ELEKTROLECZNICTWO.doc

ELEKTROLECZNICTWO – PRĄD STAŁY

1.        ELEKTROLECZNICTWO – dział lecznictwa fizykalnego, w którym wykorzystuje się do celów leczniczych prąd stały oraz prądy małej i średniej częstotliwości;

PRĄD STAŁY – prąd elektryczny, który w czasie przepływu nie zmienia kierunku ani wartości natężenia; stosuję się go do galwanizacji, jonoforezy, kąpieli elektryczno-wodnych;

2.        PRZEPŁYW PRĄDU PRZEZ ELEKTROLITY TKANKOWE POWODUJE:

a.        Elektrolizę – rozkład cząsteczek na jony (kationu „+”; aniony „-„); na skutek przyłożenia siły elektromotorycznej następuje przepływ kationów do katody oraz anionów do anody tzw. ruch jonów

b.        Elektroforezę – cząsteczki chemiczne obojętne, cząsteczki koloidow, tłuszczów, bakterii, pojedynczych komórek zawieszone w elektrolicie mogą absorbować jony; przy przyłożeniu siły elektromotorycznej następuje powolny ich przeplyw w kierunku katody – „kataforeza” lub anody „anaforeza”

c.         Elektroosmoza – pod wpływem prądu stałego następuje przesunięcie wody przez bł.kom. w kierunku katody (może nastąpić lekki obrzęk) a w okolicy anody skóra może być lekko wyschnięta;

d.        Elektrotonus – zmiana pobudliwości tkanki nerwowej i mięśniowej; tylko szybka zmiana natężenia prądu stałego wywołuje reakcje ; KATELEKTROTONUS – zwiększona pobudliwość nerwu i mięśni na działanie katody; ANELEKTROTONUS – zmniejszona pobudliwość na działanie anody;

3.        MIEJSCOWE ZMIANY POD WPLYWEM PRĄDU STAŁEGO

a.        W skórze pod elektrodami dochodzi najpierw do krótkotrwałego zwężenia naczyń, a następnie do silnego rozszerzenia; przekrwieniu towarzyszy miejscowe żywoczerwone zabarwienie skóry tzw. rumień galwaniczny i uczucie przyjemnego ciepła; rumień powstaje w trakcie zabiegu jak i po, nie jest ściśle ograniczony do elektrody; jest plamisty – bardziej zagęszczony, powstaje pod wpływem ciał histamino podobnych; pod katodą jest silniejszy; ma 3 okresy: 1. Przekrwienie na skórze, 2.utajone przekrwienie(zanika rumień powierzchniowy, rozszerzają się głębsze naczynia) 3. Rozszerzenie  się naczyń najgłębiej położonych; utrzymuje się 1,5 – 2 h

b.        Rozszerzenie naczyń głębiej położonych mięśni (podrażnienie receptorów znajdujących się w skórze); obserwuje się także konsensualne rozszerzenie naczyń krwionośnych części ciała przeciwległej do tej, na której wykonano zabieg; zwiększenie przepływu krwi 9pod wpływem odruchowym) ma korzystny wpływ odżywczy na tkanki (zapobieganie zanikom porażonych mm)

c.         Działa przyspieszająco na procesy regeneracji wpływając na zwiększony podział kom. nabłonka i tkanki łącznej (przyspieszenie regeneracji);

d.        Działanie przeciwbólowe – działa pod obydwoma elektrodami, jednak bardziej wyrażone jest pod anodą

e.        Obniża próg pobudliwości pod anodą wskutek depolaryzacji – jest to równoznaczne ze zwiększeniem pobudliwości znanym pod nazwą katelektrotonus, natomiast pod anodą następuje w tym samym czasie wzrost progu pobudliwości wskutek hiperpolaryzacji czyli anelektrotonus;

4.        TO JAK TKANKA PRZEWODZI PRĄD ZALEŻY OD ZAWARTOŚCI WODY I ELEKTROLITÓW

a.        Tkanki dobrze przewodzące prąd: krew, mocz, limfa, płyn mózgowo-rdzeniowy, mięśnie, tkanka łączna

b.        Tkanki słabo przewodzące prąd: tkanka tłuszczowa, nerwowa, ścięgna, torebka stawowe, kości, skóra;

c.         Tkanki nieprzewodzące prądu: paznokcie, włosy, warstwa rogowa skory;

5.        DZIAŁANIE BIEGUNÓW PRĄDU

a.        ANODA

Działanie elektrochemiczne:

·          Przesuwanie kationów w stronę katody

·          Reakcja kwaśna

·          Ścinanie białka tkanek

·          Zwiększenie koncentracji jonów H+

·          Wzrost kwasoty tkanek

·          Wytwarzanie na anodzie pęcherzyków tlenu

Działanie fizjologiczne

·          Obniżenie pobudliwości  tkanki nerwowej i mięśniowej

·          Działanie przeciwbólowe

Wskazania

·          Nerwobóle

·          Zapalenie korzonków nerwowych

·          Zapalenie splotów nerwowych

·          Mięśniobóle

·          Choroba zwyrodnieniowa układu kostno – stawowego

·          Po urazach, skręcenia, stłuczenia

·          Migrena, bóle głowy

b.        KATODA

Działanie elektrochemiczne;

·          Przesuwanie anionów w stronę anody

·          Reakcja zasadowa

·          Rozpuszczanie białka tkanek

·          Wzrost reakcji zasadowej tkanek

·          Wytwarzanie na katodzie pęcherzyków wolnego wodoru

Działanie fizjologiczne

·          Wzrost pobudliwości tkanki nerwowej i mięśniowe

·          Działanie drażniące

Wskazania

·          Elektrostymulacje

·          Porażenia wiotkie

·          Opóźnione zrosty kostne

·          Zaburzenia ukrwienia

c.         PRZECIWWSKAZANIA

·    Ostre i ropne stany zapalne

·    Choroby i ubytki skóry

·    Stany gorączkowe

·    Porażenie spastyczne

·    Duże obrzęki i wylewy krwawe

·    Przeczulica na prąd

·    Choroby nowotworowe

·    Miejscowe zaburzenia czucia

·    Skaza krwotoczna

·    Procesy zapalne

·    Infekcje ogólne

·    Rozrusznik serca

·    Metal w tkankach

·    Zakrzepica

·    Zagrożenie zatorami

·   Zaawansowana miażdżyca zarostowa tętnic

JONOFOREZA

·          Wprowadzenie do ustroju za pomocą prądu stałego związków chemicznych w celach terapeutycznych;

·          Leki ulegają dysocjacji elektrolitycznej i odbywa się to zgodnie ze zjawiskiem elektroforezy; jony „+” wprowadzamy z pod anody i przyciągane są do katody, jony „-‘’ znajdują się pod katodą i przyciągane są w kierunku anody;

·          Postać zjonizowana leku gromadzi się na granicy naskórka i skory właściwej w pobliżu powierzchownej sieci naczyń krwionośnych. Rozszerzenie naczyń powierzchownych skóry pod wpływem działania prądu stałego ułatwia wchłanianie i transport jonów leczniczych do tkanek. Wnikanie jonów w głąb skóry w czasie przepływu prądu elektrycznego odbywa się głównie drogą o najmniejszym oporze; przez ujścia wyprowadzające gruczołów potowych i łojowych;

·          Do wprowadzania jonów do organizmu używamy prądu o niskim natężeniu (max. 5 mA) oraz małych stężeń substancji czynnych (1%-5%); wyższe natężenia zdają się hamować reakcje zachodzące między jonami i utrudniać przenikanie jonów przez skórę;

·          Czas zabiegów 15-20 min

·          W okolicy oczu  - natężenie 1 mA; okolica głowy, szyi – natężenie 2-3 mA

·          Cele stosowania jonoforezy:

1.                     Spowodowanie miejscowego znieczulenia

2.                     uśmierzenie bólu neurogennego

3.                     miejscowe działanie przeciwzapalne

4.                     rozmiękczenie blizn

5.                     zmniejszenie potliwości

6.                     rozszerzenie / zwężenie naczyń krwionośnych

7.                     zmniejszenie obrzęku

·          Działanie lecznicze jonoforezy spowodowane jest:

1.                     miejscowym działaniem leczniczym zastosowanych jonów

2.                     miejscowym działaniem prądu galwanicznego i oddziaływaniem odruchowym na tkanki

3.                     niewielkim działaniem układowym wywieranym przez lek.

WS KAZANIA ( w zależności od wprowadzanych jonów)

·          2% roztwór chlorku sodu (-) – działanie zmiękczające, przeciwbakteryjne, blizny;

·          2% roztwór jodku potasu (-) – działanie zmiękczające, przeciwbakteryjne, przeciwbólowe, blizny, zrosty, zaćma, zapalenie krtani;

·          2%-5% roztwór kwasu octowego (-) – działanie rozpuszczania złogów wapnia warstwy rogowej naskórka, kostniejące zapalenia mięśni, zapalenia okołostawowe, nadmierne rogowacenie rąk i stóp;

·          2% roztwór chlorku wapnia (+) – działanie przeciwzapalne, odczulające, resorbcyjne, uszczelniające naczynia, przyspieszające regenerację tkanki nerwowej, stany zapalne (laryngologia, okulistyka), porażenie nerwu twarzowego, zespół Sudecka;

·          Witamina C (-) – uszczelnia naczynia krwionośne, bierze udział w produkcji kolagenu, przebarwienia skóry, trądzik różowaty, profilaktyka procesów starzenia skóry,

·          Borowina (-) – działanie ściągające, przeciwzapalne, znamy zwyrodnieniowe, przewlekły nieżyt krtani, skóra zwiotczała,

·          Kofeina (-) – działanie przeciwobrzękowe, stymulacja krążenia miejscowego;

·          Wapń (+) – normalizuje próg pobudliwości; zastosowanie: stany skurczowe mięśni, zapalenie okołostawowe, katar sienny, po złamaniach, chrypka,

·          Leki przeciwzapalne, przeciwreumatyczne, przeciwbólowe

o         1%-2% roztwór salicylanu sodu (-)

o         Naproxen (-)

o         Hydrocortisonum (-)

o         Ibuprofen (-)

o         Forapin maść (+)

·          Leki rozszerzające naczynia krwionośne

o         Chlorowodorek histaminy (+)

o         Acetylocholina 0,2-0,5 % r-r wodny (+)

o         Pridazol r-r 1-2% (+)

·          Leki miejscowo znieczulajace

o         Lignokaina (+)

o         Novocaina (+)

o         Xylokaina (+)

·          Leki rozmiękczające blizny

o         Jodek potasu  1% (-)

o         Jodex (jodyna) (-)

·          Niesterydowe leki zapalne

o         Salicylan sodu 1-2% (-)

o         Voltaren (-)

o         Olfen (-)

·          Antybiotyki

o         Penicylina (-)

o         Streptomycyna (+)

o         Neomycyna (+)

·          Witaminy

o         Wit B (+)

o         Wit C (-)

·          Leki stosowane w chorobach oczu

o         Acetylocholina  0,1 % (+)

o         Wit.C 5% (-)

o         Adrenalina 0,01% (+)

o         Aloes (z ampułki) (-)

o         Wit B

PRZECIWWSKAZANIA

·          Dotyczą określonych jonów i są ustalane na podstawie wrażliwości pacjenta, odczynów uczuleniowych, czynników wikłających poszczególne przypadki

·          Wszystkie przeciwwskazania do prądu galwanicznego;

PRĄDY DIADYNAMICZNE – BERNARDA

Powstają w wyniku prostowania prądu zmiennego o częstotliwości 50 Hz i nałożenia powstałych połówek sinusoidy na podprogowe natężenie prądu galwanicznego (2-4 mA).

Znanych jest 6 rodzajów prądów, które składają się z komponenty galwanicznej (prąd stały) i zmiennej (prąd sinusoidalnie zmienny). To powoduje, że wartość mocy impulsu nie spada do zera, tylko do minimalnej wartości prądu stałego. W związku z tym prądy te mają właściwości bodźcowe prądów impulsowych oraz właściwości prądu stałego o małym natężeniu.

Poprzez kombinacje dwóch podstawowych częstotliwości 50 Hz i 100 Hz (DF i MF) (przez zastosowanie zmiany tych prądów w odpowiednich stosunkach czasowych, ich modulacje oraz przerywanie) uzyskuje się 4 pozostałe rodzaje prądów; (CP, LP, RS,  MM)

Do opracowania przebieg i opis prądów DF, MF, CP, LP, RS, MM - <<...