1.Pojęcie,istota i specyfika msg.
MSG-zajmują się przepływem siły roboczej, towarów, usług, kapitałów i wiedzy technicznej.Współczesne MSG to stosunki między krajami o różnych ustrojach i poziomach rozwoju gospodarczego i różnych perspektywach rozwojowych.Części składowe msg:a)teoria-bada i formułuje prawa o charakterze uniwersalnym(wspólne dla wszystkich dyscyplin zajmujących się gospodarką) i specyficznym(dotyczą tylko tej dyscypliny,są to prawa określające rozwój różnych form powiązań międzynarodowych dotyczących przepływu towarów,usług i innego rodzaju). b)polityka-wyodrębnia się:a)zagraniczną politykę ekonomiczną-(polityka poszczególnych krajów,odpowiada na pytanie jakie działania powinien podjąć kraj aby osiągnąć duże korzyści z wymiany gosp.) b)międzynarodową politykę ekonomiczną-polityka realizowana w ramach różnorodnych form instytucji międzynarodowych.
2.Podstawowe podmioty i przedmioty mwg.
Podmioty od szczebla najniższego do najwyższego:-gosp.domowe;przed.różnego rodzaju; zrzeszenia konsumentów i producentów; krajowe org.gosp; organy regionalnych ugrupowań integracyjnych; wielkie korporacje transnarodowe; międzynarodowe or.gosp.
Przedmiotem MWG jest badanie form powiązań między podmiotami msg,analiza przemian dokonujących się w międzynarodowym środowisku gosp.Przedmiotem są: korzyści z handlu; struktura handlu; protekcjonizm; analiza bilansu płatniczego; kurs walutowy i czynniki go określające; międzynarodowy rynek kapitałowy.
3.Podstawowe formy międzynarodowej wymiany gospodarczej – ich istota i znaczenie we współczesnej gospod. światowej.
Do podstawowych form wymiany gospodarczej zaliczamy: wymianę rzeczową i wymianę finansową. Wymiana rzeczowa to przede wszystkim wymiana: produktów naturalnych - ich transport i eksport; ludności - międzynarodowa migracja ludności - jej przenoszenie się przez granice narodowe na dłuższe okresy; energii; informacji. Drugą formą wymiany gospodarczej jest pieniądz. Pieniądz posiada wartość, a jako towar specyficzny posiada także wartość użyteczną. 1. Handel międzynarodowy.(Obrót towarowy, Handel usługami)2. Handel międzygałęziowy, jest to handel polegający na tym, że kraje produkują towary tej samej grupy i je eksportują, ale jednocześnie sprowadzają inne towary tej samej grupy towarowej z zagranicy.3. międzynarodowa kooperacja przemysłowa, czyli międzynarodowy podział pracy w dziedzinie podzespołów i części.4. Międzynarodowy przepływ czynników produkcji:
4)Kierunki rozwoju handlu.
1)nasilający się proces rozszerzających powiązań o różnym char. między podmiotami gosp., gospodarkami nar. krajów o różnych poziomach rozwoju duże zróżnicowanie powiązań
2)szybki postęp techn., zwłaszcza elektroniczno- informacyjny techniki obliczeniowej, komputeryzacji, internetu. Dzięki temu możliwe jest szybkie pozyskiwanie informacji niezbędnych do podejmowania decyzji.
3)wykształcenie się modelu „nowej gospodarki” w fazę której najwcześniej wkroczyły USA. Proces globalizacji budzi nadzieję dla krajów rozwijających się, ale rodzi też pewne obawy z punktu ekonomicznego. Związane są one z zagrożeniem szybkiego przenoszenia się między krajami załamań koniunkturalnych,
4)zmiana międzynarodowych struktur gosp.
5)przedmiotem przepływu są nie tylko towary i usługi ale i kapitał, siła robocza, technologia, (czynniki wytwórcze)
6)dynamiczny rozwój wielkich korporacji transnar.
7)zmiana char. MPP - specjalizacja międzygałęziowa - specjalizacja wewnątrzgał.; wymiana wyrobów gotowych - wymiana podzespołów
8)gosp. świat, przestaje być sumą gospodarek narodowych, a staje się gosp. globalną (jeśli jest dekoniunktura to wszystkie gosp. wchodzą w stan recesji)
9)pojawienie się problemów globalnych (głód, zanieczyszczenie. środowiska, zadłużenie międzynar., terroryzm, wyczerpywanie się surowców nat.)
5. Cechy charakteryst.międzynar.wymiany siły roboczej we współczesnej gosp. świat.
Jak wiemy dynamika przepływu kapitału jest najwyższa spośród wszystkich elementów MSG. Dynamika przepływu siły roboczej jest dużo mniejsza.
Przyczyny międzynarodowych przepływów siły roboczej są związane zarówno: 1.z motywem ekonomicznym uzyskania wyższej płacy, potęgującym się bezrobociem. 2.jak i z przyczynami politycznymi. 3.ideologicznymi. 4.religijnymi. 5.rasowymi
Przepływy czynnika pracy powodują istotne konsekwencje ekonomiczne dla kraju eksportującego jak i importującego siłę roboczą.
6. Ewolucja kierunków i intensywności między.wymiany kapitału.
Przepływ kapitału następuje tylko w formie pieniężnej lub rzeczowej. Celem przepływu jest uzyskanie maksymalnej wartości dodatkowej (wys. stopy zysku) => przepływy o char. ekonom, lub mogą to być przepływy o char. politycznym lub humanitarnym (dary, subsydia, odszkodowania, zwrotna pomoc gosp.) Obroty kapitałem mają char. transferowy- wywóz kapitału nie jest natychmiast rekompensowany eksportem towarów lub usług (eksport kapitału w przyszłości oczekuje określonych korzyści). Bezpośrednim efektem przemieszczania się kap. w skali międzynar. jest: wzrost importu kraju przyjmującego kap., wzrost eksportu kraju wywożącego kap. Przepływ kap. nie powoduje przeniesienia praw własności (tak jak to jest w przypadku towarów), tylko praw użytkowania kapitału. Szybki i łatwy transfer kapitału dzięki liberalizacji przepisów obrotu kap. w wymianie międzynar. oraz rozwoju telekomunikacji jako gł. kanału przepływu kapitału. Obecnie duża część kap. uczestniczy w transakcjach spekulacyjnych (krótkoterminowe lokaty bankowe w różnych walutach, sprzedaż i zakup walut, papierów wartościowych celem osiągnięcia zysku wynikającego z różnic kursowych). Przyczyną tego jest duża rola rynków sformalizowanych - giełd pap. wart.
7.Wiedza techniczna jako przedmiot międzynarodowej wymiany gosp.; specyfika, formy i kierunki rozwoju.
Międzynarodowa wymiana wiedzy technicznej ma miejsce wtedy, gdy określona wiedza o charakterze ogólnym lub szczegółowym dostępna w danym momencie w jednym kraju staje się znana w innym w sposób inny niż całkiem niezależne badania, poszukiwania, gromadzenie doświadczenia. W imporcie wiedzy technicznej nośnikami są: towary, patenty, człowiek. Transfer ten odbywa się następującymi kanałami: migracje ludności, handel międzynarodowy, konferencje, sympozja, wymiana studentów, międzynarodowe transakcje patentami i licencjami, grabież. 8.Rola i znaczenie korporacji transnarodowych na rynku światowym
Wielkie korporacje trans narodowe to przedsiębiorstwa prowadzące dział. gospod. w co najmniej dwóch krajach. Istnieje zatem przed. Małe i co najmniej jedno wchodzące w jego skład, położone w innym kraju. Takie korporacje znajdują się zarówno na terenie państw. Przyczyną powstania jest zapewnienie lepszego dostępu do rynku kapitałowego, technologii, siły roboczej a także surowców i rynku zbytu w krajach, w których rozwijają swoja działalność, a także pokonanie wielu barier taryfowych, para- i pozataryfowych. W krajach wysoko rozwiniętych przedmiotem zainteresowania korporacji jest przemysł przetwórczy, a w krajach słabo rozwiniętych koncentrują się na przemyśle wydobywczym, spożywczym i chemicznym. Przy czym przemysł w tych krajach sprawdza się do montażu wyrobów opartych na podzespołach. Wytwarzanych w krajach macierzystych lub filiach w krajach wysoko rozwiniętych.
9.Pojęcie gospodarki światowej; podstawowe czynniki zmian w systemie tej gosp.
Gosp. światowa to zespół powiązań ekonom. między uczestniczącymi podmiotami w m.p.p. GŚ staje się gospodarką globalną ze względu na problemy, które stoją przed społ. Należą do nich : -ochrona środow, -zadłużenie międzynar., -problem biedy i głodu, -choroby, epidemie cywilizacyjne. Czynniki zmian: 1.nasilający się proces rozszerzających powiązań o różnym charakterze ( produkcyjnym, instytucjonalnym, finansowym ) między podmiotami gospodarczymi, gospodarkami narodowymi krajów o różnych poziomach rozwoju;2.szybki postęp techniczny, a zwłaszcza rozwój elektroniczno – informacyjny techniki obliczeniowej, komputeryzacji, internetu. Dzięki temu możliwe jest szybkie pozyskiwanie i przekazywanie informacji niezbędnych do podejmowania decyzji; 3.wykształcenie modelu „nowej gospodarki” , w fazę której najszybciej wkroczyło USA. Proces ten nazywamy procesem GLOBALIZACJI współczesnej gospodarki światowej. W wyniku internacjonalizacji ((umiędzynarodowienia ) procesu za sprawą wielkich korporacji trans narodowych, banków, organizacji międzynarodowych tj. MFW, 4.w krajach rozwiniętych Europy Zachodniej przeważają nastroje i prognozy optymistyczne dotyczące wzrostu wielkości produktu krajowego brutto. Zagrożeniem są tendencje protekcjonistyczne i kontrowersje handlu między USA i krajami UE.
10)Kierunki zmian w gosp. światowej przed i po II wojnie światowej.
Kształtowanie się gosp. zostało zainicjowane na przełomie 15 i 16w. powstaniem systemu gosp. europejskiej. Stworzono podstawy mpp gdzie kraje Europy Zachodniej specjalizowały się w produkcji towarów przemysłowych, a Europa środkowa i Wschodnia zajmowała się rolnictwem i przemysłem surowcowym. Pomiedzy 17 i 19 w. podzielono świat na kraje rozwinięte gosp. i na pozostałe regiony.Czynniki kształtujące ten podział to:rwolucja przemysłowa,wywóz kapitału, migracje ludności.W połowie 19w. na Europę zachodnia przypadało 2/3 produkcji światowej, na Ameryke PN.- ¼.Po 1 wojnie światowej nast. Apiła przebudowa gosp. świtowej z powodu: - następstw wojen światowych i rwolucji w Rosji oraz rozpadu systemu kolonialnego; -zmian w układzie sił zewnętrznych poszczególnych grup krajów i powstania w ich obrębie nowych środków dominujących; -gwałtownych przyspieszeń postępu technicznego.Wielki kryzys gosp. 1929-1933 doprowadził do załamania się systemu waluty złotej i zachwiania trójstronnej równowagi w sakli światowej. Kraje słabsze zaczęły odczuwać swój deficyt,a silniejsze-większe nadwyżki.Powojenną gosp. charakteryzuja przekształcenia struktury handlu międzynarodowego,pojawienie się nowych form powiązań międzynarodowej współpracy gosp i wiele innych.
11. Podstawowe mierniki stopnia zaangażowania w międzynar. Podziale pracy i ich ocena.
Do podstawowych mierników stopnia zaangażowania w międzynarodowym podziale pracy zaliczamy: 1.udziały w imporcie i eksporcie światowym. 2.przeciętną stopę importu (Im/Y) i eksportu (Ex/Y); Y – wartość dochodu narodowego. 3.krańcowa stopa importu (Im/Y) i eksportu (Ex/Y). 3.dochodowa elastyczność importu – relatywne zmiany importu (Im/Im) w stosunku do relatywnych zmian dochodu narodowego w analizowanym okresie4.dochodowa elastyczność eksportu - relatywne zmiany eksportu w stosunku do relatywnych zmian dochodu narodowego w analizowanym okresie 5.cenowa elastyczność importu – relatywne zmiany importu w stosunku do relatywnych zmian cen w danym okresie 6.cenowa elastyczność eksportu – relatywne zmiany eksportu w stosunku do zmian relatywnych cen w danym okresie 7.produkcyjna elastyczność importu i eksportu 8.inwestycyjna elastyczność eksportu i importu
12)Problemy współczesnej gosp.światowej.
Przyczyn pojawienia się problemów należy szukać w procesie rozwoju gosp.,SA one nieuniknioną konsekwencją wzrostu liczby ludności i internacjonalizacji procesu gospodarowania.Postęp techniczny umożliwił człowiekowi szersze korzystanie z zasobów przyrody co powoduje wiele zagrożeń globalnych. Problemy te mają charakter światowy, złożony, zależą od wielu czynników.Sposób rozwiązywania problemów globalnych ze względu na ich złożoność musi mieć charakter złożony i dotyczyć wielu sfer życia gosp. i społecznego. Musi on objąć cały świat. Podstawowe problemy globalne to: -niebezpieczeństwo wybuchu wojny nuklearnej; -nie kontrolowany przyrosy ludności; wyczerpywanie się zasobów surowców i energii; sytuacja krajów rozwijających się;kryzys zadłużeniowy; zagrożenie środowiska przyrodniczego;głod i ubóstwo; terroryzm; zadłużenie; migracje ludności; choroby cywilizacyjne; patologie społeczne; problemy zbrojeniowe.
13)Istota i cele teorii handlu międzynarodowego.
Handel międzynarodowy powinien pełnić następujące funkcje:
-funkcję wyjaśniającą – powinna wyjaśniać dlaczego tak kształtują się obroty handlu zagranicznego
-funkcję decyzyjną – studiując teorię można podejmować na jej podstawie decyzje,
-funkcję optymalnych uwarunkowań – studiując teorię można wiedzieć jak kształtować ramy wewnętrzne , aby osiągać korzyści.
15)Teoria kosztów względnych
Teoria kosztów względnych stwierdza , że możliwości korzystnej specjalizacji międzynarodowej istnieją również w warunkach utrzymywania się między dwoma krajami absolutnych różnic kosztów produkcji wyrażonych nakładami pracy, tj. także wtedy, gdy jeden z nich wytwarza wszystkie wyroby taniej (drożej) niż drugi. Wystarczającą przesłanką rozwoju specjalizacji i handlu międzynarodowego jest występowanie względnych różnic kosztów wytwarzania mierzonych nakładami pracy. Zgodnie z tą zasadą chodzi o to, aby w warunkach dysponowania przez kraj A absolutną przewagą nad krajem B w produkcji obydwu towarów, specjalizował się on w produkcji i eksporcie tego towaru, który może wyprodukować stosunkowo
taniej niż kraj B. Zasadę kosztów względnych można sformułować również uwzględniając różnice wydajności pracy. Zawsze korzystna jest specjalizacja w tej dziedzinie produkcji, w której kraj A ma stosunkową przewagę w wydajności pracy nad krajem B, natomiast niekorzystna jest specjalizacja w tej dziedzinie , w której dany kraj nie mastosunkowej przewagi nad partnerem handlowym.
Teoria obfitości zasobów
W teorii obfitości zasobów podstawową przesłanką rozwoju handlu międzynarodowego jest występowanie między dwoma krajami relatywnych różnic kosztów i cen. Występowanie międzynarodowych różnic kosztów i cen jest spowodowane odmiennym wyposażeniem w dwa podstawowe czynniki produkcji: kapitał i pracę.Założenia teorii obfitości zasobów:
1.założenia początkowe:
-istnieją dwa kraje , dwa towary i dwa czynniki produkcji ( kapitał i praca),
-nie ma kosztów transportu,
-analizowane kraje są różnie wyposażone w czynniki produkcji,
2.założenia dotyczące technicznych warunków produkcji i warunków wyboru konsumenta:
-czynniki produkcji są jednorodne , doskonale podzielne i porównywalne w skali międzynarodowej,
-relatywne wyposażenie w czynniki produkcji się nie zmienia,
-poziom kosztów i cen oraz ich relacje kształtują się wyłącznie pod wpływem relatywnego wyposażenia w czynniki produkcji,
-niezmienne funkcje produkcji w różnych krajach zachowują jednakowy kierunek relacji czynników produkcji,
-funkcje produkcji dla wszystkich towarów są jednorodne stopnia pierwszego ( brak rosnących lub malejących przychodów),
-w analizowanych krajach preferencje konsumentów są takie same i nie zmieniają się w czasie,
3.-działanie rynków narodowych współpracujących ze sobą krajów wg. schematu wolnej konkurencji, przy pełnym zatrudnieniu czynników produkcji,
Każdy kraj powinien eksportować towary, których wewnętrzna produkcja wymaga bardziej intensywnego zastosowania relatywnie obfitszego i przez to tańszego czynnika produkcji, a jednocześnie importować towary wymagające bardziej intensywnego zastosowania relatywnie mniej obfitego i w związku z tym droższego czynnika produkcji.
16)Teoria korzyści ze skali.
Korzyści ze skali produkcji i zbytu występują wtedy, gdy rozmiary produkcji i zbytu rosną szybciej niż nakłady czynników produkcji (np. podwojeniu nakładów czynników towarzyszy trzykrotny wzrost rozmiarów produkcji). Można przy tym mówić o statycznych (krótkookresowych) oraz dynamicznych (średnio- i długookresowych) korzyściach skali. Z korzyściami statycznymi mamy do czynienia wtedy, gdy wskutek specjalizacji zwiększają się serie produkcyjne i serie sprzedaży, co prowadzi do obniżenia jednostkowych kosztów wytwarzania dzięki zmniejszeniu częstotliwości przestawiania aparatu produkcyjnego, wzrostowi wydajności pracy zatrudnionych, rozłożeniu kosztów stałych (np. kosztów projektowania), na większą liczbę jednostek, a także dzięki dokonywaniu drobnych, stopniowych usprawnień stosowanej techniki produkcji (ulepszenia sposobu wytwarzania z związku z kumulowaniem doświadczeń produkcyjnych). Natomiast dynamiczne korzyści skali produkcji i zbytu mają miejsce wtedy, gdy występują bardziej radykalne zmiany techniki produkcji i obrotu handlowego, co powoduje m. in. Poprawę technologii wytwarzania, zwiększenie zdolności produkcyjnej urządzeń wytwórczych czy wzrost ich sprawności – teoria neotechnologiczna.
17)Pieniądz światowy.
Pieniądz światowy – stosowany w rozliczeniach międzynarodowych. Rolę tą odgrywają waluty tych państw, które bez przeszkód i ograniczeń są wymieniane na waluty innych krajów. W rozliczeniach międzynarodowych funkcjonują następujące jednostki rozliczeniowe: SDR (special draw rhiets), EURO (do 1999 funkcjonowało ECU).Funkcje: środek cyrkulacji- miernik wartości /pieniądz prowadza wartość wszystkich towarów i usług do wspólnego mianownika i wyraża tę wartość w cenie, staje się jednostką obrachunkową i pełni funkcję idealnie i wyobrażeniowo/,- środek płatniczy /za dostarczony towar lub usługę płacono pieniądzem gotówkowym. /,- gromadzenie skarbu /tezauryzacja- funkcja gromadzenia rezerw wartości
18)Ceny światowe
jajamiomate