Cechy osobowości u pacjentek z zaburzeniami odżywiania.pdf
(
83 KB
)
Pobierz
04_MIkolajczyk.p65
Psychiatria
PRACA POGLĄDOWA
tom 1, nr 2, 91–95
© Copyright 2004 Via Medica
ISSN 1732–9841
Elżbieta Mikołajczyk, Jerzy Samochowiec
Katedra i Klinika Psychiatrii Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie
Cechy osobowości u pacjentek
z zaburzeniami odżywiania
Personality characteristics of female patients
with eating disorders
Abstract
The present review focuses on personality disorders and personality characteristics of patients with eating disor-
ders (ED). Personality disorders are common in that group of patients, particulary from cluster B and C of the DSM IV.
The categorical approaches are inconsistent because of the methodological limitations and conceptual problems.
The multidimensional methods measuring personality features as continouus entites seems to be more clear and
promising. High Harm Avoidance, perfectionism and low Self-Directedness are reported as predictive to ED. Buli-
mic patients are highest in Novelity Seeking and impulsivity. The multidimentional approach confirms the hypothe-
sis of spectrum of ED.
key words:
eating disorders, anorexia nervosa, bulimia nervosa
Klasyfikacja zaburzeń odżywiania
Zaburzenia odżywiania w międzynarodowej klasyfikacji
The International Statistical
Classification of Diseases, and
Related Health Problems, tenth revision
(ICD-10) zakwa-
lifikowano do zaburzeń behawioralnych związanych z za-
burzeniami fizjologicznymi i czynnikami fizycznymi [1].
Kryteria dla jadłowstrętu obejmują niską masę ciała, za-
burzone zachowania związane z jej utrzymaniem, zabu-
rzone wyobrażenie własnego ciała oraz zaburzenia hor-
monalne dotyczące osi przysadka-nadnercza oraz go-
nad. Kryteria konieczne do rozpoznania żarłoczności
psychicznej obejmują epizody żarłoczności, nieprawidło-
we zachowania służące zapobieganiu wzrostowi
masy ciała oraz chorobliwą obawę przed otyłością.
W przypadku jadłowstrętu i żarłoczności wyróżniono tak-
że postacie atypowe o łagodniejszym przebiegu oraz
dodatkowo psychogenne przejadanie się i psychogenne
wymioty. Klasyfikacja
Diagnostic and Statistical Manual
of Mental Disorders.
IV
th
edition
(DSM-IV) [2] wymienia
zaburzenia odżywiania w odrębnym rozdziale. Wyróż-
niono w niej dwa podtypy jadłowstrętu — ograniczają-
cy (restrykcyjny) i z przejadaniem oraz przeczyszczaniem
się (bulimiczny) oraz dwa typy bulimii — z przeczy-
szczaniem i bez przeczyszczania się. W kryteriach nie ujęto
wskaźnika masy ciała, natomiast wprowadzono kryte-
rium czasu dla częstości epizodów przejadania się oraz
zaburzeń miesiączkowania. Dodatkowo wprowadzono
kategorię zespołu gwałtownego przejadania się (
binge
eating disorder
), której brak w ICD-10.
W praktyce klinicznej diagnoza jadłowstrętu czy buli-
mii może budzić kontrowersje, szczególnie w odnie-
sieniu do postaci atypowych i subklinicznych, które
stanowią pewne kontinuum objawów. Oprócz tego
u wielu pacjentek z jadłowstrętem po pewnym czasie
rozwija się bulimia lub bulimia atypowa. Dodatkowa
trudność diagnostyczna występuje w przypadku cho-
rych, którzy spełniają kryteria zarówno jadłowstrętu,
jak i bulimii.
Zaburzenia odżywiania a rozwój osobowości
Klinicyści już dawno zauważyli, że dziewczęta
i kobiety z zaburzeniami odżywiania wyróżniają się
pewnymi charakterystycznymi cechami osobowości,
a samej choroby nie można wyjaśnić samymi zabu-
rzeniami łaknienia. Dynamika jadłowstrętu i bulimii
psychicznej jest zbliżona do dynamiki zaburzeń oso-
Adres do korespondencji: lek. Elżbieta Mikołajczyk
Katedra i Klinika Psychiatrii Pomorskiej Akademii Medycznej
ul. Broniewskiego 26, 71–460 Szczecin
tel./faks: (091) 454 15 07
e-mail: elamiko@sci.pam.szczecin.pl
www.psychiatria.viamedica.pl
91
Psychiatria 2004, tom 1, nr 2
bowości, biorąc pod uwagę początek w adolescencji
lub we wczesnych latach dorosłych, długotrwały prze-
bieg oraz okresy zaostrzenia objawów w sytuacjach
stresowych.
Charakterystyczny wiek zachorowania to okres kształ-
towania autonomii i indywidualizacji młodej kobiety,
która w tym czasie buduje nowe relacje w związkach
z rówieśnikami, partnerami i rodzicami. Do głównych
czynników zakłócających ten proces należą nieprawi-
dłowe cechy osobowości, wcześniejsze przykre do-
świadczenia życiowe oraz występowanie zaburzeń
psychicznych [3].
Badanie osobowości wymaga szczególnej uwagi me-
todologicznej z uwagi na jej złożoną strukturę, dyna-
mikę, rozwój i zmiany psychopatologii. Badania na-
ukowe opierają się na narzędziach określających spe-
cyficzny typ zaburzeń oraz na tak zwanych kwestio-
nariuszach wielowymiarowych, które badają cechy
(wymiary) osobowości.
wpływu na nasilenie choroby, natomiast wiązało się ze
szczególnie złym funkcjonowaniem społecznym [11].
W badaniu przebiegu nieleczonej bulimii i atypowych
zaburzeń odżywiania [12] występowanie zaburzeń
osobowości nie miało wpływu na wystąpienie remisji
choroby przez 2 lata. W doniesieniu Bulik i wsp. [10]
wynik terapii behawioralno-poznawczej bulimii nie był
związany ze współwystępowaniem i nasileniem za-
burzeń osobowości.
Metody wielowymiarowe
Od lat 90. XX wieku w badaniach dotyczących zabu-
rzeń odżywiania stosowano wielowymiarową analizę
cech osobowości. Goldner i wsp. zastosowali kwestio-
nariusz
Dimensional Assesment of
Personality Patho-
logy
(DAPP) zawierający 18 wymiarów, które zgrupo-
wano w pięć głównych czynników. Badaną grupę 136
kobiet autorzy podzielili na trzy zbiory („klastry”) [13].
Do pierwszego — nazwanego „usztywnionym” (
rigid
)
(podwyższony poziom kompulsyjności i trudności in-
terpersonalnych) zaliczono 49,3% pacjentek, do kla-
stra z cechami impulsywnymi i psychopatycznymi po-
dobnymi jak w typie
borderline
18,4% pacjentek,
natomiast pozostałe 32,4% reprezentowały niewielką
(
mild
) patologię osobowości w porównaniu z grupą
kontrolną. Klastry nie pokrywały się z rozpoznaniami
według DSM, choć do klastra
rigid
należało 78% pa-
cjentek z restrykcyjną postacią jadłowstrętu. Osoby,
które zaliczono do grupy z dyskretną patologią oso-
bowości, charakteryzowały się podwyższonym pozio-
mem lęku, miały niższą samoocenę, większe proble-
my z samookreśleniem oraz podwyższony wymiar nar-
cyzmu w porównaniu z grupą kontrolną.
Podobne wyniki uzyskał Strober, badając nastoletnie
pacjentki z jadłowstrętem przy użyciu inwentarza
Min-
nesota Multiphasic Personalisty Inventory
(MMPI).
Strober opisał trzy typy osobowości pacjentek
i przypisując im znaczenie w rokowaniu: typ lękowy
z niską samooceną i problemami interpersonalnymi,
typ impulsywny z niską tolerancją frustracji
i dysforycznym nastrojem oraz typ z niewielką patolo-
gią osobowości [14].
Również w piśmiennictwie polskim [15] opartym na
wnikliwej obserwacji klinicznej i psychoterapii pojawiły
się doniesienia o trzech typach pacjentek z zaburzeniami
jedzenia: typ neurotyczny, typ
borderline
oraz typ psy-
chotyczny, którym autorzy przypisują różny stopień
dezintegracji osobowości.
W badaniach cech osobowości poszukuje się cech
predysponujących do zaburzeń jedzenia. Pomiary uzy-
skane podczas występowania zaburzeń mogą być
zniekształcone pod wpływem samej choroby. Dlate-
Badania typologiczne
Badania typologiczne opierają się na ustrukturyzo-
wanych wywiadach klinicznych według klasyfikacji
DSM. Wskazały one, że rozpowszechnienie zaburzeń
osobowości w grupie osób leczonych z powodu za-
burzeń odżywiania jest częste i waha się w przedziale
23–80% w zależności od stosowanych metod i przy-
jętych kryteriów [4–6]. Według przeglądu literatury
Grilo zaburzenia osobowości wśród pacjentek
z jadłowstrętem psychicznym i bulimią psychiczną
występowały średnio dwukrotnie częściej niż w gru-
pach kontrolnych [7]. U chorych z restrykcyjną po-
stacią jadłowstrętu najczęściej opisywano osobowość
z cechami lękowymi (unikająca, obsesyjno-kompul-
syjna, zależna — klaster C wg DSM IV). Pacjentki
z bulimią i bulimicznym typem jadłowstrętu najczę-
ściej prezentowały zaburzenia z klastra B według DSM
IV, to znaczy osobowość typu
borderline
oraz typ
histrioniczny zaburzeń osobowości. Część chorych
spełniała kryteria więcej niż jednego typu zaburzeń.
Ocenę typologiczną charakteryzowała dość duża roz-
bieżność wyników oraz niejednoznaczne implikacje te-
rapeutyczne. Doniesienia naukowe wskazywały na chro-
niczny przebieg zaburzeń odżywiania u pacjentek
z osobowością typu
borderline
[8]. Wskazano także,
że osobowość typu
borderline
łączyła się z częstszym
przerywaniem terapii behawioralno-poznawczej przez
pacjentki a także z częstym występowaniem innych
zaburzeń psychicznych [9, 10].
Według pracy Nilssona i wsp. w 10-letniej obserwacji
naturalnego przebiegu jadłowstrętu psychicznego wy-
stępowanie zaburzeń osobowości z klastra C nie miało
92
www.psychiatria.viamedica.pl
Elżbieta Mikołajczyk, Jerzy Samochowiec,
Cechy osobowości u pacjentek z zaburzeniami odżywiania
go prowadzi się badania prospektywne narażonej po-
pulacji. W badaniu prospektywnym obejmującym hisz-
pańskie dziewczęta w wieku 12–21 lat wykazano, że
neurotyzm mierzony za pomocą Inwentarza Eysenc-
ka jest najwyższym czynnikiem ryzyka dla zaburzeń
odżywiania, natomiast wysoka samoocena ma zna-
czenie protekcyjne [16].
kania Przykrości utrzymywały się także u zdrowych
osób z jadłowstrętem w wywiadzie, a także u pacjentek
z chroniczną postacią zaburzeń odżywiania [30, 31].
Podobnie jak większa neurotyczność w kwestionariu-
szu Eysencka, wysoki wynik HA mógłby odzwiercie-
dlać przekazywaną genetycznie predyspozycję do za-
chorowania na zaburzenia odżywiania.
W wymiarach temperamentu stwierdzono różnice
między podgrupami pacjentek w zależności od typu
zaburzeń odżywiania. Pacjentki z bulimią charaktery-
zowały się wysokim wymiarem Zapotrzebowania na
Stymulację (NS
, Novelity Seeking
) [25, 26, 28]. Nato-
miast pacjentki „restrykcyjne” wyróżniały się większą
Wytrwałością (P,
persistence
) i niskim Zapotrzebowa-
niem na Stymulację [25, 26, 30]. Pacjentki z bulimicznym
typem jadłowstrętu reprezentowały pośredni typ pro-
filu osobowości między bulimią i restrykcyjną posta-
cią anoreksji [25].
W wymiarach charakteru w większości badań stwier-
dzono małą Zdolność do Samoukierunkowania (SD,
Self-Directedness
) w grupach zarówno z jadłowstrę-
tem, jak i z bulimią. Niskie Samoukierunkowanie we-
dług Cloningera jest charakterystyczne dla zaburzeń
osobowości [29]. Wymiar SD zwiększa się w trakcie
terapii behawioralno-poznawczej oraz jest korzystnym
czynnikiem rokowniczym [30–32].
Eating Disorders Inventory
(EDI)
Do badań nad zaburzeniami odżywiania używa się
specjalnie do tego celu stworzonych kwestionariuszy.
Jednym z nich jest skonstruowany przez kanadyjskich
badaczy
Eating Disorders Inventory
[17], który oprócz
parametrów objawowych (dążenie do bycia szczupłą,
bulimia, niezadowolenie z własnego ciała) uwzględ-
nia cechy psychologiczne związane z zaburzeniami
odżywiania, między innymi: perfekcjonizm, niską sa-
moocenę, pewne aspekty aleksytymii, zaburzenia re-
gulacji impulsów. Wskazano, że niektóre cechy mają
ścisły związek z nasileniem zaburzeń behawioralnych,
natomiast cechą utrzymującą się po ustąpieniu obja-
wów jest perfekcjonizm [18]. W badaniach obejmują-
cych zdrową populację wskazano, że w sytuacjach stre-
sowych u zdrowych kobiet i mężczyzn o wysokim
wskaźniku perfekcjonizmu nasila się dążenie do szczu-
płości, myślenie o podjęciu diety lub kuracji odchu-
dzającej [19]. W badaniach własnych, w grupie stu-
dentek medycyny, charakteryzującej się wysokim ryzy-
kiem zachorowania, wykazano, że perfekcjonizm w tej
grupie utrzymuje się na poziomie osób z poważnymi
zaburzeniami odżywiania [20]. Nadmierny perfekcjo-
nizm, stwierdzony także u matek chorych [21], niektó-
rzy badacze uznają za czynnik predysponujący [22].
Cechy obsesyjno-kompulsyjne
W wielu badaniach u pacjentek z zaburzeniami odży-
wiania stwierdzono cechy obsesyjno-kompulsyjne.
W niektórych przypadkach mogą one przybierać for-
mę zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych, które poprze-
dzają wystąpienie pełnoobjawowego jadłowstrętu
[33]. Zależność ta dotyczy również chorych męż-
czyzn. U kobiet nasilenie zaburzeń obsesyjno-kompul-
syjnych koreluje z zachowaniami „przeczyszczający-
mi”. Wiele objawów obsesyjnych ma treść związaną
z odżywianiem i ciałem, zarówno w jadłowstręcie,
jak i w bulimii. Natomiast Ranson i wsp. stwierdzili, że
łagodne natręctwa o różnej treści utrzymują się na
podobnym poziomie w bulimii u pacjentek chorych
i tych, które wyzdrowiały [34]. Według Steinhausena,
który dokonał przeglądu 119 pozycji literatury, nasi-
lone obsesyjno-kompulsyjne cechy osobowości są nie-
korzystnym czynnikiem rokowniczym [35].
Z uwagi na rzadkie występowanie zaburzeń odży-
wiania u mężczyzn badania nad cechami osobowo-
ści w jadłowstręcie i bulimii dotyczą przede wszyst-
kim kobiet. W badaniu Fassino w grupie 15 męż-
czyzn z jadłowstrętem cechy temperamentu
i charakteru TCI były podobne jak u chorych kobiet
[36]. Zwrócono również uwagę, że profil psycholo-
Inwentarz Temperamentu i Charakteru według
Cloningera
(
TCI
, Temperament and Character
Inventform)
W analizie wielowymiarowej uwzględnia się także
uwarunkowania biologiczne, jak na przykład nowocze-
sny model endofenotypu, zakładający, że cechy oso-
bowości mogą być uwarunkowane genetycznym mo-
delem neuroprzekaźnictwa oraz różnicami w budowie
i połączeniach określonych struktur mózgowych [23].
W badaniach pacjentek z zaburzeniami odżywiania
przy użyciu Inwentarza Temperamentu i Charakteru
według Cloningera (TCI,
Temperament and Character
Inventform
) stwierdzono, że pacjentki te charaktery-
zuje wysoki wymiar Skali Unikania Przykrości (
Harm
Avoidance
) [24–28]. Według koncepcji autorów In-
wentarza Unikanie Przykrości jest cechą temperamentu
oraz koreluje z zmniejszonym przekaźnictwem sero-
toninergicznym [29]. Podwyższone wyniki skali Uni-
www.psychiatria.viamedica.pl
93
Psychiatria 2004, tom 1, nr 2
giczny młodych mężczyzn-kulturystów jest podobny
do profilu kobiet z jadłowstrętem psychicznym [37].
żeń środowiskowych. Ocena wielowymiarowa wy-
odrębniła cechy osobowości charakterystyczne dla
pacjentek ze skrajnymi postaciami zaburzeń łaknie-
nia oraz potwierdziła hipotezę spektrum choroby,
zatem przyczyni się do bardziej precyzyjnej klasyfi-
kacji. Wyodrębnienie predysponujących cech dla
zaburzeń odżywiania zainspiruje osoby pracujące
z młodzieżą do działań prewencyjnych, a psychiatrów
i terapeutów do skuteczniejszego i lepiej dobranego
leczenia.
Podsumowanie
Badania naukowe wyodrębniły wśród pacjentek cha-
rakterystyczne cechy osobowości, spośród których
neurotyzm, perfekcjonizm i cechy obsesyjno-kom-
pulsyjne, a także słabe ukierunkowanie charakteru,
można uznać za predysponujące do wystąpienia za-
burzeń odżywiania w sytuacji dodatkowych obcią-
Streszczenie
Praca zawiera przegląd literatury dotyczącej zaburzeń oraz cech osobowości u kobiet z zaburzeniami odżywiania.
W tej grupie pacjentek często rozpoznaje się zaburzenia osobowości z cechami lękowymi (obsesyjno-kompulsyj-
na, unikająca) oraz z zaburzeniami emocjonalnymi (histrioniczna, typu
bordeline
) według DSM IV. Na skutek sto-
sowania różnej metodyki literatura na ten temat jest niespójna. Bardziej obiecujące wydają się badania wielowy-
miarowe, uwzględniające nadmierne bądź niedostatecznie wyrażone cechy osobowości. Spośród nich cechy neu-
rotyczne, perfekcjonizm i słabe ukierunkowanie charakteru autorzy uznają za predysponujące do zaburzeń odży-
wiania. Cechy impulsywne, takie jak Zapotrzebowanie na Stymulację, charakteryzują pacjentki z bulimią. Ocena
wielowymiarowa potwierdza hipotezę spektrum postaci zaburzeń odżywiania.
słowa kluczowe:
zaburzenia odżywiania, jadłowstręt psychiczny, żarłoczność psychiczna
PIŚMIENNICTWO
1. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania
w ICD-10. IPiN Kraków–Warszawa 1997.
2. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. IV
th
edi-
tion. American Psychiatric Association, Washington 1994.
3. Pervin L.A., Oliver P.J. Osobowość teoria i badania. Wydawnic-
two Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2001.
4. Skodol A.E., Oldham J.M., Kellman H.D. Comorbidity of DSM-III-R
eating disorders and personality disorders. Int. J. Eat Disord.
1993; 14: 403–416.
5. Herzog D.B., Keller M.B., Lavori P.W. The prealence of persona-
lity disorders in 210 women with eating disorders. J. Clin. Psy-
chiatry 1992; 53: 147–152.
6. Grilo C.M., Sanislow C.A., Skodol A.E., Gunderson J.G. Do eating
disorders co-occur with personality disorders? Comparison gro-
ups matter. Int. J. Eat. Disord. 2003; 33: 155–164.
7. Grilo C.M. Recent research of relationships among eating disorders
and personality disorders. Curr. Psych. Reports 2002: 4: 18–24.
8. Wonderlich S.A., Fullerton D., Swift W.J., Klein M.H. Five-year
outcome from eating disorders: relevace of personality disor-
ders. Int. J. Eat. Disord. 1994; 15: 233–423.
9. Zanarini M.C., Frankenburg F.R., Dubo E.D. Axis I comorbidity
of borderline personalisty disorder. Am. J. Psychiatry 1998; 155:
1733–1739.
10. Bulik C.M., Sullivan P.F., Joyce P.R. Predictors of 1-year treatment
outcome in bulimia nervosa. Compr. Psychiatry 1998; 39: 206–214.
11. Nilsson E.W., Gilberg I.C., Rastam M. Ten year follow-up of ado-
lescent-onset anorexia nervosa: personality disorders. J. Am.
Acad. Child Adolesc. Psychiatry 1999; 38: 1389–1395.
12. Grilo C.M., Sanislow C.A., Shea M.T., Skodol A.E., Stout R.L.,
Pagano M.E. The natural course of bulimia nervosa and eating
disorder not othervise specified is not influence by personalisty
disorders. Int. J. Eat. Disord. 2003; 34: 319–330.
13. Goldner E.M., Srikameswaran S., Schroeder M.L. Dimensional
assessment of personality pathology in patients with eating di-
sorders. Psych. Res. 1999; 85: 151–159.
14. Strober M. The relation of personality characteristics to body
image disturbances in juvenile anorexia nervosa: a multivariate
analysis. Psychosom. Med. 1981; 43: 323–330.
15. Jakubczyk A., Żechowski C., Namysłowska I. Jadłowstręt psy-
chiczny — różne postacie, różne terapie. Leczenie anoreksji
i bulimii psychicznej: co, kiedy komu. J. Bomba, B. Józefik (red.).
Biblioteka Psychiatrii Polskiej, Kraków 2003.
16. Cervera S., Lahortiga F., Martínez-González M.A., Gual P.,
de Irala-Estévez J. Neuroticism and low self-esteem as risk fac-
tors for incident eating disorders in a prospective cohort study.
Int. J. Eat. Disord. 2003; 33: 271–280.
17. Garner D.M., Olmsted M.P., Polivy J. Development and valida-
tion of a multidimentional eating disorders inventory fo anore-
xia and bulimia. Int. J. Eat. Dis. 1983; 2: 15–34.
18. Stein D., Kaye W.H., Matsunaga H., Orbach I., Har-Even D., Frank G.
Eating-related concerns, mood, and personality traits in recove-
red bulimia nervosa subjects: a replication study. Int. J. Eat. Dis-
ord. 2002; 32: 225–229.
19. Ruggiero G.M., Levi D., Ciuna A., Sassaroli S. Stress situation
reveals an assotiation reveals between perfectionism an drive
for thinness. Int. J. Eat. Disord. 2003; 34: 220–226.
20. Mikołajczyk E., Samochowiec J., Śmiarowska M., Lisiecka A. Cechy
psychologiczne pacjentek z zaburzeniami odżywiania w porówna-
niu ze studentkami wyższych szkół medycznych badane kwestio-
nariuszem EDI. Psychiatria Polska 2004; 38 (3) suplement: 170–
–171.
21. Woodside D.B., Bulik C.M., Halmi K.A. i wsp. Personality, perfec-
tionism and attitudes toward eating in parents of indyviduals with
eating disorders. Int. J. Eat. Disord. 2002; 31: 290–299.
22. Halmi K.A., Sunday S.R, Strober M. Perfectionism in anorexia ne-
rvosa: variation by clinical subtype, obsessionality and pathologi-
cal eating behaviour. Am. J. Psychiatry 2000; 157: 1799–1805.
23. Cloninger C.R., Svarkic D.M., Przybeck T.R. A psychobiological
model of temperament and character. Arch. Gen. Psychiatry
1993; 14: 213–218.
94
www.psychiatria.viamedica.pl
Elżbieta Mikołajczyk, Jerzy Samochowiec,
Cechy osobowości u pacjentek z zaburzeniami odżywiania
24. Nagata T., Oshima J., Wada A. Temperament and character of Japa-
nese eating disorder patient. Compr. Psychiatry 2003; 44: 142–145.
25. Díaz-Marsá M., Carrasco J.L., Sáiz J. A study of temperament
and personality in anorexia and bulimia nervosa. J. Personal.
Disord. 2000; 14: 352–359.
26. Fassino S., Abbate-Daga G., Amianto F., Leombruni P., Boggio S.,
Rovera G.G. Temperament and character profile of eating di-
sorders: a controlled study with the Temperament and Charac-
ter Inventory. Int. J. Eat. Disord. 2002; 32: 412–425.
27. Klump K.L., Bulik C.M., Pollice C. Temperament and character in wo-
men with anorexia nervosa. J. Nerv. Ment. Dis. 2000; 188: 559–567.
28. Mikołajczyk E., Samochowiec J., Śmiarowska M., Syrek S. Anali-
za wymiarów temperamentu i charakteru wg TCI u kobiet z ja-
dłowstrętem i bulimią psychiczną. Psychiatria Polska 2004; 38
(suplement): 169–170.
29. Cloninger C.R., Przybeck T.R., Svrakic D.M., Wetzel R.D. The Tem-
perament And Character Inventory (TCI): A Guide To Its Deve-
lopment And Use. Center for Psychobiology of Personality, Wa-
shington University, St. Louis, Missouri 1994.
30. Bloks H., Hoek H.W., Callewaert I., van Furth E.J. Stability of
personality traits in patients who received intensive treatment
for a severe eating disorder. J. Nerv. Mental. Disorder 2004;
192: 129–138.
31. Anderson C.B., Joyce P.R., Carter F.A., McIntosh V.V., Bulik C.M.
The effect of cognitive-behavioral therapy for bulimia nervosa
on temperament and character as measured by the tempera-
ment and character inventory. Compr. Psychiatry 2002; 43: 182–
–188.
32. Fassino S., Abbate-Daga G., Pierò A., Leombruni P., Rovera G.G.
Dropout from brief psychotherapy within a combination treat-
ment in bulimia nervosa: role of personality and anger. Psycho-
ther. Psychosom. 2003; 72: 203–210.
33. Anderluh M.B., Tchanturia K., Rabe-Hesketh S., Treasure J. Chil-
dhood obsessive-compulsive personalisty traits in adult women
with eating disorders: defining a broader eating phenotype. Am.
J. Psychiatry 2003; 160: 242–247.
34. von Ranson K.M., Kaye W.H., Weltzin T.E., Rao R., Matsunaga H.
Obsessive-compulsive disorder symptoms before and after re-
covery from bulimia nervosa. Am. J. Psychiatry 1999; 156:
1703–1708.
35. Steihausen H.C. The outcome of anorexia nervosa in the 20
th
century. Am. J. Psychiatry 2003; 159: 1284–1293.
36. Fassino S., Abbate-Daga G., Leombruni P., Amianto F., Rovera G.,
Rovera G.G. Temperament and character in italian men with
anorexia nervosa: a controlled study with the temperament and
character inventory. J. Nerv. Ment. Dis. 2001; 189: 788–794.
37. Davis C, Scott-Robertson L. A psychological comparison of fe-
males with anorexia nervosa and competitive male bodybuil-
ders: body shape ideals in the extreme. Eat. Behav. 2000; 1:
33–46.
www.psychiatria.viamedica.pl
95
Plik z chomika:
rastanijak
Inne pliki z tego folderu:
Szkieletom już dziękujemy - Rzeczpospolita.7z
(624 KB)
Zmienna i ciągła diagnoza w procesie psychoterapii pacjentki z zaburzeniami odżywiania.pdf
(178 KB)
Incydent anorektycznyjczy jadłowstręt psychiczny.pdf
(65 KB)
Sposób na zabójczą diete.rar
(739 KB)
Świat kręci się koło niejedzenia 4.jpg
(136 KB)
Inne foldery tego chomika:
filmy
filmy dokumentalne
książki
muzyka
Różne o ED
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin