ĆWICZENIA CZYNNE OPOROWE

Ćwiczenia oporowe są wysiłkami o charakterze miejscowym; dotyczą poszczególnych zespołów dynamicznych, a czasem nawet pojedynczych mięśni. Ćwiczenia czynne oporowe to taka forma aktywności ruchowej, podczas której zespół dynamiczny pokonuje masę kończyny lub części ciała z dodatkowym obciążeniem zewnętrznym. Ujmując prościej, są to ćwiczenia czynne wolne z dodatkowym oporem. Mięśnie, które mają zostać poddane tej formie ćwiczeń muszą wykazywać siłę 4 lub 5 stopnia wg skali testu Lovetta. Dla dokładniejszego określenia siły mięśniowej obok testu Lovetta stosuje się ocenę dynamometryczną (Þ precyzyjne określenie wartości obciążenia). Jako że ćwiczenia te nie  powodują wzmożonej aktywności układu krążenia i oddechowego, są szczególnie zalecane u pacjentów ze zmniejszoną wydolnością ogólną.

Cele ćwiczeń oporowych:

¨ zmniejszenie do minimum zaników mięśniowych (powstałych na skutek unieruchomienia bądź procesów patologicznych)

¨ opóźnienie występowania zaników mięśniowych

¨ uzyskanie kompensacyjnych przerostów siły

¨ poprawa koordynacji nerwowo-mięśniowej

¨ zwiększenie sygnalizacji aferentnej celem rozszerzenia pól pobudzenia w korze mózgowej

¨ poprawa wytrzymałości miejscowej ćwiczonych mięśni

¨ poprawa stanu psychicznego

Dozowanie oporu:

¨ ręce terapeuty

¨ obciążenia bezpośrednie (np. piłki lekarskie, woreczki, ciężarki mocowane bezpośrednio na ciele)

¨ obciążenie pośrednie (system bloczkowo-ciężarkowy, sprężyna)

¨ środowisko wodne

Czynniki znaczące w treningu oporowym:

¨ czas treningu

¨ tempo wykonywania ćwiczeń

¨ liczba serii

¨ liczba powtórzeń w serii

¨ czas przerw między seriami

¨ liczba dni treningowych w tygodniu

Metodyka:

¨ odpowiednia pozycja wyjściowa (wygodna, stabilna)

¨ wielkość oporu powinna oscylować w granicach 50-100% maksymalnych możliwości siłowych mięśni, aby nie uniemożliwiać koordynacji ruchu

¨ wraz ze wzrostem oporu zmniejszamy liczbę powtórzeń i odwrotnie (korelacja między siłą a wytrzymałością)

¨ przy ćwiczeniach ciężarkowo-bloczkowych ciężar musi być odprowadzony poza obszar stanowiska zajmowanego przez pacjenta

¨ podczas ćwiczeń oporowych opierających się na skurczu izotonicznym z wykorzystaniem systemu ciężarkowo-bloczkowego należy tak dobrać pozycję wyjściową, by linka łącząca ciężar z ćwiczoną kończyną była ustawiona prostopadle do osi długiej tej kończyny w połowie zakresu ruchu

Trening oporowy z progresywnie rosnącym obciążeniem

(metoda De Lorma i Watkinsa)

¨ metoda oparta na skurczu izotonicznym

¨ czas przerwy pomiędzy seriami: 1-1,5 minuty

¨ liczba serii: 3

¨ liczba dni treningowych w tygodniu: 4

¨ wielkość maksymalnego ciężaru określa się co tydzień

¨ metodyka:

Trening oxfordzki

(metoda Hettingera-Müllera)

¨ metoda oparta na skurczu izometrycznym (tzw. krótkie ćwiczenia izometryczne)

¨ opór: submaksymalny (90%)

¨ czas przerwy między seriami: 5-10 sekund

¨ czas trwania napięcia (pracy) mięśnia: 5-6 sekund

¨ liczba serii w ciągu dnia: jedna; w miarę przyrostu siły może wzrosnąć stopniowo do trzech

¨ liczba powtórzeń w serii: 10

¨ liczba dni treningowych w tygodniu: 5

¨ każde napięcie w serii jest poprzedzone pełnym rozciągnięciem ćwiczonego zespołu mięśni (wykonuje się to biernie w czasie przerwy)

Trening oporowy według McQueena

¨ metoda obciążeń submaksymalnych
¨ 4 serie po 10 powtórzeń z obciążeniem submaksymalnym umożliwiające wykonanie wszystkich powtórzeń w pełnym zakresie
¨ jeżeli pacjent jednorazowo pokonuje opór 10 kg, to powinien wykonać 10 powtórzeń z obciążeniem 9 kg (90%)
¨ po wykonaniu skurczu należy wyraźnie zaznaczyć wykonanie ruchu w pełnym zakresie utrzymując położenie przez 2-3 sekundy
¨ czas przerwy między seriami: ok. 2 minut
¨ ilość dni treningowych w tygodniu: 3
 

UWAGA! Tylko praca mięśnia przeciw oporowi submaksymalnemu może być nazwana ćwiczeniem oporowym. Gdy cała kończyna znajduje się w opatrunku gipsowym i nie ma możliwości dawkowania oporu, a poleca się napinanie jakiegoś mięśnia, to mamy do czynienia z napięciem izometrycznym. Nie daje ono przyrostu siły, co najwyżej opóźnia występowanie zaników.

Bibliografia:

¨ „Podstawy fizjoterapii” – J. Nowotny

¨ „ Fizjoterapia” – A. Zembaty, M. Weiss