Ø Proszę omówić obszar budowy finansów publicznych (wykład)
Przedmiotem nauki o finansach publicznych są zjawiska oraz procesy związane z powstawaniem i z rozdysponowaniem pieniężnych środków publicznych zapewniających funkcjonowanie sektora publicznego.
Nauka o finansach publicznych bada zakres i przyczyny, dla których tworzy się fundusze publiczne i różnorodne skutki, jakie wywołuje tworzenie funduszy publicznych.
( Nie wiem czy o to chodziło mu w pytaniu?)
Ø Wyjaśnij, dlaczego pieniądz papierowy nie pełni funkcji pieniądza złotego.
Złoto pełniło funkcję pieniądza, ponieważ:
- w niewielkiej ilości towaru była duża wartość
- był łatwo podzielony bez utraty wartości użytkowych
- odporny na warunki atmosferyczne
Pieniądz papierowy, niewymienialna na złoto postać pieniądza, którego wartość nominalna nie zależy od wartości materiału (papieru - stąd jego nazwa), z którego został zrobiony. W procesie ewolucji jest kolejną - po pieniądzu towarowym - postacią pieniądza.Wywodzi się od banknotu, będącego w przeszłości zobowiązaniem złotnika (później bankiera) do wypłaty jego oddawcy określonej kwoty w złocie lub srebrze. Banknot był początkowo potwierdzeniem depozytu złotych lub srebrnych monet, złożonego u złotnika (bankiera) w celu zabezpieczenia ich przed rabunkiem, zniszczeniem itp., miał pełne pokrycie w kruszcu.
Pieniądz kruszcowy został zastąpiony niepełnowartościowym pieniądzem papierowym, którego wartość oparta jest na umowie społecznej przybierającej postać odpowiedniego aktu prawnego (ustawy). Pieniądz papierowy jest, więc pieniądzem symbolicznym.Początkowo wartość pieniądza papierowego była ustalana w oparciu o parytet złota, obecnie w większości krajów nie ma ona już żadnego powiązania z kruszcem. Wymiana banknotów na złoto została całkowicie zlikwidowana w obrotach wewnętrznych wszystkich krajów świata na początku lat 30., a w obrotach międzynarodowych w 1971.
Funkcje pieniądza papierowego:
- miernik wartości (rząd nakazuje)
- środek cyrkulacji
- środek płatniczy
dezauryzacji zmienia się, podzieliła się na dwie funkcje:
- jako oszczędności pracowniczych
- gromadzenia, akumulacji finansowej środków przedsiębiorstwa
- pieniądza światowego- musi być taki, który jest umowny
- pieniądza elektronicznego (zamiast zł. impulsy) jest to pewne przewartościowanie pieniądza
Pieniądz papierowy nie może pełnić funkcji pieniądza złotego, ponieważ łatwo się drukuje i nie ma trwałej wartości, jest tylko umocowany prawnie.
Ø Teorie finansów publicznych
LIBERALNA MYŚL FINANSOWA Teoretyczne i ideologiczne podstawy liberalizmu gospodarczego stworzył Adam Smith twórca klasycznej ekonomii. Kamienie węgielnym liberalizmu jest wolność gospodarcza, wolna konkurencja, silny indywidualizm gospodarczy Własność prywatna jest warunkiem rozwoju przedsiębiorczości wobec tego rola państwa powinna ograniczać się do tworzenia warunków do swobodnego działania praw rynku.
ORTODOKSYJNA TEORIA FINANSÓW PUBLICZNYCH Zaleca, aby budżet państwa był jak najmniejszy - J.B Say - podatek jest ciężarem nie tylko z prywatnego, lecz także społecznego punktu widzenia Ograniczenie wydatków państwowych sprzyja umiarkowanej zwyżce cen i płac Koncepcja małego budżet oznacza, że powinien on być tworzony do takiej wysokości, która pozwala finansować ewidentne zadania publiczne państwa a zwłaszcza zapewnienie ładu wewnętrznego i obrony narodowej Szukanie podobieństw między gospodarstwem domowym, przedsiębiorstwem prywatnym i gospodarstwem publicznym PIRWSZE PRÓBY INTERWENCJONALIZU FISKALNEGO Państwo powinno mieć warunki do akumulacji i osiągania zysków Teza Wagnera oparta jest na analizie obserwacji że wraz z rozwojem społecznym władze publiczne zgłaszają popyt na coraz większe dochody , stanowiące skutek rosnących wydatków sytuacja wynika z faktu ze potrzeby publiczne rosną szybciej niż potrzeby indywidualne Teoria Wagnera przyczyniła się do rozwoju ubezpieczeń społecznych Wilhelm von Gerloff - prawo oporu wobec podatków. Wzrost wydatków publicznych nieuchronnie prowadzi do wzrostu podatków a to z kolei staje się podstawą indywidualnego i zorganizowanego oporu podatników przed rosnącymi podatkami REWOLUCJA KEYNESOWSKA Zerwanie z ortodoksyjna teorią finansówOdrzucił zasadę, że działalność wydatkowa państwa musi mieścić się w granicach gromadzonych dochodów
Finanse publiczne stały się głównymi narzędziami interwencji państwa NEOKEYNOWSKIE TEORIE FINANSÓW PUBLICZNYCH Zalecenia A.H. Hansena Odrzucenie zasady zrównoważonego budżetuRównowaga budżetowa nie może być celem samym w sobie i powinna być traktowana jako jeden z elementów funkcjonowania ogólnego mechanizmu gospodarki rynkowej.
Koncepcja finansów funkcjonalnych A. Lernera W jego opinii zasadniczym kryterium stosowania instrumentów fiskalnych, tak po stronie dochodów jak i po stronie wydatków, jest skuteczność działania w celu zapewnienia pełnego zatrudnienia oraz zapobiegania inflacji. Środkiem od osiągnięcia tych celów jest regulowanie wydatków rządowych - krajowych i zagranicznych.
1. Koncepcje organiczne :Instytucja państwa jest integralnym elementem społeczeństwa. Państwo działa głownie przez wydatki w imieniu na rzecz całego społeczeństwa. Podstawowym kryterium wydatków publicznych powinno być maksymalizowanie społecznej użyteczności lub ogólnego dobrobytu . 2. Koncepcje indywidualistyczne : Państwo i poszczególni obywatele są antagonistycznymi stronami, stąd też działalność państwa prowadzi do zmiany dochodów osiągniętych przez obywateli w ramach gospodarki rynkowej. Za zapłacone podatki obywatel otrzymuje określone świadczenie. NEOLIBERALIZM I NOWY KONSERWATYZM FISKALNY Instrumenty fiskalne przeniesione na instrumenty monetarne Monetaryści uważali za kluczową kwestię regulację podaży pieniądza, głównie za pomocą instrumentów pośrednich, takich jak stopy procentowe, kursy walutowe, stopy obowiązujących rezerw.
AniaAniolek16