaczenia 1/3 oz. i†1/2 oz.,
a†foliom grubym 2†oz. i†3oz.
Z†gruboúci¹ warstwy miedzi
bezpoúrednio wi¹øe siÍ jej re-
zystancja powierzchniowa, a†co
za tym idzie dopuszczalna ob-
ci¹øalnoúÊ pr¹dowa úcieøek
oraz g³ÍbokoúÊ podtrawieÒ po-
woduj¹cych zwÍøenie úcieøek
poniøej ich nominalnej szero-
koúci. W†
tab. 3
zestawiono ty-
powe gruboúci miedzi i†odpo-
wiadaj¹ce im orientacyjne war-
toúci rezystancji powierzchnio-
wej uzyskiwane na gotowych
p³ytkach.
przy³oøeniu øelazka od stro-
ny papieru nastÍpuje szybkie
miÍkniÍcie tonera, podczas
gdy powierzchnia miedzi
wci¹ø pozostaje zimna.
W†moim odczuciu sytuacja
taka sprzyja przypadkowym
przesuniÍciom maski i†rozma-
zywaniu przenoszonego ry-
sunku.
Na podstawie w³asnych do-
úwiadczeÒ mogÍ stwierdziÊ, øe
znacznie lepsze wyniki daje
odwrÛcenie øelazka stopk¹ do
gÛry i†potraktowanie go jako
gor¹cego stolika nagrzewaj¹cego
p³ytkÍ od spodu, czyli od stro-
ny laminatu. Wszystkie prÛby
zosta³y wykonane z†uøyciem
prowizorycznej, ale zarazem
dosyÊ skutecznej konstrukcji
widocznej na
fot. 7
. P³yta
z†grubej blachy mosiÍønej, do-
ciúniÍta úrubami do obrzeøa
stopki øelazka, zwiÍksza po-
wierzchniÍ pola roboczego
i†jednoczeúnie ma za zadanie
ujednolicaÊ rozk³ad temperatur
na jej powierzchni. Tanie øe-
lazko dalekowschodniej ìmarkiî
o†mocy grza³ki 1200 W, z†regu-
latorem ustawionym na maksi-
mum, zapewnia utrzymanie
centralnej strefy stolika w†tem-
peraturze ok. 155...160
o
C. Nie-
stety, ze wzglÍdu na zbyt ma³¹
przewodnoúÊ ciepln¹ mosi¹dzu
i†niewielk¹ gruboúÊ p³yty, roz-
k³ad temperatur uzyskany na
prototypowym stoliku jest dale-
ki od optymalnego, dlatego na-
stÍpna wersja stolika zostanie
wyposaøona w†p³ytÍ miedzian¹
lub aluminiow¹ o†gruboúci co
najmniej 10 mm.
Papier z†wydrukiem uk³ada-
my tonerem do do³u na
oczyszczonej powierzchni mie-
dzi i†przytwierdzamy na kra-
wÍdzi skrawkami papieru sa-
moprzylepnego. Naleøy pamiÍ-
taÊ o†przyciÍciu papieru z†za-
chowaniem co najmniej 10
Fot. 9. Najwygodniejszym sposobem prasowania okazało się
użycie dwóch, ciasno zwiniętych, szmacianych tamponów.
Jednym przytrzymujemy gorącą płytkę, a drugim pocieramy
papier miejsce obok miejsca, dociskając toner do powierzchni
miedzi
tÛwî i†ìstronÍ lutowaniaî maj¹-
cy racjÍ bytu w†przypadku
montaøu przewlekanego traci
sens w†przypadku p³ytek ob-
³oøonych dwustronnie elemen-
tami SMD.
bÍdzie to laminat papierowo-fe-
nolowy np. FR-2, szklano-epok-
sydowy np. FR-4 lub kompozy-
towy np. CEM-1), przyjmuj¹c
milcz¹ce za³oøenie, øe gruboúÊ
folii miedzianej wynosi typowo
35
Øelazko, prasowanie
Przenoszenie rysunku stano-
wi etap najtrudniejszy a†zara-
zem najbardziej zaleøny od
zdobytej wprawy. W†czasie
przenoszenia powierzchnia to-
nera musi zostaÊ nadtopiona,
a†nastÍpnie dok³adnie dociú-
niÍta na ca³ej powierzchni p³yt-
ki. Wbrew potocznej nazwie
metody, øelazko wcale nie naj-
lepiej nadaje siÍ do prasowa-
nia. Praktykowane niekiedy do-
ciskanie maski do laminatu go-
r¹c¹ stopk¹ øelazka jest obar-
czone dwoma wadami:
- Przyklejenie tonera wymaga
dosyÊ silnego docisku i†co
waøniejsze docieraj¹cego rÛw-
nomiernie do kaødego miejsca
na p³ytce. Podczas nagrzewa-
nia, laminat ³atwo ulega defor-
macji, co znacznie utrudnia
jednolite przyklejenie maski
na ca³ej powierzchni.
- Pod³oøe laminatu posiada
pewn¹ pojemnoúÊ ciepln¹. Po
m. Istotnie jest to gruboúÊ
standardowa, stosowana po-
wszechnie do wytwarzania je-
dno- i†dwustronnych p³ytek
drukowanych metodami sub-
traktywnymi (bez metalizacji
otworÛw). Naleøy jednak zda-
waÊ sobie sprawÍ, øe w†techno-
logiach przemys³owych uøywa
siÍ takøe†folii miedzianej o†in-
nych gruboúciach i†takie lami-
naty rÛwnieø moøna napotkaÊ
w†sklepach elektronicznych. Fo-
lie o†gruboúci wiÍkszej niø
standardowa (70
µ
Laminat
Wymagania jakoúciowe i†za-
sady przygotowania powierzch-
ni laminatu (zmatowienie i†od-
t³uszczenie) nie rÛøni¹ siÍ od
opisanych przy okazji omawia-
nia metody†fotolitograficznej.
Metoda termotransferowa jest
jednak bardziej wraøliwa na
obecnoúÊ rys i†wg³ÍbieÒ na po-
wierzchni laminatu, ktÛre mog¹
uniemoøliwiÊ dociúniÍcie tone-
ra i†skutkuj¹cych np. nieprze-
widzianymi przewÍøeniami
úcieøek. Kupuj¹c laminat, nale-
øy rÛwnieø zwrÛciÊ uwagÍ na
splot tkaniny szklanej (osnowy)
widoczny jako siateczka wg³Í-
bieÒ na powierzchni miedzi.
Zbyt g³Íboki relief wystÍpuj¹cy
w†miernej jakoúci laminatach
moøe znacznie utrudniÊ precy-
zyjny transfer drobnych ele-
mentÛw projektu.
Przy amatorskim zakupie nie-
wielkich iloúci laminatu z†przy-
padkowych ürÛde³ zazwyczaj
zwraca siÍ uwagÍ jedynie na
rodzaj pod³oøa (najczÍúciej
m)
znajduj¹ zastosowanie w†p³yt-
kach o†podwyøszonej obci¹øal-
noúci pr¹dowej, natomiast lami-
naty z†cienkimi foliami (12
µ
m i†105
µ
µ
m,
m) s¹ materia³em stoso-
wanym m.in. do wytwarzania
p³ytek metalizowanych wykony-
wanych metod¹ pÛ³addytywn¹,
w†ktÛrej nastÍpuje elektrolitycz-
ne osadzenie dodatkowej wars-
twy miedzi. Wyjaúnijmy przy
okazji, dlaczego gruboúÊ folii
miedzianej przybiera tak niety-
powe wartoúci. OtÛø podstawo-
wy laminat pokryty foli¹ 35
µ
µ
m
Tab. 3. Zestawienie typowych grubości miedzi i odpowiada−
jące im orientacyjne wartości rezystancji powierzchniowej
GruboϾ
GruboϾ
Powierzchniowa
Rezystancja
CCCCCu
masa Cu
powierzchniowa
(oz/sq.ft)
( ( @25
225
o
C)
CC)
$%
µ
$&'
Fot. 10. Krytyczny punkt metody, zależny od nabytej wprawy.
Uplastyczniony toner rozlewa się na powierzchni miedzi
w stopniu proporcjonalnym do temperatury stolika i nacisku
tamponu. Oba fragmenty widoczne na zdjęciu pochodzą
z jednej płytki, a finalna różnica szerokości ścieżek zależy wy−
łącznie od czasu i siły prasowania
$()*
µ
$&%
$)+
Ω
&
'*
µ
$
+)*
Ω
&
(+
µ
%
+)%*
Ω
&
$+*
µ
'
54
Elektronika Praktyczna 7/2003
Cu w†krajach anglosaskich jest
okreúlany jako
jednouncjowy
,
czyli zawieraj¹cy miedü o†ma-
sie jednej uncji na stopÍ kwad-
ratow¹
1oz/sq.ft
(gÍstoúÊ miedzi
ρ
17,5
( (
(
225
N O T A T N I K P R A K T Y K A
Fot. 11. W porównaniu z fotolitografią wymagania odnośnie
czystości są nieporównywalnie mniejsze, mimo to nie należy
ich lekceważyć. Na zdjęciu − spustoszenia w rysunku ścieżek
(6 mils) spowodowane przez włos pozostawiony między płytką
a papierem
mm marginesu od obrysu pro-
jektu, co pozwoli na wyelimi-
nowanie b³ÍdÛw wystÍpuj¹-
cych zazwyczaj na krawÍ-
dziach arkusza. Dok³adne
ustalenie pozycji papieru ma
zasadnicze znaczenie przy wy-
konywaniu p³ytek dwustron-
nych, a†takøe w†przypadku
niewielkiego nadmiaru lamina-
tu. W†praktyce, przy wykony-
waniu p³ytek jednostronnych
upraszcza³em sobie pracÍ k³a-
d¹c†papier dopiero na nagrza-
ny laminat (
fot. 8
). Poniewaø
toner szybko przykleja siÍ do
gor¹cej p³ytki, to po zdobyciu
pewnego doúwiadczenia moø-
na nie obawiaÊ siÍ rozmazania
przenoszonego obrazu.
Najwygodniejszym sposobem
prasowania okaza³o siÍ uøycie
dwÛch, ciasno zwiniÍtych,
szmacianych tamponÛw (
fot.
9
). Jednym z†nich przyciskamy
papier i†gor¹c¹ p³ytkÍ do stoli-
ka, natomiast drugim pociera-
my miejsce obok miejsca, do-
ciskaj¹c toner do powierzchni
miedzi. W†miarÍ prasowania,
niewidoczny pocz¹tkowo rysu-
nek úcieøek zaczyna przebijaÊ
przez papier tworz¹c zauwaøal-
ny relief na jego powierzchni.
Czas prasowania i†si³a docisku
s¹ parametrami, ktÛrych nieste-
ty nie da siÍ okreúliÊ z†gÛry
i†trzeba je ustaliÊ metod¹ prÛb
i†b³ÍdÛw, stopniowo dochodz¹c
do wprawy. Orientacyjnie
moøna przyj¹Ê, øe ca³oúÊ ope-
racji na stoliku zamyka siÍ
w†czasie ok. 1...3 minut. We-
ümy pod uwagÍ, øe uplastycz-
niony toner rozp³ywa siÍ na
powierzchni miedzi w†stopniu
proporcjonalnym do temperatu-
ry stolika i†nacisku tamponu.
Oba fragmenty pokazane na
fot. 10
pochodz¹ z†tej samej
p³ytki testowej i†celowo rÛøni¹
siÍ czasem i†si³¹ uøyt¹ podczas
prasowania.
Metoda termotransferowa,
w†porÛwnaniu z†fotolitografi¹
nie stawia prawie øadnych wy-
magaÒ odnoúnie czystoúci po-
mieszczenia, dziÍki temu ca³ko-
wicie wystarczaj¹ jej warunki
panuj¹ce w†mieszkaniu lub po-
koju biurowym. Jedynym mo-
mentem wymagaj¹cym szczegÛl-
nej starannoúci jest przyk³ada-
nie papieru do p³ytki. Naleøy
zwrÛciÊ uwagÍ, aby nie pozo-
stawiÊ pomiÍdzy nimi zanie-
czyszczeÒ (w³os, ziarno piasku
itp.) mog¹cych uniemoøliwiÊ
rÛwnomierne dociúniÍcie papie-
ru (
fot. 11
).
Usuwanie papieru
Maj¹c za sob¹ prasowanie,
zdejmujemy p³ytkÍ ze stolika
i†pozwalamy jej ostygn¹Ê.
W†tym czasie przygotowujemy
k¹piel z³oøon¹ z†ciep³ej wody
z†dodatkiem kilku kropel de-
tergentu (np. p³ynu do mycia
naczyÒ). Domieszka detergentu
zmniejsza napiÍcie powierzch-
niowe i†u³atwia penetracjÍ wo-
dy i†dziÍki temu wspomaga
nasi¹kanie papieru. MiÍkniÍcie
moøna takøe przyspieszyÊ, za-
rysowuj¹c paznokciami jego
gÛrn¹ powierzchniÍ. Zazwyczaj
po up³ywie 5...10 minut wars-
twa celulozy daje siÍ oddzie-
Fot. 12. Resztki powłoki kre−
dowej działają jak maska
chroniąca przez dostępem
kąpieli trawiącej i powodują
występowanie zwarć. Przy
myciu należy zwrócić szcze−
gólną uwagę na oczyszcze−
nie wąskich odstępów między
ścieżkami i otworów służących
do centrowania wiertła
Elektronika Praktyczna 7/2003
55
Plik z chomika:
Helmiki
Inne pliki z tego folderu:
płytki uniwersalne.rar
(234 KB)
płytki drukowane w domu.rar
(286 KB)
płytki drukowane - pomysly.rar
(438 KB)
plytki 3.pdf
(215 KB)
plytki 2.pdf
(194 KB)
Inne foldery tego chomika:
Alfanumeryczne wyswietlacze LCD
Ćwiczenia laboratoryjne z elektroniki
Diody laserowe
Elektronika dla początkujących
Elektronika inaczej podstawy
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin