1993- ŚOT
Formy aktywności: grand-tour, pielgrzymowanie (dobrowolne i pod przymusem)
TURYSTYKA- jest zjawiskiem przestrzeni. Przemieszczanie się czyli zmierzanie do celu. Inny widok z własnego okna. Hotele, restauracje, itp. To nowa organizacja naszej przestrzeni.
Skutki: degradacja środowiska naturalnego i kulturowego.
Stereotypy i wyobrażenia msc., do których turysta podąża oraz dychotomia. Turysta mniej przygotowany w większym stopniu „chłonie” nowe msc. z całą jego otoczką. Msc. i ludność, do której się przybywa też ma pewne wyobrażenia „wzoru turysty” (stereotypy)- zjawisko społeczne. Człowiek podróżujący odczuwa pewne potrzeby- poznania, informacji, przemieszczania się. Cel podróży jest ważny i stanowi wartość dla tourysty- zjawisko psychologiczne.
Funkcje turystyki:
-kultury- przedstawienie pewnej kultury, uwarunkowania kultury, dyfuzja kultury, próba zrozumienia innych społeczności, kultur. Turystyka jest el. kultury, zmienia ją; turystyka jest przekazem kultury, jest spotkaniem lub zderzeniem kultur, jest czynnikiem przemian kulturowych (dynamika).
Definicje kultury:
àŚOT- podróżny to każda os. wyprawiająca się poza msc. zamieszkania niezależnie od celu podróży i wykorzystywanych środków transportu, nawet jeżeli wędruje się pieszo.
àClifford- używam terminu podróż na określenie różnych, mniej lub bardziej dobrowolnych praktyk opuszczania „domu”, aby udać się do innego, odmiennego msc. Takie przemieszczanie może mieć cel materialny, naukowy i duchowny.
àPrzesławski- turystyka jest to całokształt zjawisk ruchliwości przestrzennej związanych z dobrowolnością, z czasową zmianą msc. pobytu, rytmu i środowiska życia oraz wejściem w styczność osobistą ze środowiskiem odwiedzanym, przyrodniczym, kulturowym i społecznym.
Struktura (Przesławskiego):
-ruchliwość przestrzenna= podróżowanie (migracje, dojazd do pracy, czasowa zmiana msc. pobytu, środowiska i rytmu życia: dobrowolna (turystyka, przymusowa (służba wojskowa)). Turystyka ma znaczenie: wąskie- cel rekreacyjny, poznawczy, zdrowotny oraz szerokie- studiowanie, praca twórcza, sport, uczestnictwo w konferencjach, w kulcie religijnym, załatwianie spraw rodzinnych, cele zarobkowe.
Turystyka jako (wymiary):
1.Sposób spędzania wlnego czasu (dotyczy t. w rozumieniu nowoczesnym, zwiedzanie, oglądanie poprzez oko)
2.Polega na docieraniu do różnych msc. i zatrzymaniu się w nich. Pobyt ten jest czasowy.
3.Cel podróży i msc. pobytu są zupełnie różne od msc. zamieszkania
4.Zwiedzane msc. nie są bezpośrednio związane z msc. pracy
5.Praktykom turystycznym poddaje się większość populacji: t. masowa, t. indywidualna
6.Kryteria wyboru msc. podróżowania:
-msc. związane z naszymi wyobrażeniami, marzeniami
-zapis msc. w formie zdjęć, przywożonych pamiątek (do tych msc. powracamy)
7.Msc. podróży różni się od msc. zamieszkania (architektura, cechy społeczności)
8.Spojrzenie turysty obejmuje znaki (symbolika pewnych msc.)
9.Specjaliści ds. turystyki- od infrastruktury, usług, animacji życia kulturowego, od potrzeb, oczekiwań, gustów turystów.
Opuszczenie środowiska kulturalnego, naturalnego.
Podróż nie obejmuje: włóczęgostwa, wędrowania, bycia wagabundą
Turystyka przynależy do podróżowania, jest jego formą.
T. utowarowiona jest aspektem podróży- dobro konsumpcyjne, dobro sprzedawalne.
Turystyka ma formę:
-otwartą- podróżnik sam wybiera cel, msc. podróży (misja religijna, dyplomatyczna, handlowa, wyjazd do rodziny, podróż korespondentów)
-zamkniętą- t. pakietowa, t. w paczce
Zwiedzanie nie jest warunkiem koniecznym podróży.
Podróż nie jest warunkiem koniecznym zwiedzania.
Turystyka- zjawisko psychologiczne:
-dotyczy jednostek ludzkich, a także grup
-potrzeba wyjazdu, podróży
-podróż stanowi wartość (służy do czegoś)
-wyobraźnia, wyobrażenie podróży, wizja, marzenie
-przypomnienie, efekt podróży
Turystyka- zjawisko społeczne:
-recepcyjny
-emisyjny
-t. sprawia, że ktoś wchodzi w rolę turysty
-nawiązanie relacji z innymi ludźmi, więzi instytucjonalne, więzi z ludźmi, z którymi podróżujemy
-el. motywacji: cel podróży, forma, transport podróży, sposób zakwaterowania
-uwarunkowania społeczno- demograficzne (wiek, stan majątkowy, stan rodzinny, wykształcenie, itp.)
-stereotypy turysty, podróżnika, miejsc, społeczności lokalnych
Turystyka- zjawisko ekonomiczne:
-układ, kategoria popytu i podaży
-usługi, rynek usług
-zysk (źródło wyrównywania finansów)
Turystyka- zjawisko przestrzenne:
-t. zmienia przestrzeń poprzez eksploatację
-zmiana msc., do których podróżujemy
-porządkowanie przestrzeni, rozwój
-negatywna strona: degradacja środowiska naturalnego i społecznego
Turystyka- zjawisko kulturowe:
-oglądanie dorobków społeczności w innych obszarach świata, obiektywne przyglądanie się
Studia nad turystyką:
-Eric Cohen- zajmował się t. tylko z perspektywy społecznej
-Bodi- artykuły dotyczące socjologicznej sfery turystyki
-Leopold … - 3 typy podróżników (przybyszów):
1.przedstawiciel władzy- zdobywa teren
2.obiektywny, stosunek do podróży- nie szuka kontaktów, dość krótkotrwały
3.zainteresowanie nawiązaniem kontaktu z ludnością, np. handlarze, osoby nastawione na zyskanie przychylności drugiej strony
-1933- ekonomiczno- demograficzna publikacja turystyki „Ogilvie”
-„Smutek tropików”- Levi Strauss; turystyka z perspektywy niekorzyści jakie się przejawiają; podróżnik nie jest badaczem; relacje z podróży są banalne; nie ma głębi i istoty kultury; wg. niego współczesna cywilizacja zmienia środowisko, podróżnik przestaje być godny zwiedzania; paradoksy podróżowania- ludzie, którzy nie mają wiedzy o świecie, nie mają wrażliwości zwiedzania, ale mają możliwość przemieszczania
Lata 60’
-1960- Knebel- autor ks. socjologicznej; turysta to os., która podróżuje podczas urlopu, w czasie wolnym od pracy; dla przyjemności i wypoczynku, a czasem pod względem presji ruchliwości. Turystyka nacechowana jest brakiem relacji ze społecznością. Turysta nie nawiązuje zbytnich kontaktów, chce natomiast zaspokoić potrzebę luksusu. Turysta dąży do komfortu psychicznego i fizycznego. Turystyka musi mieć walor bezpieczeństwa. Ktoś kto ryzykuje swoje życie nie jest turystą. Zajmuje się on koncepcjami podróżowania, odwołuje się do M. Webera- 3 fazy podróżowania:
1.idealna- faza podróży sterowana tradycją
2.wewnątrzsterowna- wynika z potrzeb
3.zewnątrzsterowna
-Boorstin- turystyka jako pseudowydarzenie, obszar aktywności w sztucznie wykreowanej przestrzeni przez media; turystyka to utracona sztuka podróżowania, jest działalnością powierzchowną, trywialną i zdemokratyzowaną. Wg. niego oddawanie się turystyce to tak jak oddawanie się filmowi.
Dziś- turysta w bańce, w kapsule, brak możliwości zrealizowania; jest odbiorcą usług turystycznych.
W l. 50’ i 60’ zaczęto zajmować się turystyką w wymiarze społecznym. Pojawia się analiza przewodników turystycznych. Zarzucano im:
-ideologiczne nibymieszczaństwa, minimalizm, modele, które należy zaprezentować
-zwraca się uwagę na obiekty sakralne
-ulegają politycznym presjom
Lata 70’
- Cohen- zajmował się wzorcami empirycznymi doświadczenia turystycznego: t. przeżyciowa, mentalna, egzystencjalna, klosza
-1976- „Turysta- nowa teoria klasy próżniaczej” autorstwa Mac Connell’a. Obecna turystyka jest nieautentyczna i powierzchniowa. Outsider- nowoczesny turysta- pielgrzym, podróż do msc. prawdziwego życia
-praca antropologiczna- 1978- antropologiczna analiza turystyki
-Z. Bauman- 4 typy osobowe, a 3 z nich są typami podróżników: spacerowicz, włóczęga, turysta
Turystyka w badaniach:
-turysta masowy, naiwny, nie ma nic wspólnego z autentycznością msc (pseudowydarzenie)
-na ile pseudowydarzenie pozwala generować zyski
-w jakim stopniu t. zależy od reklamy
-Turner, Asch- turystę udało się zamknąć w zamkniętym terenie, zostaje pozbawiony własnej woli, czuje się bezradny i zagubiony, oddzielony jest od środowiska naturalnego i przez to jednocześnie chroniony
-turystyczny kicz
-monotonny widok (podobne hotele, obiekty do zwiedzania)
1.Turystyka: dzieci, młodzieży, os. dorosłych, os. w podeszłym wieku, os. niepełnosprawnych, kobiet i mężczyzn
Jak długo:
-długoterminowa- powyżej 1 tyg, wakacyjna, urlopowa, wyjazdy kilkumiesięczne
-krótkoterminowa- do 1 tyg, wyjazdy jednodniowe, weekendowe
2. Liczba osób:
-w dużych gr.
-w małych gr. – t. rodzinna (gr. 10 os)
-we dwoje
-samotnie
3. Sposób uprawiania turystyki:
-kwalifikowana (specjalistyczna)- wymaga biegłości w posługiwaniu się sprzętem oraz kondycji fizycznej i psychicznej
-niekwalifikowana- nie są wymagane szczególne umiejętności
4. Kto organizuje wyjazd:
-instytucja (stowarzyszenie, dom kultury, zrzeszenie, przedsiębiorstwo turystyczne)
-indywidualnie
5. Przebieg wyjazdu:
-pobytowa
-wędrowna
6. Koszty wyjazdu:
-t. wymagająca dużych nakładów finansowych
-t. tania
-t. subwencjonalna (socjalna0- może być w przypadku dużych nakładów finansowych
7. Sposób zakwaterowania: hotel, dom wypoczynkowy, pensjonat, camping, karawaning, mieszkanie wynajęte u gospodarza („wolne pokoje”, apartamenty, agroturystyka)
8. Skąd i dokąd turysta się udaje (percepcja i recepcja)
-kryterium bliskości (krajowa, zagraniczna, kontynentalna; wyznacznikiem „dokąd” są regiony- np. górska)
9. Cel podróży, motywy:
-t. uprawiana dla zarobków+ el. zwiedzania
-czas wolny (wypoczynkowa, sanatorium)
-społeczna (kontakty z innymi)
-rozrywkowa
-turystyczna
-twórcza (wspieranie ludności, niesienie pomocy)
10. Środek transportu: drogowa, wodna, kolejowa, rowerowa, piesza, samochodowa, autobusowa, lotnicza, motocyklowa
Typy turystyki:
-odkrywcza (zwiedzanie obiektów zabytkowych, nastawiona na przeszłość a nie współczesność)
-t. klasy próżniaczej (wykorzystanie czasu wolnego)
-t. uczestnictwa- nazywana „nadzieją przyszłości” (doświadczanie nowych kultur, tego co nieznane, natury, itd. Głównie uprawiana przez młodzież)
Czas podróży: wyobrażona- można do niej przypisać mapy, atlasy, informatory, foldery, realna (przeżywana, rzeczywista)- przewodniki, przedłużona (wspomnienia)- dzienniki.
Kategorie turysty:
-zorientowany na rozrywki i zabawy
-typ konesera- zorientowany na kontakty z ludźmi, poznawanie natury, dzieł sztuki
-zorientowany na obcowanie z przyrodą
Motywy podróży:
1.wyjazdu do innego kraju, miasta, zmiana otoczenia. Zawiera się w nim poznanie przyrody, kultury, życia społecznego
2.związany z potrzebą opuszczenia msc. zamieszkania, motyw zawiera: chęć zmiany środowiska społecznego, lokalnego, opuszczenie rodziny, pracy, spędzanie czasu z kimś poza stałym msc. zamieszkania, z rodziną
3.potrzeba zawierania nowych znajomości; przyjaciół
4.pragnienie pozostania w zgodzie z modą i panującymi stereotypami jakie są preferowane w środowisku
5.zaspokajanie potrzeb emocjonalnych, chęć nawiązania kontaktów oraz motywacja „odświeżenia” wspomnień z msc. w którym się już było, motyw przeżycia przygody
6.zaspokajanie potrzeb twórczych, udanie się poza msc. pracy, chęć pomocy dla innych miejscowości
7. motyw związany z zaspokajaniem potrzeb biologicznych (regeneracja sił i zdrowia, przyjemność dla samych podróży)
8.turystyka zarobkowa, sportu, studiów
Dynamika rozwoju jest dużo większa niż innych sektorów gospodarki.
1980- 284 mln turystów
2001- 698 mln
2006-846 mln
2007-903 mln
2007:
Bliski Wschód- 13% wzrost turystów
Azja- 10%
Afryka- 8%
Ameryki-5%
Europa- 4%
Najczęściej odwiedzane państwa:
1.Francja- 79,1 mln turystów
2.Hiszpania-58,5 mln
3.USA-51,1 mln
4.Chiny-49,6 mln
5.Włochy-41,1 mln
6.Wlk.Bryt.-30,7 mln
7.Niemcy-26 mln
8.Meksyk-21,4 mln
9.Austria-20,3 mln
10.Rosja-20,2 mln
2006r- zarobki z turystyki- 584 mld euro, wzrost o 40 mld euro w porównaniu z rokiem 2005.
Przychody:
1.Hiszpania- 51,1 mld $
2.Francja- 42,9 mld $
3.USA- 85,7 mld $
4.Włochy- 38,1 mld $
5.Chiny- 33,9 mld $
6.Wlk. Bryt.- 33,7 mld $
7.Niemcy- 32,8 mld $
8.Australia- 17,8 mld $
9.Turcja- 16,9 mld $
10.Austria- 16,7 mld $
Polska-6,2 mld $
Malediwy- turystyka stanowi 42% dochodów
Seszele- 29%
Bahamy- 19%
Import a eksport
1.kraje zbilansowane- równy e. i i.- 4,2% (Dania, Szwajcaria, USA)
2.kraje mające więcej sprzedaży niż zakupów (Grecja, Hiszpania, Portugalia)
3.kraje, które więcej kupują niż sprzedają (bilans ujemny- Niemcy, Japonia)
4.przewaga eksportu nad importem (Fr., Włochy, Australia)
5.kraje mające wysoki poziom dochodu narodowego i mają dużą aktywność turystyczną (Kanada, W. Bryt., Szwecja)
1967r- Deferti- Indeks funkcji turystycznych (TJF)= (N*100)/ P ; N- l. msc. noclegowych, P- l. ludności obszaru
TJF: Polska- 0,35; Litwa- 0,4; Słowacja- 1,3; Holandia- 1,11; Czechy- 1,8; Grecja- 5,86; Austria- 6,99; Malta- 10,1; Cypr- 12,8; dla Europy- 2,87.
Turystyka przyrodnicza dzieli się na:
-t. typu 3 S: sand, sun, sea
-t. typu zrównoważonego- ecoturystyka: geoturystyka, turystyka zielona (ograniczonych skutków), przygodowa, poprawna (odpowiedzialna), jakościowa, miękka.
Cechy ekoturystyki:
-atrakcje związane ze środowiskiem przyrodniczym są zogniskowane
-atrakcje turystyczne są wartościowane- posiadają własne cechy
-podejście niekomercyjne- nie niszczyć fauny i flory
-ma polegać na minimalizowaniu negatywnych skutków
-narzędzie do walki z imperializmem
Aspekty turystyki przyrodniczej:
-duża turystyka powoduje niszczenie jej podstawy
Pojemność turystyczna- ile max. turystów może korzystać z infrastruktury turystycznej w danym czasie.
Negatywne aspekty: trudności komunikacyjne, przestępczość, pożary, zanieczyszczenia wody, powietrza, śmieci, hałas, niszczenie krajobrazu, niszczenie dziedzictwa kulturowego, choroby, wypadki komunikacyjne.
Pozytywne aspekty: nowa infrastruktura, rewitalizacja obszaru.
Turystykę regulują 2 podstawy prawne (29 VIII 1997)
IMPREZY TURYSTYCZNE- co najmniej 2 usługi turystyczne objęte wspólną ceną, posiadające program jeżeli obejmują one nocleg lub gdy program przewiduje zmianę miejsca zamieszkania.
WYCIECZKA- rodzaj imprezy turystycznej związanej ze zmianą msc. pobytu.
Organizowanie imprez turystycznych- przygotowanie, realizacja
ORGANIZATOR TURYSTYKI- przedsiębiorca organizujący imprezę turystyczną.
POŚREDNIK TURYSTYCZNY- przedsiębiorca, którego działalność polega na wykonywaniu na zlecenie klienta czynności praktycznych i prawnych związanych z zawieraniem umów i usług turystycznych.
AGENT TURYSTYCZNY- przedsiębiorca, którego działalność polega na stałym pośrednictwie w zawieraniu umów.
PRZEWODNIK TURYSTYCZNY- osoba zawodowo oprowadzająca turystów po wybranych obszarach, miejscowościach i obiektach, udzielająca o nich informacji.
PILOT WYCIECZEK- osoba towarzysząca w imieniu organizatora wycieczki uczestnikom wycieczki turystycznej, sprawująca opiekę nad nimi i c...
mania294