Historyczne Bitwy Ardeny 1944-1945.pdf

HISTORYCZNE

BITWY

NORBERT BĄCZYK

ARDENY 1944-1945

scan - zawisza

Dom Wydawniczy Bellona

Warszawa 2004

WSTĘP

Rankiem 16 grudnia 1944 roku spokój, panujący nad rzeką

Our, stanowiącą naturalną granicę między Wielkim Księst

wem Luksemburg a Rzeszą Niemiecką, nagle przerwała

gwałtowna nawała artyleryjska oraz przeraźliwe wycie

pocisków rakietowych. Ku ogromnemu zdumieniu okopa

nych na zachodnim brzegu żołnierzy amerykańskich, liczne

oddziały piechoty niemieckiej sforsowały Our i runęły na

ich pozycje. Zaatakowani, choć kompletnie zaskoczeni,

stawili twardy opór.

Taki był początek jednej z największych bitew II wojny

światowej, która wedle alianckich generałów — nie miała

prawa się zdarzyć. Wehrmacht, pobity w Normandii,

przepędzony z Francji, bliski załamania, rzucił armiom

sprzymierzonych nowe wyzwanie. Zanim rok 1944 dobiegł

końca, na stosunkowo niewielkim obszarze Ardenów wal

czyło ze sobą ponad milion żołnierzy: trzy grupy armii,

pięć armii, piętnaście korpusów, ponad sześćdziesiąt dywi

zji, w tym szesnaście pancernych.

Bitwa w Ardenach była niezwykle dynamiczna, krwawa

i skomplikowana pod względem taktycznym. Odbiła się

szerokim echem na Zachodzie, natomiast na Wschodzie

potraktowano ją marginalnie. Do dziś pokutują na jej temat

powierzchowne opinie. Po latach amerykańscy generałowie

próbowali udowadniać, że dzięki wrogiej ofensywie skró

cono wojnę. Z kolei niemieccy oficerowie uczynili z niej

kozła ofiarnego swej klęski na froncie wschodnim. To

prawda, iż do przeprowadzenia tego natarcia wojska hit

lerowskie zgromadziły znaczne siły, ale czy rzeczywiście

było to postawieniem wszystkiego na jedną kartę, to już

zupełnie inna sprawa.

W niniejszym opracowaniu szczegółowo opisano procesy

i decyzje, które zaprowadziły obie strony na pole bitwy.

Bowiem bez orientacji w ogólnej sytuacji strategicznej na

jesieni 1944 roku, możliwościach militarnych czy funk

cjonowaniu armii III Rzeszy i Stanów Zjednoczonych,

trudno byłoby zrozumieć w pełni przebieg i znaczenie walk

w Ardenach.

DZIAŁANIA WOJENNE NA OBSZARZE

ZACHODNIOEUROPEJSKIEGO TDW

(SIERPIEŃ-GRUDZIEŃ 1944 ROKU)

Na przełomie lipca i sierpnia 1944 roku, w wyniku

pomyślnie przeprowadzonej operacji „Cobra", siły aliantów

przełamały obronę niemiecką w zachodniej Normandii.

Dzięki temu zdołały wyjść na wolną przestrzeń operacyjną

i nadać swym działaniom formę walk manewrowych.

Podjęta przez Niemców 7 sierpnia próba odcięcia wkracza

jącej do Bretanii amerykańskiej 3 Armii gen. George'a

Pattona (operacja „Luttich") zakończyła się niepowodze

niem. Dodatkowo manewr ten zapoczątkował bitwę pod

Falaise, w wyniku której niemiecka Grupa Armii „B"

została częściowo okrążona i rozbita. W czasie jej trwania,

15 sierpnia, wojska amerykańsko-francuskie wylądowały

w południowej Francji, realizując odciążającą dla frontu

w Normandii operację „Dragoon". Dzień później Hitler

przyznał, iż bitwa o Francję została przegrana i nakazał

strategiczny odwrót za Sekwanę.

Duch bojowy i morale armii niemieckiej uległy po

ważnemu zachwianiu. Pomimo zakończonego częściowym

sukcesem wycofania się za Sekwanę, stany osobowe

poszczególnych jednostek były bardzo niskie. 7 Armia

została faktycznie rozbita, podobnie jak wszystkie dywizje

szybkie walczące w Normandii w składzie 5 Armii

Pancernej czy Grupy Pancernej Eberbacha. Wojska te,

pozbawione osłony powietrznej oraz zaopatrzenia, nie były

zdolne dłużej stawiać oporu w centralnej Francji. 19

sierpnia w Paryżu wybuchło powstanie, które już po

czterech dniach wsparły oddziały francuskiej 2 Dywizji

Pancernej gen. Jacąuesa Leclerca oraz wojska amerykańs

kie. 25 sierpnia, po kilku dniach negocjacji, niemiecki

komendant miasta, gen. Dietrich von Choltitz, poddał się

wraz ze sztabem. W tym samym czasie alianci sforsowali

Sekwanę i kontynuowali pościg za nieprzyjacielem. Także

w południowej Francji sytuacja rozwijała się dla nich

pomyślnie. 26 sierpnia zajęto Tulon, zaś dwa dni później

wyzwolono Marsylię. Stacjonujące tam wojska niemieckiej

Grupy Armii „G", znacznie słabsze od nieprzyjaciela,

cofały się pośpiesznie na północ z obawy przed okrąże

niem. Jedynie bezpośrednio nad kanałem La Manche

sytuacja była nieco bardziej skomplikowana, ponieważ

walcząca na tym obszarze 15 Armia niemiecka poniosła

mniejsze straty. W oparciu o nadbrzeżny system „miast-

-twierdz" spowalniała ona natarcie aliantów.

Wobec wyraźnego rozprężenia po stronie niemieckiej,

w obozie sprzymierzonych zapanowała euforia. Spodziewano

się rychłego zakończenia wojny. Zaczęto nawet opracowywać

operację „Rankin", której celem miało być zajęcie Berlina

przez desant powietrzny w chwili całkowitego załamania się

sił nieprzyjaciela. Pod koniec sierpnia gen. George C.

Marshall, szef Sztabu Generalnego amerykańskich wojsk

lądowych, przesłał do podległych mu dowódców depeszę

zaczynającą się od słów: „Ponieważ w każdej chwili może

dojść do zaprzestania działań w wojnie z Niemcami, przewi

duje się, że mogą zakończyć się one w okresie (...) między

1 września a 1 listopada 1944".

Na początku września siły aliantów zbliżały się już do

Niemiec. Wzdłuż kanału La Manche nacierała 21 Grupa

Armii Bernarda L. Montgomery'ego, 1 września mianowa-

nego na stopień marszałka polnego. Jej północne ramię

składało się z kanadyjskiej 1 Armii, natomiast południowe

tworzyła brytyjska 2 Armia. Dywizje piechoty 1 Armii

zostały uwikłane w przewlekłe walki o porty z siłami

wydzielonymi z 15 Armii, natomiast dywizje pancerne

prowadziły pościg za resztą tego niemieckiego zgrupowania.

Znacznie szybciej nacierała 2 Armia, już 3 września

zajmując stolicę Belgii, Brukselę. Zaledwie 24 godziny

później wyzwolono także miasto i port Antwerpię. Do 10

września Montgomery opanował faktycznie całą północną

Belgię, ale jego grupa armii była w tym czasie rozciągnięta

od Hawru po granicę belgijsko-holenderską. Ta sytuacja,

którą dodatkowo komplikowały problemy z zaopatrzeniem,

wymusiła na brytyjskim dowódcy krótką pauzę operacyjną.

Na południe od 21 Grupy Armii równie pomyślnie

prowadziła swe natarcie 12 Grupa Armii gen. Omara

Bradleya. W jej skład wchodziły amerykańskie 1 Armia gen.

Courtneya Hodgesa i 3 Armia gen. Pattona. Już 2 września

7 Korpus Armijny 1 Armii, osłaniający południowe skrzydło

natarcia Montgomery'ego, przekroczył granicę belgijską.

W ciągu kilku dni żołnierze amerykańscy rozbili duże

zgrupowanie niemieckie pod Mons, następnie — przez

Namur i Liege — dotarli do granicy III Rzeszy'. 3 Dywizja

Pancerna 7 KA przekroczyła ją 13 września w okolicach

Akwizgranu. 1 Armia zajęła także siłami 7 i 5 Korpusu

lesisty masyw Ardenów. To właśnie tam 4 Dywizja Piechoty

wyzwoliła miasto St. Vith, atakując następnie z marszu

umocnienia Wału Zachodniego, nazwanego swego czasu

przez Brytyjczyków linią Zygfryda. Piechurzy 4 DP opano

wali sieć bunkrów i faktycznie przeszli przez niemiecki

10 lipca 1939 roku niemieckie Ministerstwo Propagandy formalnie

zabroniło używania terminu „III Rzesza", a 21 marca 1942 r. zalecono

stosowanie nazwy „Rzesza Niemiecka" (Deutsches Reich). Jednakże

pierwotny termin funkcjonował w dalszym ciągu. Również w tym

opracowaniu jest on stosowany.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: