- pokoleniem dominującym jest gametofit (pokolenie haploidalne)
- w przeciwieństwie do wszystkich innych roślin pęd mszaków należy do pokolenia haploidalnego
- wykształcenie tkanek> skórka zabezpiecza przed parowaniem>aparaty szparkowe> tk. Wzmacniające i przewodzące
- chwytniki lub korzenie
- położenie pionowe pędu> zarodnie wyniesione jak najwyżej
- wielokomórkowe gametangia (rodnia i plemnia)
- rodnia (archegonium)> butelkowata, kom. Jajowa i kom. Kanałowe- kom.szyjki rodni śluzowacieją i rozpadają się; szyjka rozpada się
- plemnia (antheridium)> ściana jednowarstwowa ale z wielu komórek; liście okrywowe
- spokrewnione z ramienicami ale nie pochodzą od nich
- grupa PARAFILETYCZNA- wspólny przodek mchów wątrobowców i glewików jest wspólnym przodkiem dla innych grup
Typ: MARCHANTIOPHYTA – /KLASA: HEPATICOPSIDA WĄTROBOWCE
- krótkotrwały splątek (protonema)
- gametofit plechowaty lub liściasty z jednokomórkowymi chwytnikami
- sporofit krótkotrwały, silnie zredukowany
- zarodnia z elaterami
- ciałka oleiste> materiały zapasowe
- wszystkie mają zdolność do regeneracji
- liscie wątrobowców nie mają żeberka środkowego
- budowa plechowata
- gametangia na parasolowatych gametangioforach
- część spichrzowa większa i część asymilacyjna
- komora asymilacyjna> kopułki na szczycie, pojedynczy aparat szparkowy w środku> w środku komory komórki asymilacyjne
- poniżej gruby miękisz spichrzowy z ciałkami oleistymi
- warstwa epidermy dolnej > łuski(wielokom.) lub chwytniki (jednokom.)>tworzą koszyczki utrzymujące wodę
- 1 komórka – 1 komora asymilacyjna
- aparat szparkowy z 4 pierścieni komórek leżących na sobie i 4 pierścienie leżące jeden na drugim = 16 komórek
- szparki porostnic zbudowane są odmiennie niż u innych mszaków i roślin naczyniowych
Marchantia polymorpha – porostnica
- z zarodników splątki (1n)> gametofit>gametangia> jest dwupienna> na gametangiach żeńskich palemki- rodniostany pod spodem ich zwisają rodnie> na męskich plemniostany przypominają kwiatek- plemnie otwierają się do góry >> rozmnażanie w wodzie> krople z plemnikami wpływają przez szyjkę rodni i powstaje sporofit (2n)> wrasta w gametofit i zarodniki na stopie
- w obrębie zaroni są ELATERY- sprężyce> martwe kom. o silnie zgrubiałych ścianach> higroskopijne, spulchniają zarodniki wilgoć>> zwijają się sucho>>prostują się
- rozmnażanie bezpłciowe> kubeczki z rozmnóżkami, nie u wszystkich gatunków
Ricca fluitans
Ricciocarpos natans
Conocephalum conicum>pierścienie w aparacie leżą w 1 warstwie
Rząd: Jungermaniales
- gametofit listkowaty i plechowaty
- nigdy nie tworzą aparatów szparkowych
- puszka zarodni wielowarstwowa (u marchantiales jednowarstwowa)
- nie tworzą łusek
Bazzania sp.
- listkowaty; liście jednowarstwowe
- komórki niezróżnicowane
- AMFIGASTRUM- trzeci listek, zaangażowany w magazynowanie wody, pod łodyżką
Typ.: BRYOPHYTA – MCHY
- większe rozmiary
- silniej wykształcony jest gametofor w postaci ulistnionej łodyżki (brak form plechwatych)
- zazwyczaj dobrze wykształcony splątek
- zarodnia otwiera się wieczkiem
- wewnątrz dojrzałej zarodni występuje tkanka płonna tworząca kolumienkę
- nie wykształcają sprężyc
- splątek krótkotrwały, blaszkowaty
- pęd z pęczkami odgałęzień bocznych
- nie ma chwytników
- liście jednowarstwowe> nie mają żeberka środkowego
- w zarodni kolumella
- zarodnie otwierają się wieczkiem
- brak elater w zarodni
- pęd główny i pęczki pędów bocznych> listki są na pędach bocznych i głównym; część sterczy część przylega
- w szczytowej części główka
- wzrost pędu przez podziały komórki wierzchołkowej powstającej jeszcze na splątku
- gametofity nie tworzą chwytników> charakteryzują się nieograniczonym wzrostem> pęd główny przyczepione do martwej warstwy
- KOMÓRKI RETOROWE- do magazynowania wody> martwe przylegające do pędu głównego> woda napływa porem
- KOM. WODONOŚNE liści> martwe, zgrubiałe ściany> poprzeczne wzmocnienia chronią przed zgnieceniem>duże komórki; woda wpływa otworami
- Komórka wodonośna jest otoczona kom. asymilacyjnymi
- Plemnie powstają w pachwinach liści na górnych pędach bocznych, okryte są liśćmi okrywającymi> 1 pachwina 1 plemnia> w przeciwieństwie do Bryidae nie ma komórek do otwierania plemni>plemniki dwuwiciowe
- Rodnie od 1-5 powstają na szczytach pędów bocznych,leżących w górnej części pędu głównego> wykształcają się z komórki wierzchołkowej pędu głównego i zachamowują wzrost pędu na długość> mają perychecjum – okrywę z liści okrywowych> rodnie wraz z okrywą tworzą rodniostan
SPOROFIT:
- zarodnia > sety prawie nie ma
- sporofit składający się z krótkiej, szerokiej stopy i kulistej zarodni, rozwija się przez dłuższy czas pod osłoną ścianki rodni.>>stopa sporofitu pogrąża się w tkankę gametoforu- gałezi bocznej z której powstałą rodnia>>>w okresie dojrzewania,gałąź boczna wydłuża się i wynosi rodnię wraz ze stopą do góry zastępując trzonek zarodni, tworzy tza, pseudopodium
- stopa, którą wrasta w gametofit (kuleczka i krótka stopa)
- PSEUDOPODIUM- struktura bedąca częścią gametofitu> przekształcony pęd boczny
- Kołnierzyk>pozostałość ściany rodni u podstawy zarodni
- Kolumella> nad nią warstwa zarodnikotwórcza i zarodniki (1n) > tetraedryczne
- Nie ma elater
- Zarodniki tetraedryczne
Sphagnum sp.
Klasa: BRYOPSIDA – MCHY WŁAŚCIWE
- splątek nitkowaty, rozgałęziony
- gametofit ulistniony przyczepiony wielokomórkowymi, rozgałęzionymi chwytnikami
- liście jednowarstwowe lub wielowarstwowe
- kolumella otwiera się wieczkiem
- brak elater jak u torfowców
- OZĘBNIA
Mnium sp
- listki jednowarstwowe
.
Polytrichum sp. – Płonnik
- łodyżka z ostrymi listkami - dwupienny
w liściach hydroidy i leptoidy > na szczycie liścia komórki asymilacyjne - ASYMILATORY
Zarodniki>splątek> gametofit> plemnie/rodnie> zapłodnienie> zygota>sporofit/ seta> zarodnia>podział redukcyjny
- zarodnia wynoszona przez fragment sporofitu
- szyjka rodni przykrywa zarodnię> część gametofitu > czapeczka> CALYPTRA
- zarodnia puszka i wieczko >odpada dzięki komórkom tworzącym pierścień > pod spodem zarodnia zamknięta
- żeberka na liściach
- EPIFRAGMA- wytwór kolumelli
- komórki wodonośne 2 warstwy i wewnątrz komórki asymilacyjne> listek
Funaria sp.
- PERYSTOM- postrzępiony brzeg puszki (OZĘBNIA/ RĄBEK) > zarodniki wysypują się dziurkami> perystom z martwych komórek, silnie higroskopijnych> jak jest wilgotno to zwijają się i zabezpieczają przed wysypaniem zarodników
Inne: Polytrichum commune, Entodon schreberi, Hylocomium splendes, Ptilium cristacastrensis, Buxbaumia aphylla, (pokoleniem dominującym jest sporofit !!!!! wyjątek) *** Climatium dendroides, Fontinalis antipyretica
* Schistostega- świecący mech w jaskiniach
Typ: PSILOTOPHYTA – PSYLOTOWE
- sporofit dychotomicznie rozgałęziony, pędy i podziemne kłącze
- drobne łuskowate liście
- po 3 zarodnie zrośnięte w SYNANGIA
- funkcje asymilacyjne>łodyga i pęd
- jednakozarodnikowe
- pęd jest homologiem złożonego liścia
- gemetofity obupłciowe
Psilotum nudum
- listki bez wiązki przewodzącej
- zarodnie zrośnięte po 3 w synangia
- roślina naziemna albo epifit
- wiązka typu HAPLOSTELA
bzdetsterta