k6 – czas
rodzaje czasu:
o czas biologiczny:
- czas periodyczny i rytmiczny;
- zegar biologiczny organizmu;
- rytmiczne zmiany, od światła do ciemności, od gorąca do zimna, od mokrego do suchego stymulujące powstanie specyficznych cech w różnych formach życia (organizmach);
o czas osobisty:
- zogniskowany na odczuwaniu czasu w różnych kontekstach, układach, stanach emocjonalnych i psychicznych;
- bardziej subiektywny niż biologiczny;
o czas fizyczny:
- względny;
o czas metafizyczny:
- przekraczanie czasu;
- zjawiska trudne lub wręcz niemożliwe do umieszczenie w czasie i przestrzeni;
o czas mikro:
- system czasowy zgodny z prymarnym poziomem kultury i przez ten poziom kultury stworzony;
- jego zasady pozostają poza zasięgiem świadomości;
- specyficzny kulturowo – unikalny dla każdej kultury;
- przykład: czas monochroniczny (większość krajów i kultur północno-europejskich) i czas polichroniczny;
- jeden z podstawowych budulców kultury;
o czas synchro:
- „złapać synchron”;
- zsynchronizowanie ruchów z głosem; zsynchronizowanie z grupą, miastem, kulturą;
o czas sakralny:
- czas urojony;
- powtarzalny, odwracalny, nie zmienia się;
- opowieść;
o czas świecki:
- zakorzeniony w czasie sakralnym wyrosłym z czasu fizycznego;
- dominujący w życiu codziennym;
- wyznacza minuty, godziny, dni tygodnia, miesiące, lata, dekady, wieki;
- system wypracowany przez cywilizację zachodnią, przyjmowany jako rzecz oczywista, całkowicie zrozumiały;
chrześcijańska koncepcja czasu
o kategoria czasu sakralnego współistnieje z kategorią ziemskiego, świeckiego czasu i łączą się w kategorię czasu historycznego; czas historyczny podporządkowany jest sakralnemu ale nie roztapia się w nim;
o czas został stworzony, ma początek i koniec, które ograniczają długotrwałość ludzkiej historii;
o czas historyczny dzieli się jakościowo i ilościowo na dwie epoki: przed i po narodzeniu Chrystusa;
o czas jest wektorowy, linearny, nieodwracalny;
o czas historyczny jest udramatyzowany;
o przeszłość i przyszłość są absolutne (nie są zależne od upływu czasu) posiadają większą wartość niż teraźniejszość – czas nietrwały i przemijający;
„czas Kościoła” i „czas kupca”
o czas Kościoła:
- średniowiecze;
- związany z naturalnym otoczeniem, rytmami przyrody;
- charakterystyczny dla społeczeństwa rolniczego;
- nie stanowi oddzielnej kategorii;
- nierozdzielny z samym bytem;
- uzmysławiany w naturalnych i antropomorficznych pojęciach – jakościowe określenia czasu (dobry, zły);
- zawsze lokalny – brak jednolitej skali czasu dla rozległych obszarów;
o czas kupca:
- związany z porządkiem ustanowionym przez człowieka;
- wyrosły z potrzeby orientowania się w czasie;
- czas to pieniądz;
- czas jako miernik pracy;
- postrzeganie czasu konkretne, rzeczowe;
- organiczna cecha „rzeczy przemijających”;
- jednorodny zuniformizowany strumień mogący się dzielić na równe jednostki, nie różniące się jakościowo;
- „czysta forma”;
- posiada wartość i jest źródłem wartości materialnych;
- niezależny od człowieka;
- narzuca swój rytm ludziom;
- unifikacja czasu
laicyzacja
Darwinowskie otwarcie czasu:
o wyjaśnienie historii życia organicznego na Ziemi;
o pozwoliło na myślenie o czasie historycznym w kategoriach nieteologicznych;
o usunięcie teologii z historii – nadawanie faktom świeckiego znaczenia;
o przyczynowości historycznej należało szukać w faktach historii;
o zamknięty czas biblijny został rozciągnięty na epoki czasu geologicznego;
o nie ma czasu ostatecznego;
o bieg czasu ma charakter otwarty, nie posiadający określonego końca;
historyczne a teologiczne pojmowanie czasu
o historyczne:
- czas jako linia matematycznie jednostajna;
o teologiczna:
- każde spojrzenie na czas lub historię musi harmonizować z modelem dramatu zbawienia;
- uświęcone spojrzenie na czas i historię – harmonia między historycznym wcieleniem i powtarzalnym w wieczności wcielaniem się;
- historia jest objawieniem postępującym wraz z upływem czasu;
- historia pełni funkcję dydaktyczną;
1
http://members.lycos.co.uk/nonameuwb
mpwjs