Zbigniew Wojnarowski
Copyright
Czasami lało, czasami mżyło. Sine, nisko wiszące niebo odbijało się w biurowcach ze szkła i w nieprzejrzystych od zewnątrz oknach apartamentowców. Z góry widziało się wielobarwną rzekę parasoli, płynącą chodnikami w poblasku sklepowych witryn. Żółte damskie, przezroczyste naganiackie, czarne męskie, dziecięce w grochy, pstrokate dilerskie, sekciarskie białe, ciemnozielone męskie, w pajacyki dziecięce, różowe kurewskie, granatowe policyjne, czerwone damskie...
Choć nie było jeszcze siedemnastej, Passat zapalił jarznik na stole. „Zasrana pogoda, pieska i zasrana! Za jakie grzechy?", myślał bez emocji, włączając telewizor na ścianie. Deszcz padał od piętnastu lat. Najgorzej mieli ci, którzy pamiętali słońce.
Szram dostał zaproszenie na dziewiętnastą trzydzieści, toteż zadzwonił do drzwi o dziewiętnastej trzydzieści pięć. Uczono go, że należy przybywać z niewielką zwłoką, żeby pozwolić gospodarzowi na włożenie marynarki i przyczesanie włosów. Ale Marabut - ten, który go zaprosił - otworzył drzwi błyskawicznie, jakby czekał z okiem przy judaszu. Nic dziwnego, skoro na flanelowej koszuli nie nosił marynarki, a przyczesywać nie miał czego. Pomarszczony i zżółkły wyglądał zupełnie inaczej niż lata temu, aż Szramowi przyszło do głowy, żeby go wylegitymować. Ale po namyśle uznał żart za głupi. On sam przyczesał się bez trudu gołą dłonią, idąc z wizytą do Marabuta.
Mimo że okno otwarte było na letni wieczór, w pokoju pachniało papierosowym dymem. Na ławie stała butelka koniaku i dwa przygotowane kieliszki, po oparciu wersalki łaził kot, w telewizorze pokazywano wojskowy konwój przemierzający iracką pustynię. Marabut wyłączył telewizor, zanim usiedli. A kota zamknął w kuchni. Wypili niedużo, bo jeden miał zgagę, drugi skaczące ciśnienie, za to pogadali do woli, porechotali, powspominali (poprawiając się nawzajem co do zamierzchłych faktów). Choć nie odnaleźli w sobie małolackiej wspólnoty dusz, czas upływał sympatycznie. Tyle że trochę bez celu, co w ich wieku nie bywa już niewinną błahostką. Toteż kiedy Marabut, zapaliwszy papierosa, wyjaśnił, że teraz będzie opowiadał i żeby mu nie przerywać, Szram uznał, że to musi być powód, dla którego go zaproszono. Nie miał żadnych podstaw, żeby tak pomyśleć. Po prostu był najwyższy czas na jakiś powód.
Markiza wróciła z przejażdżki o piątej po południu. Po deszczu zrobiło się słonecznie, w powietrzu pachniało mokrym bzem, ale skórzane resory w landzie najwyraźniej wyrobiły się i na wypłukanych wybojach trzęsło. Trudno było mówić o udanej wycieczce. Toteż markiza zrobiła awanturę stangretowi zaraz po drodze, żeby sobie ulżyć. Potem nastąpił podwieczorek. Kruche ciasteczka nie były kruche, lecz sypały się z palców jak piasek, kawa smakowała goryczką, bo kucharka domieszała do niej dla oszczędności palonego grochu. Wskutek nalegań żony już pół roku temu markiz zakazał fałszowania kawy. Bez skutku. Markiza podejrzewała w rozdrażnieniu, że służba nigdy nie będzie liczyła się z kimś tak pobłażliwym jak jej małżonek. Kolacja (solą z wody ze szpinakiem i baranie jąderka na winie - bo nie tuczą, czyszczą zaś wapory) została podana jak należy, ale przed snem markiza zrobiła dla zasady dwie następne awantury. Ona osobiście nie zamierzała pobłażać.
Od jakiegoś czasu doznawała napięcia nerwowego, co nie powinno dziwić u zdrowej kobiety lat dwudziestu siedmiu, której mąż przebywa służbowo w Paryżu, kochanek padł w pojedynku, drugiemu odnowił się zaleczony szankier, natomiast kamerdyner Żorż złapał koszmarny katar i nie może oddychać przez nos. Wszystko to psuło markizie trzeci tydzień z rzędu.
Tak w każdym razie ustalił oficjalista z merostwa, przysłany dla oględzin zwłok wraz z medykiem. Te ustalenia pominął w urzędowym raporcie przez wzgląd na powinowactwo markiza z królową. Skupił się na opisie straszliwie okaleczonych zwłok jego małżonki.
Obnażone ciało markizy znaleziono nazajutrz w południe w ogrodowej altanie. Leżało z oberżniętymi piersiami w odurzającym zapachu szlamowych róż. Nosiło ślady wymyślnych tortur dokonanych przez co najmniej dwie osoby, działające z różną siłą. Donatien Peret, ów oficjalista z merostwa, spróbował na własną rękę ustalić przebieg wydarzeń.
Markiza przespała noc spokojnie, rano zjadła lekkie śniadanie i po porannej modlitwie wyszła na przechadzkę do ogrodu. Towarzyszyła jej pokojówka Nanette, niosąc za markizą książkę romansową o Wirginii i Hipolicie, dziejącą się w idyllicznej Nowej Anglii. Markiza lubiła tę powieść, nie lubiła zaś niczego nosić. Nie licząc biżuterii i wachlarza ze strusich piór. Choć nie przed południem, naturalnie. Kiedy zagłębiła się w lekturze, pokojówka przestała być potrzebna. Chwilowo. Dlatego Nanette usiadła z tyłu altany, w zasięgu głosu. Tam zdrzemnęła się. Obudziło ją brzęczenie chmary much nad stygnącym ciałem markizy.
Tak brzmiała relacja zszokowanej i usmarkanej od płaczu Nanette, której nikt nie dał wiary. Było nieprawdopodobne, żeby obudziło ją bzyczenie much, nie obudziły zaś krzyki mordowanej pani. Bo ta bez wątpienia krzyczała niemiłosiernie. Niestety, ogród jest wielki, a głos grzęźnie wśród strzyżonych żywopłotów, toteż w domu niczego nie usłyszano.
Oficjalista Peret uznał za pewnik współudział Nanette w zabójstwie. Jako człowiek sumienny zajął się następnie szukaniem motywu i wspólnika. Oba elementy kryminalnej układanki odnalazł jednocześnie.
Tydzień wcześniej markiza przyłapała Nanette w sytuacji intymnej z masztalerzem. Zawsze uważała za niesmaczne, gdy służba czyniła sobie awanse, które powinny pozostać miłą rozrywką jaśniepaństwa. Krzyknęła ze zgrozy, zakrywając oczy, ale zdążyła wszak zauważyć, że coś, co krzepko dzierży Nanette, to nie miotełka do kurzu. Masztalerz stracił posadę bez zbędnych wyjaśnień. Pokojówce darowano, niemniej markiza zarekwirowała jej oszczędności w ramach kary. „Żeby jeszcze ich potrzebowała! - wyłkała Peretowi przyparta do muru Nanette. - Dała je na tackę! Swoich tyle nie dawała! W kaplicy, w której miałam ślubować!". Okazało się, że Nanette ciułała pieniądze na ślub. Właśnie z masztalerzem służącym u jej pani. Ten z kolei po stracie posady zdążył wziąć tęgą chłostę za kradzież chleba. Oboje zatem skrycie a szczerze życzyli porywczej markizie wszystkiego najgorszego.
W ten sposób oficjalista Peret znalazł motyw i wspólnika. Sam królewski minister złożył mu listowne gratulacje z powodu sprawnie przeprowadzonego śledztwa.
Raport przesłany na jego ręce zawierał szczegółowy opis wydarzeń.
„Ziejący chęcią zemsty masztalerz już nocą zakradł się do znanego doskonale ogrodu. Czatował obok altany, którą wskazała mu zawczasu wspólniczka Nanette. Ona sama podstępnie zaprowadziła panią na miejsce zasadzki. Poczekali, aż markiza zagłębi się w lekturze. Następnie przystąpili do realizacji zbrodniczego planu".
W tym miejscu raport szczegółowo wyliczał rodzaje zadanych mściwie ran. Niewiele oszczędzono biednej markizie. Miała na sobie ślady przypalania, kąsania, nawet wysysania krwi. Rozmiary bestialstwa Peret określił jako „niepojęte dla myślącego człowieka". Tym bardziej że ani Nanette, ani masztalerz nie wyglądali na krwiożercze bestie. Raczej na ludzi oszołomionych skutecznością prawa. Powieszono ich oboje po krótkim procesie. U stóp szubienicy Nanette odwołała swoje poprzednie zeznania jako wymuszone i zaklęła się, że jest niewinna. Masztalerz, okazując wzgardę przewodowi sądowemu, splunął pod nogi królewskiego kata, oddelegowanego na egzekucję z Paryża. Ze względu na powinowactwo markiza i królowej. Śląc go, król odwlókł ścięcie hrabiego de Boutfort, przewodzącego opozycyjnej frakcji. Miał nadzieję dodatkowo upokorzyć opozycję, przyznając pierwszeństwo pokojówce i masztalerzowi.
Sędzia z merostwa Sur le Surę, prowadzący rozprawę z wielkim doświadczeniem, nie zdołał rozwikłać jednej zagadki. Na ramieniu markizy odnaleziono rysunek księżyca w ostatniej kwadrze, wykonany nieścieralną substancją. Jeszcze poprzedniego dnia go tam nie było, co zeznała pod przysięgą łaziebna, pomagająca markizie w wieczornej kąpieli. Oboje oskarżeni, potrafiący pod wpływem tortur objaśnić najwymyślniejszą ranę, w sprawie księżyca stawali się niewiarygodni. Jego pojawienie się na ciele markizy tłumaczyli na różne, ale mało przekonujące sposoby. Jakby naprawdę nie mieli związku z zastanawiającym piętnem. Ostatecznie uznano, że było to naturalne znamię skórne, które pojawiło się samoistnie pod wpływem wstrząsu emocjonalnego.
- Stary notes – sapnął Szram.
Nie wiedział, co powiedzieć, a Marabut zdawał się czekać na jego opinię, zapalając bez pośpiechu papierosa. Notes faktycznie wyglądał na wiekowy. Zniszczoną okładkę odczyszczono z grzyba tak dawno, że wybielone miejsca zamieniły się w sczerniałe plamy.
- Po pradziadku - przytaknął Marabut. - Nie moim. Znajomej. Sprzed wojny. Rozumie się, notes sprzed wojny, nie znajoma. Choć zapis późniejszy. O, jest data!
Odwoływał się do danych, nie otwierając notesu, lecz znacząco stukał palcem w jego zaplamioną okładkę. Jakby zaręczał, że opowiada o czymś, co łatwo udowodnić. Ale mówił z głowy. Miał w pamięci każde słowo ze starego notesu. Tak to wyglądało z punktu widzenia Szrama. Tyle pojmował z opowieści. Niewiele.
- Pradziadek był domorosłym detektywem - objaśnił Marabut. - Do czterdziestego siódmego roku życia kierownik poczty, w wolnych chwilach zbierał marki pocztowe. Takie w Maserach, rozumie się. Po czterdziestych siódmych urodzinach stał się domorosłym detektywem. Widać było mu pisane.
- Skoro tak, to tak - zgodził się Szram. Nadal nie rozumiał.
- Ty byłeś policjantem aż do emerytury. Policjantem, milicjantem, łapsem, jak zwał, tak zwał. W każdym razie kimś takim.
W słowach Marabuta nie było zachwytu nad życiowymi kolejami Szrama. Ale nie czuło się też potępienia. Dlatego Szram odpowiedział wymijająco:
- Bo mnie widać było pisane inaczej.
- Wcale nie - zaprzeczył Marabut. - Tak samo.
- Tak samo? Czyli jak?
- Co za różnica, policjant czy detektyw amator?
- Jak dla kogo... - uniósł się honorem Szram.
- Dla mnie, rozumie się - wyjaśnił Marabut bez złośliwości. - Dla starszego księgowego. Pradziadkowi byłoby po drodze bardziej z tobą niż ze mną, może nie?
Szram odniósł wrażenie, że zaczyna rozumieć. Przypomniał sobie spostrzeżenie, które poczynił, wchodząc, ale w trakcie pogawędki wyleciało mu z głowy. Książki. Księgozbiór Marabuta, zwłaszcza w porównaniu z powierzchnią małego mieszkanka, wydawał się imponujący. Dwie i pół ściany wy tapetowano tomami od podłogi do sufitu. Leżały poziomo, pionowo, skosem, ciasno poupychane w najmniejsze wolne szczeliny i gdzieniegdzie poprzetykane bibelotami z porcelany albo starymi zdjęciami. Wszystko, na co miałbyś ochotę, od poezji miłosnej do astrofizyki. Poświadczały tak zwane renesansowe zainteresowania gospodarza.
Ale wyjęte z półek książki, które leżały na biurku Marabuta (czyli te używane przez niego ostatnio), okazywały się zdumiewająco monotematyczne. Szram widział tytuły na wytartych grzbietach. Seryjni mordercy, sataniści, psychopaci, krwiożercze sekty religijne, lykantropia, obłąkani zabójcy. Na wierzchu leżał cienki tomik, którego liternictwo naśladowało ściekającą krew. „Wiek wampirów". Szram nie potrafił sobie odpowiedzieć na pytanie, czy chodzi o stulecie, czy raczej o długość życia wampira, która jak wiadomo różni się od ludzkiej przeciętnej.
Senacka komisja przybyła przed zachodem słońca. W jej składzie nie było ani jednego senatora, co nie dziwiło Repullusa z uwagi na oddalenie od Rzymu. Bardziej żałował, że pojawili się dopiero pięć tygodni po pogrzebie Trivii. Większość śladów skutecznie zatarł czas. Ale i tak Repullus miał szczęście. Gdyby nie jego chwalebna polityczna przeszłość, śmiercią córki nie zainteresowałby się pies z kulawą nogą. W gorzkich słowach powoływał się na swoje zasługi, śląc listy do Rzymu. Żądał, żeby kompetentne osoby zajęły się koszmarem, jaki spuścił na niego zły los, ponieważ on sam utracił wiarę w sprawiedliwość. Lokalni urzędnicy, którzy powinni go wesprzeć, okazali się bezsilni. Nieznane wcześniej poczucie bezradności odebrało mu nawet sen.
Zdrożona komisja najpierw zażyczyła sobie posiłku, potem odpoczynku. Wszyscy trzej byli otyłej kompleksji, spoceni, pokryci pyłem drogi nie mniej niż liczny orszak służby, choć ich chroniły zasłony lektyk. Do obowiązków przystąpili nazajutrz rano, po śniadaniu złożonym z placków, winogron, przepiórek, sera i wina. Zasiedli w cieniu portyku, dokąd docierał orzeźwiający powiew od zatoki, widocznej w dole poza gąszczem migdałowych drzew, i zażyczyli sobie od Repullusa szczegółowego sprawozdania.
Mimo podenerwowania, które nie opuszczało go od tamtego dnia, postarał się nie pominąć najmniejszego szczegółu.
Wrócił z objazdu winnic wcześnie rano, zatrzymał się jeszcze przy tłoczniach, żeby wydać polecenia nadzorcy. Idąc stamtąd, usłyszał głos Trivii i jej młodszego brata Rejusa. Śmiali się w atrium, bawili, może grali, jak często, w łapki - nie zastanawiał się wówczas, co robią.
W każdym razie wstali już z łóżek. Nawet do nich nie zajrzał, wracając do gabinetu. Zdawało mu się, że będzie jeszcze tysiąc okazji, żeby to zrobić. Trivia ledwie co przestała nosić kusą tunikę i zdjęła z szyi dziecięcą bullę przeciwko demonom. Wyrastała na piękną, wkraczającą w szczęśliwe życie kobietę - wyznał Repullus komisji ze łzami w oczach - w najgorszych snach nie przyszłoby mu do głowy, że słyszy śmiech córki po raz ostatni. Chyba żeby on sam miał umrzeć. Ale przecież i on nie był stary, trzymał się krzepko, do tamtego dnia nie miewał nawet starczych łzawień, które teraz prześladują go codziennie. Komisja przytaknęła współczująco i poprosiła o coś zimnego do picia. Słońce grzało nawet w cieniu portyku. Zanim służący przyniósł dzban i puchary, Repullus opowiedział, co jedli na ostatni obiad (nic nadzwyczajnego, codzienny posiłek z odrobiną baraniny i mnóstwem owoców), o czym rozmawiali (w gruncie rzeczy rozmawiali o niczym, tyle że już nic więcej nie mieli sobie powiedzieć). Mówił, jak wyprawił syna z majordomusem do wąwozu, gdzie chłopiec wprawiał się w konnej jeździe i fechtowaniu, jak zabrał się za przeglądanie rachunków, jak córka w pomieszczeniu naprzeciw ćwiczyła grę na harfie. Słyszał ją grającą, jakby siedziała obok. Miała talent do melodii. Umiała je ułożyć. To były piękne pieśni o bogach i do bogów. Niekiedy robiła pauzę - na pewno piła wodę z sokiem albo jadła figi - po czym słyszał ją dalej. Chwile ciszy nie były długie. Repullus ręczył, że niedługie. Krótkie.
Nie przerywano mu, aczkolwiek tu i ówdzie odbiegał od tematu. Ponosiły go tamte niedobre emocje. Był roztrzęsiony. Wymieniwszy porozumiewawcze spojrzenia, komisja uznała za stosowne uszanować jego ojcowski ból.
Ciało znalazła matka Trivii, kiedy wróciła znad zatoki. Lekarze przepisali jej codzienne kąpiele w morskiej wodzie, pośród parzących meduz. Na nerwy. Bo cierpiała na nie już przedtem, a teraz stało się to wprost nie do zniesienia...
Jeden z członków komisji dał znak dłonią, żeby wrócić do rzeczy. Do ciała Trivii. Repullus przeprosił za rozkojarzenie i zastanowił się, szukając w głowie tego, o czym mówił.
Więc ciało Trivii było nagie i zmasakrowane. Nie sposób tego opisać. W każdym razie człowiek tego nie opisze, nawet jeżeli człowiek się tego dopuścił. Ponieważ nie ma takich ludzi na świecie. Nie powinno być takich, jeżeli bogowie są sprawiedliwi.
...
emil120