SESJA SZÓSTA Dyscyplina z sercem
Sesja szósta pod tytułem ,,Dyscyplina z sercem’’ poświęcona jest dyscyplinie, czyli bardzo praktycznym metodom wychowawczym, które pozwolą nam lepiej zaspokoić potrzeby rozwojowe dzieci w opiece zastępczej. W tej sesji uwaga skupiona jest na pozytywnej dyscyplinie opierającej się na wzmocnieniach i efektywnej komunikacji. Zawarte są w niej także porady dotyczące właściwego zachowania z potrzebą wzmacniania trwałych pozytywnych związków oraz poruszony jest temat przyczyn zachowań dziecka i o tym jak do niego dotrzeć bez stosowania przemocy fizycznej i słownej. W sesji pojawiają się dwa ważne pojęcia dla wychowania: kara i dyscyplina.
Celem tej sesji jest wdrożenie w życie dziecka dyscypliny, której zadaniem jest rozwinięcie u niego samokontroli i zamiłowania do porządku. Zdyscyplinowana osoba to ktoś, kto potrafi się kontrolować i rządzi się systemem wewnętrznych zasad. Dyscyplina to długi proces, który ewoluować musi wraz ze zmieniającymi się potrzebami rosnącego dziecka. Kara może być elementem wpajania dyscypliny, ale nigdy głównym jej elementem. Kara jako główny element nigdy nie wpoi dziecku samokontroli. Kara oznacza, że dorosły zachowuje kontrolę, to może być konieczne w pewnych sytuacjach, lecz jako reguła pozbawia dziecko okazji do wzięcia odpowiedzialności za swoje zachowanie. Także sroga kara, stosowana bez miłości, czy zadająca ból fizyczny nie będzie efektywnym elementem wpajania dyscypliny.
W części trzeciej zakreślone jest znaczenie zachowań dziecka. Aby skutecznie zmienić jakieś niepożądane zachowanie, zdyscyplinować dziecku, musimy najpierw zrozumieć albo starać się określić znaczenie i cel tego zachowania. Zrozumienie znaczenia zachowania jest pierwszym krokiem, który pozwala nam odpowiednio zareagować na to zachowanie. Zbyt często reagujemy na samo zachowania, lekceważąc fakt, że każde zachowanie ma jakiś cel. Im bardziej zachowanie jest niemożliwe do zaakceptowania, tym większa możliwość, że zareagujemy na nie, nie zastanawiając się nad jego motywami. Kiedy całą energię poświęcimy na zmianę albo kontrolę nad zachowaniem dziecka, to dziecko znajdzie sobie inne zachowania aby zaspokoić swoje potrzeby. Na zachowanie ludzkie wpływa wiele czynników, m.in. wrodzone cechy dziecka, zarówno fizyczne jak i psychiczne, zachowania, których człowiek uczy się i które ceni są zdeterminowane przez jego wychowanie i społeczeństwo, ważne są warunki środowiskowe, stadium rozwoju dziecka i środowisko rodzinne. Zachowanie jest środkiem zaspokajania potrzeb, jest wyuczone i ma cel. Oprócz potrzeb podstawowych, pozwalających człowiekowi na przetrwanie i zachowanie życia, człowiek posiada potrzebę przynależności, bycia akceptowanym, potrzebę władzy i kontrolowania naszego otoczenia, potrzebę doświadczenia przyjemności i bycia wolnym.
Cztery błędne cele zachowania wg. Jane Nelsen:
1. Uwaga: Mam poczucie przynależności tylko wtedy, gdy zwracasz na mnie uwagę.
2. Władza: Mam poczucie przynależności tylko wtedy, gdy wygrywam, kontroluję sytuację, lub przynajmniej nie pozwalam tobie wygrać.
3. Zemsta: Rani mnie brak poczucia przynależności, ale przynajmniej też mogę zranić ciebie.
4. Brak wiary w siebie: Poddaję się. Nie jestem w stanie uzyskać poczucia przynależności.
Według Nelsen najważniejsze jest ustalenie, który z błędnych celów został wybrany. Dzięki temu możemy skutecznie pomóc dzieciom w osiągnięciu prawdziwego celu: przynależności i znaczenia. W ustaleniu błędnego celu mogą pomóc dwie wskazówki: Reakcja uczuciowa, którą złe zachowanie dziecka wywołuje u dorosłego oraz reakcja dziecka, kiedy mówisz mu, żeby przestało się źle zachowywać. Wg. Nelsen ,, dziecko, które czuje wsparcie dorosłego, nie musi się źle zachowywać’’.
Część czwarta zawiera opisy technik dyscyplinujących. Do niektórych metod dyscyplinowania dzieci należą:
-ignorowanie złego zachowania dziecka,
-dawanie wzoru pożądanego zachowania,
-zmienianie otoczenia,
-przekazywanie jasnych reguł i norm,
-stosowanie przerw,
-stosowanie naturalnych i logicznych konsekwencji,
-pozwalanie dzieciom na ryzyko,
-słuchanie.
Przy wyborze techniki musimy zwrócić uwagę na wiele aspektów, m.in. na zachowanie samo w sobie, nasze uczucia w stosunku do tego zachowania, charakter, cechy i wiek dziecka, cel zachowania, gdzie dane zachowanie ma miejsce i kto jest jego świadkiem, czynniki wpływające na nasze możliwości i chęci skutecznego reagowania oraz na naszą więź z dzieckiem. Głównym celem technik sterowania zachowaniem jest pomoc dziecku w odzyskaniu kontroli.
Ważne jest wyrażenie oczekiwań, które stanowią fundament do wzmacniania samokontroli. Dobrze sprecyzowane oczekiwania wyznaczają dzieciom cel i pokazują zasady potrzebne do budowania i utrzymania samokontroli. Zasady są bardzo pożyteczne, pozwalają zapewnić ciągłość, przewidywalność i stabilność, których dzieci potrzebują, by czuć się bezpiecznie. Zasady mogą być stosowane przed wystąpieniem problemu lub w reakcji, gdy już powstaną. Zmiana powoduje u dzieci silne napięcie. Właśnie w stresie demonstrują najgorsze zachowania. Wprowadzenie zmian do otoczenia dziecka potrzebne jest, by pomóc mu osiągnąć sukces i bezpiecznie żyć. Pomoc dziecku w określeniu i nazywaniu potencjalnych uczuć jest częścią procesu uczenia dziecka, a gdy potencjalne uczucia zostały już określone, można zacząć z dzieckiem rozmowę na temat radzenia sobie z nimi.
,,Wbudowywanie sukcesu w rodzinie’’- techniki:
-Organizacja otoczenia, pomaga dziecku nauczyć się jak porządkować, dobierać i znajdywać swoje rzeczy i zwiększa jego samodzielność,
-Wzbogacanie otoczenia, sprawianie by świat dziecka był przystosowany do wieku i ciekawych rzeczy, czyli uczenie dziecka jak spędzać czas w samotności, rozwijać zainteresowania i koncentrować się,
-Wyciszenie otoczenia, stosowana wobec niemowląt szczególnie tych, które urodziły się z uzależnieniem od narkotyków, usuwa się wtedy z otoczenia źródła stymulacji np. światło, hałas, ruch, jaskrawe kolory,
-Przekierunkowanie np. wymiana niebezpiecznego elementu na bezpieczny,
-Dzieckoodporne otoczenie, kontrolowanie otoczenia dziecka, np. raczkującego by nie stłukło wazonu,
-Nastolatkoodporne otoczenie, zapewnienie bezpiecznego otoczenia sprzyjającego zdrowym zachowaniom,
Wykorzystanie komunikatu ,,Ja’’- zmniejsza konfrontację i koncentruje się na pomocy dziecku w zrozumieniu, jakie są skutki jego zachowania i poniesienia za nie odpowiedzialności. Najlepiej jest jak uświadamiamy dziecku jak jego zachowanie wpływa na nas. Prawidłowy komunikat ,, ja’’ nie zawiera oskarżeń i wyraża zachowanie, jak ty się czujesz i konkretny wpływ na Twoje życie.
Kolejną techniką są naturalne i logiczne konsekwencje. Konsekwencje opierają się w dużej mierze na zrozumieniu reguł tego świata w odniesieniu do zachowania danej osoby. Polega ona na tym, że coś dzieje się w wyniku reguł przyrody i nikt nie musi tu nic robić. Np. dziecko pozostawiające rower na deszczu w końcu zrozumie, że się niszczy i pokrywa rdzą i zacznie go chować. Proces ten trwa dosyć długo i czasem może być kosztowny. Naturalne i logiczne konsekwencje można wykorzystać w sytuacji gdy dzieci mają nawyk zapominania, nie wywiązują się ze swoich obowiązków domowych oraz gdy niszczą zabawki lub ubrania. Logiczne konsekwencje są narzucane przez dorosłego jako skutek danego zachowania.
Czas na przemyślenie-celem jest pozwolenie dziecku na odzyskanie samokontroli, powstrzymanie nieodpowiedniego zachowania i umożliwienie dziecku przemyślenia danego zachowania i jego skutków. To nie jest kara. Czas na przemyślenie jest najbardziej narzuconą metodą wpajania dyscypliny i nie wolno jej ciągle wykorzystywać bo traci swą wagę i wartość.
Zasady reakcji na niepożądane zachowanie:
-wykorzystać czas na pozbieranie się i odzyskanie kontroli,
-dać dziecku szansę na zmianę zachowania,
-ustalić miejsce na przemyślenia,
-określić długość trwania czasu na przemyślenia,
-po upływie czasu na przemyślenia skierować dziecko na pozytywną czynność.
Związek między poczuciem wartości i pozytywnym zachowaniem. Budowanie poczucia własnej wartości stanowi podstawę do wpajania dziecku dyscypliny. Nie możemy mówić o dyscyplinie, jeśli wpierw nie określimy, jaka więź nas łączy z dzieckiem oraz jak ta więź wpływa na samoocenę dziecka. Jeśli więc kara powoduje obniżanie poczucia warości, to jest nią również nie tylko bicie, ale i przemoc psychiczna, w tym krytykowanie, obwinianie, rozkazywanie, arbitralne decyzje ,itd.
Nagrody i pochwały .Rodzaje pochwał: pochwałą werbalna-mówimy, gdy jesteśmy zadowoleni, pochwała niewerbalna-gesty np. uśmiech, pochwała fizyczna-przytulenie, całus, podzielenie się pozytywnym uczuciem- powiedzenie dziecku o swoich uczuciach.
Nagrody to zwyczajnie pozytywne reakcje na pozytywne zachowania. Namacalne nagrody to np. zabawka czy pieniądze. Nagroda musi być mała bo to gest akceptacji. Trzeba tu uważać aby nie wpoić dziecku, że musi być grzeczne żeby dostać prezent. Przywileje są nagrodą, pozwalająca dziecku na więcej wolności i możliwości np. późniejsze chodzenie spać. Zwiększanie odpowiedzialności jest podobne do przyznawania przywilejów. Dziecku można powierzyć odpowiedzialność za sprzątanie w pokoju. Zachęcanie do rozwijania zainteresowań i talentów to w rzeczywistości wspieranie dziecka w poszukiwaniu zainteresowań i uczestnictwa w nich.
Nie ignoruj ignorowania-Ignorowania danego zachowania to po prostu udawanie, że go nie ma. Rodzic nie patrzy na to, nie odzywa się, nie odpowiada dziecku dopóki nie przestanie się źle zachowywać. Ignorowanie jest skuteczne gdy złe zachowanie było spowodowane chęcią zwrócenia na siebie uwagi. Ignorowanie jest brakiem reakcji więc nie zachęca do złych zachowań. Ignorowanie daje dziecku czas od namysłu. Zawsze trzeba je łączyć ze wspieraniem i zachęcaniem do pozytywnych zachowań.
Część V . Opieka zastępcza lub adopcja dziecka o ekstremalnych albo nietypowych zachowaniach. Tu nakreślonej jest jak mamy zachować się w sytuacji kiedy trafi do nas dziecko z zaburzeniem zachowania ADHD, takie zachowania są wrodzone lub powstają na skutek nieodpowiedniego środowiska. Należy wyobrazić sobie reakcji przesadzonych, wydłużonych albo nieodpowiednich d o danej sytuacji czy etapu rozwoju dziecka, np. normalne jest, że niemowlęta moczą łóżko, zaś nienormalnym jest by w łóżko moczyła się nastolatka.
5
listopadowy-chomik