k7.doc

k7 – przestrzeń

„rozdarcie przestrzeni”

·         u ludzi religijnych - podział na obszary:

- święty – „mocny”, ważny, jedynie rzeczywisty, istniejący realnie, wyznaczony przez ZNAK;

- nieuświęcony – pozbawione struktury i konsystencji, amorficzny (bezpostaciowy);

·         rozdarcie przestrzeni pozwala na ustanowienie świata, odsłaniając punkt stały – oś wszelkiej orientacji, ukierunkowania;

·         u ludzi świeckich – przestrzeń jednorodna, neutralna; może być rozpoczęta w dowolnym punkcie i zamknięta z którejkolwiek strony, a jej struktura nie zawiera zróżnicowania jakościowego;

·         doświadczenie obszaru świętego – pozwala na uzyskanie punktu stałego, zorientowanie się w chaotycznej jednorodności, żyć naprawdę życiem rzeczywistym;

·         doświadczenie świeckie – podtrzymuje względność przestrzeni, punkt stały pojawia się i znika zgodnie z powszechnymi potrzebami;

kosmos i chaos:

·         rozróżnienie dokonane przez społeczeństwa tradycyjne:

·         kosmos:

- „nasz świat”, zaludniony i zagospodarowany;

- został uprzednio poświęcony, ponieważ jest dziełem bogów lub też pozostaje w łączności z ich światem;

- nastąpiło w nim objawienie sacrum, więc przeskok w nim od jednego poziomu do drugiego jest możliwy i może być powtórzony;

·         chaos:

- „zaświat”, obszar obcy, bezładny, zamieszkały przez poczwary, demony, obcych, nieznana przestrzeń;

- terytorium niezasiedlone;

- przynależy do modalności płynnej i nie dokształconej;

środek świata i jego symbolika:

·         góra kosmiczna – związek między niebem a ziemią znajdujący się w środku świata; najwyższy jego punkt; kraj który ją otacza uważany jest za najwyższy kraj;

- Meru w Indiach;

- Haraberezaiti w Iranie;

- Góra Kraju w Mezopotamii;

- Garizim w Palestynie;

·         kraj – miasto – świątynia – dom;

axis mundi:

·         obraz wszechświatowej kolumny;

·         trzy poziomy kosmiczne: ziemia, niebo, regiony dolne;

·         łączy i podtrzymuje niebo i ziemię, a jej podstawa jest zanurzona w dolnym świecie;

·         musi znajdować się w samym środku świata, gdyż wokoło niej rozciąga się całość świata mieszkalnego;

ciało i schemat orientacji przestrzennej

·         ciało – „to” będące w przestrzeni albo zajmujące przestrzeń;

·         ciało człowieka wyjątkowe – wyprostowane;

·         przestrzeń ulega zróżnicowaniu według osi: przód – tył, prawo – lewo, góra – dół, pion - poziom;

·         ciało jako miara kierunków (synonimy określające części ciała i kierunki; miary długości i objętości pochodzące od części ciała);

sposoby formowania przestrzeni

·         człowiek jako miara wszechrzeczy –podstawowe zasady organizacji przestrzennej wynikają z postawy i struktury ludzkiego ciała oraz relacji między ludzkimi istotami;

korelacja między jakością życia i przestrzenią:

·         dezorientacja w przestrzeni to psychoza;

·         przestrzeń trwała, częściowo trwała, przestrzeń nieformalna;

rodzaje dystansu:

·         intymny:

- obecność drugiej osoby jest czymś niewątpliwym,  nawet przytłaczającym wskutek przeciążenia sensorycznego;

- oczywisty kontakt z innym ciałem: widok, zapach, ciepło, głos, oddech;

- faza bliższa:

o        dystans, w którym kochamy się, mocujemy, pocieszamy, chronimy;

o        przeważa kontakt fizyczny albo bardzo wysokie prawdopodobieństwo fizycznego zbliżenia;

o        redukcja posługiwania się receptorami przestrzennymi oprócz powonienia i wyczuwania ciepła promieniującego;

o        komunikowanie się mięśni i skóry;

o        w kontakt chodzą miednica, uda, głowa;

o        obraz jest zamazany;

o        głos – znikoma rola w porozumiewaniu się;

- faza dalsza:

o        obraz głowy zniekształcony;

o        rolę odgrywa głos lecz przyciszony;

o        wyczuwalny jest zapach i ciepło oddechu;

·         indywidualny:

- odległość, która trwale oddziela pomiędzy sobą poszczególne egzemplarze gatunków nie kontaktując ich – Hediger;

- niewielka strefa ochronna, otoczka izolująca organizm od innych;

- faza bliższa:

o        45-75 cm;

o        partnera da się trzymać i obejmować;

o        zanik zaburzeń wizualnych w postrzeganiu rysów;

o        uwydatnienie trójwymiarowości przedmiotów;

- faza dalsza:

o        75-120cm;

o        na wyciągnięcie ręki;

o        granica fizycznej dominacji;

o        wyraźne szczegóły twarzy, skóry, odzieży;

o        ruchy rąk postrzegana – niemożność policzenia palców;

o        poziom głosu umiarkowany;

o        brak wyczucia ciepłoty ciała;

·         społeczny

- brak widzenia szczegółów twarzy;

- brak styczności z partnerem;

- poziom głosu normalny;

- faza bliższa:

o        1,2-2,1 m;

o        wielkość głowy postrzeganej normalna;

o        załatwianie spraw nieosobistych, nieformalne spotkania towarzyskie;

- faza dalsza:

o        2,1-3,5 m;

o        rozmowy towarzyskie i zawodowe o bardziej formalnym charakterze;

o        brak wyczucia ciepłoty ciała i zapachu;

o        głos wyraźnie mocniejszy;

·         publiczny

- nie zakłada zaangażowania;

- faza bliższa:

o        3,6-7,5 m;

o        szczątkowa, podświadoma forma reakcji ucieczki;

o        głos donośny, ale nie wykorzystujący pełnej siły;

o        dbanie o dobór słownictwa i budowę zdań; zmiany gramatyczne i syntaktyczne;

o        styl formalny;

o        4,8 m – utrata trójwymiarowości, płaskość ciała;

o        brak rozróżnienia koloru oczu;

- faza dalsza:

o        pow. 7 m;

o        publiczne okazje;

o        zanikają szczegóły ekspresji mimicznej i ruchowej;

o        wszystko zostaje wzmocnione: głos, gestykulacja, pozycja ciała;

o        zwolnienie tempa mówienia, wyrazistość słów, zmiany stylistyczne;

o        postrzeganie postaci jako małej i wraz z tłem;

3

http://members.lycos.co.uk/nonameuwb