Choroby odzwierzęce.
Etiologia:
Choroby wirusowe:
a) Zapalenie OUN:
- kleszczowe zapalenie opon m-rdz. i mózgu
- wścieklizna
- limfocytarne zapalenie opon m-rdz. – LCM-virus
b) Pryszczyca
c) Wirusowe gorączki krwotoczne
Choroby bakteryjne:
a) Bruceloza – pał. Brucella
b) Leptospiroza – krętki z gatunku Leptospira
c) Zatrucia pokarmowe – Salmonella entertidis, Campylobacter
d) Jersinioza – G(-) Yersinia enterocolitica
e) Wąglik – arthrax – G(+) Bacillus anthracis
f) Tężec – tetanus – Clostridium tetani
g) Różyca – erysipeloid G(+) Erysipelothrix rusiopathiae
h) Tularemia – G(-) Francisella tularensis
i) Pastereloza – G(-) Pasteurella np. multocida
j) Listerioza – G(+) Listeria monocytogenes
k) Nosacizna – malleus – G(-) Pseudomonas mallei
l) Dżuma – pestis – Yersinia pestis
m) Boreliozy: - borelioza z lyme – Borelia burgdorferi
- dur ppowrotny – Borelia recurrentis
n) Riketsjozy: - dur epidemiczny R. prowazekii
- gorączka okopowa (pięciodniowa) R.quintana
- gorączka Q R.burnetti (Coxiela burnetti)
- gorączka śródziemnomorska R. conori
o) Chlamydioza – Chlamydia pisttaci
Inwazje pierwotniaków:
a) Toksoplazmoza – Toxoplasma gondii
b) Choroby tropikalne – malaria trypanosomatoza
Robaczyce:
a) Tasiemczyca
b) Bąblioza
c) Wągrzyca
d) Włośnica
Żródła zakażeń:
a) Spożywanie zanieszczonych potraw:
- salmonelloza
- włośnica
- toxoplazmoza
- bruceloza
- tasiemczyca
b) Kontakt z dzikimi zwierzętami:
- tularemia, leptospiroza – zające, gryzonie
- wścieklizna – lisy, wilki, zające
d) Kontakt ze zwierzętami domowymi i hodowlanymi:
- bruceloza, wąglik – krowy, kozy, owce
- różyca
- nosacizna – konie
- chlamydioza – kury, gołębie
e) Praca w lesie, turystyka:
- borelioza
- kleszczowe zapalenie mózgu
Materiałem zakaźnym może być:
- mocz - wydzielina dróg oddechowych - mleko
- ślina - wydzielina dróg rodnych - sierść, wełna (wąglik)
- kał - tkanka mózgowa - ropa
- krew - mięso
Drogi zakażenia:
a) przewód pokarmowy
b) skóra
c) układ oddechowy
d) spojówk
Epidemiologia:
Często choroby zawodowe !!!
a) Lekarze weterynarii, zootechnicy – większość chorób odzwierzęcych
b) Hodowcy koni – nosacizna
c) Hodowcy drobiu – ornitozy
d) Pracownicy przemysłu grabarskiego, futrzarskiego, szczotkarskiego – wąglik, gorączka Q, tularemia
e) Pracownicy przemysłu mięsnego – salmonelloza, włośnica, leptospiroza
f) Rolnicy – bruceloza, leptospiroza, wścieklizna, ...
g) ..........
Zapobieganie:
a) Eliminacja patogenu ze środowiska (dezynfekcja)
b) Likwidacja żródła zakażenia:
- leczenie lub ubój zwierząt chorych lub podejrzanych o zakażeie
- hospitalizacje i leczenie chorych
- przerywanie dróg zakażenia, eliminowanie wtórnych źródeł zakażęnia
c) Uodpornianie populacji ludzkiej i zwierzęcej
Bruceloza – Brucellosis:
Pałeczka G(-):
- Brucella melitensis – pałeczka maltańska
- Brucella abortus bovis – pałeczka zakaźnego ronienia bydła
- Brucella abortus suis – pałeczka zakaźnego ronienia świń
a) Brucella melitensis:
- ciepłe strefy klimatyczne
- rezerwuar- owce, kozy
- wydalanie – mleko, mocz, kał
- zakażęnie najczęściej drogą pokarmową
- cięższe postacie choroby, możliwa posocznica – tzw. gorączka maltańska
b) Brucella abortus bovis:
- umiarkowana strefa klimatyczna
- rezerwuar – bydło
- wydalanie – mleko, mocz, kał, krew, łożysko, poroniony płód
- najczęstsze zakażenie drogą oddechową i przez spojówki
- u ludzi tzw. choroba Banga
Patogeneza:
Wniknięcie (p. pokarmowy, skóra, spojówki) → układ chłonny (namnażanie)→ bakteriemia:
- uogólnienie pierwotne – postać ostra → wydzielanie → postać wtórna przewlekła
- latencja pierwotna → postać pierwotna przewlekła
Obraz kliniczny:
Zmienny i różnorodny obraz kliniczny.
Postać ostra:
- okres wylęgania 1-3 tyg. → miesiące
- objawy: gorączka (falista), dreszcze, zlewne poty, osłabienie, bradykardia, bóle głowy, mięśni, stawów, bóle jąder!!!, powiększenie wątroby, śledziony, węzłów chłonnych, wysypka, cechy skazy krwotocznej, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, objawy neuropsychiatryczne
- badania laboratoryjne: OB., leukopenia, względna limfocytoza i monocytoza
Postać podostra:
- zmiany narządowe słabiej wyrażone
Postać przewlekła:
- zejście fazy ostrej lub podostrej – postać wtórnie przewlekła
- postać pierwotnie przewlekła
Objawy kliniczne:
a) ogólne: upośledzenie sprawności fizycznej i umysłowej, zmęczenie i wyczerpanie, stany podgorączkowe
b) układ nerwowy:
- układ autonomiczny: potliwość, bóle głowy, sinienie i ziębnięcie kończyn
- objawy rzekomonerwicowe: bezsenność, depresja lub pobudliwość nerwowa
- neuropatia obwodowa
- uszkodzenie nerwu VIII – zaburzenia słuchu
- zaburzenia wzroku (zmiany głównie zwyrodnieniowe)
- zaburzenia potencji
c) układ kostno-stawowy:
- kręgosłup L-S, duże stawy obwodowe
d) inne zmiany narządowe: wątroba mięsień sercowy, jądra
Rozpoznanie:
a) dane epidemiologiczna
b) obraz kliniczny
c) badanie serologiczne:
- odczyn aglutynacyjny Wrighta > 1:100
- 0WD – każde miano
odczyn skórny Burneta
d) zmiany narządowe:
- rtg. Kręgosłupa, stawów obwodowych
- audiogram
- pole widzenia
Leczenie:
a) postać ostra: tetracykliny (ew. + aminoglikozydy, kotrimoksazol)
b) postać przewlekła:
- leczenie przyczynowe ???
- leczenie objawowe ... psychiatra, laryngolog, neurolog
- leczenie sanitaryjno-rehabilitacyjne
Leptospiroza:
Krętki z gatunku Leptospira interrogans > 100 typów i podtypów
- L. Icterohaemorrhagiae – choroba Weila
- L. grippotyphosa, panama, canicola, pyrogenes, hebdomadis
Zoonozy szeroko rozpowszechnione, szczególnie klimat tropikalny.
Nosiciele: gryzonie – szczury, myszy
- lisy, świnie, bydło, owce, koty
Materiał zakaźny: wydaliny – gł. mocz (=woda, gleba), także tkanki zakażonych gryzoni, np. nerki.
Wrota zakażenia: skóra, błony śluzowe, spojówki
Chorują: górnicy, hydraulicy, dokerzy, rzeźnicy, pracownicy melioracji, wędkarze.
Szczyt zachorowań: lato i wczesna jesień.
krew, chłonka → wątroba (namnażanie) → bakteriemia (I rzut gorączki) → wtórna lokalizacja narzadowa: nerki, wątroba, OUN, mm. szkieletowe, płuca i serce - rzadziej
Patomechanizm zmian:
a) endotoksyny – uszkodzenie śródbłonka naczyń
b) hemolizyny - ...DIC
c) enzymy - lipaza, katalaza, oksydaza
d) stymulacja produkcji cytokin (TNF, IL-6, IL-8) – gł. II faza
Reakcje immunologiczne.
Okres wylęgania 1-2 tyg.
I faza – septyczna ok. 10 dni:
- nagły początek
- bóle mięśni (zwłaszcza podudzi)
- podrażnienie opon m-rdz.
- przekrwienie, wylewy dospojówkowe
- powiększenie wątroby i śledziony
- dreszcze, gorączka
- przeczulica skóry
- rumień skóry, wysypka
- hipotonia → niewydolność nerek
II faza – narządowa:
Postacie: a) żółtaczkowe, żółtaczkowo-oponowe
b) bezżółtaczkowe (posocznicowe, oponowe)
- gorączka dwufazowa - niewydolność nerek
- uszkodzenie wątroby z żółtaczką - skaza krwotoczna (też vasculitis)
- zapalenie opon m-rdz. - skłonność do DIC-u!!!
- ARDS!!! - uszkodzenie mięśni
a) wywiad epidemiologiczny
b) obraz kliniczny...
pajro