artykul.docx

Metody naturalne

Najprostsza to unikanie seksu w okresie płodnym kobiety. Niestety, dostępne sposoby pozwalają tylko na stwierdzenie, kiedy występuje owulacja (uwolnienie gotowego do zapłodnienia jaja), ale żadna nie umożliwia nam przewidzenia jej na 2–3 dni wcześniej. A plemniki potrafią przetrwać więcej niż 48 godzin w kobiecym ciele. Stąd właśnie nieplanowane ciąże.
Jak wyliczyć płodne dni? Jest na to szereg sposobów. Pominąć należy tzw. kalendarzyk małżeński, najbardziej zawodną spośród metod naturalnych. Pozostają: metoda termiczna i Billingsów.

Metoda termiczna

Opiera się na codziennym pomiarze temperatury. Po owulacji ciepłota rośnie o około 4–5 kresek (0,4–0,5oC) i utrzymuje się na podwyższonym poziomie przez trzy dni. Po nich zaczyna się okres niepłodności pewnej, poowulacyjnej. Okres niepłodności przedowulacyjnej (prawdopodobnej) wyznacza się odejmując od pierwszego dnia wzrostu temperatury co najmniej sześć dni. Poranną temperaturę należy mierzyć codziennie, tym samym termometrem, w pochwie lub pod językiem, o stałej porze, tuż po przebudzeniu i bez wstawania z łóżka. Zmiana klimatu, stresy, infekcje, wstawanie w nocy, np. do dziecka lub w czasie dyżurów lekarskich mogą spowodować błąd.

Metoda Billingsów

Polega na obserwacji śluzu szyjkowego. Wyróżnia się dwa rodzaje:

·         estrogenny – charakterystyczny dla płodnego okresu okołoowulacyjnego

·         gestagenny – pojawiający się w fazie niepłodnej cyklu. Jest gęsty i lepki, więc nieprzepuszczalny dla plemników, które są zatrzymywane w oczkach sieci śluzu szyjkowego i tam pod wpływem kwaśnego pH pochwy obumierają po około 8–12 godzinach.

Aby odróżnić śluz płodnego okresu, trzeba kilku miesięcy obserwacji. Estrogenny jest przejrzysty, szklisty, elastyczny, śliski, ciągnący się, daje uczucie wilgotności w pochwie, natomiast gestagenny – nieprzejrzysty, mętny, kłaczkowaty, gęsty, przyczepny, nie ciągnący się, lepki, nieśliski, białawy lub żółtawy.
Kłopoty ze stosowaniem tej metody mogą mieć kobiety po poronieniu, porodzie, w okresie okołomenopauzalnym, z ostrymi i przewlekłymi stanami zapalnymi pochwy. Problem może się też pojawić po stosunku, bo wtedy śluz staje się bardziej płynny.
Można kupić sobie tester płodności. Codziennie pobiera się kroplę śluzu, nakłada na szkiełko i czeka, aż wyschnie. Śluz estrogenny po wyschnięciu ma kształt liści paproci lub gałązek jodły.

Metoda objawowo-termiczna

Najskuteczniejsza. Oprócz pomiaru temperatury i badania śluzu kobieta zwraca uwagę na swoje samopoczucie i objawy sugerujące możliwość owulacji, jak np. „ból owulacyjny” – silny, krótkotrwały ból w dole brzucha, najczęściej jednostronny, poprzedzający na ok. 1–2 godziny uwolnienie komórki jajowej z jajnika.
W aptekach dostępne są też testy wspomagające metody obserwacji cyklu, np. persona – gromadząca informacje z wielu cyklów. Badane są stężenia hormonów w moczu. Należy po prostu nasiusiać na końcówkę. Jednak nawet przy tym dużym udogodnieniu okazuje się, że na sto kobiet, stosujących przez rok personę, sześć zajdzie w ciążę.

Kiedy plemnik nie dociera do celu

A gdyby tak zatrzymać plemnik w drodze do jajeczka? Można spróbować to zrobić poprzez stosunek przerywany, bardzo popularny (i bardzo nieskuteczny) sposób uniknięcia ciąży. Polega na wycofaniu prącia z pochwy tuż przed wytryskiem nasienia. Ta metoda nie ma szans powodzenia u mężczyzn pobudliwych ani ze skłonnością do przedwczesnego wytrysku.
Drugi sposób to prezerwatywa. Chroni przed chorobami przenoszonymi drogą płciową (także HIV/AIDS, WZW B), jest dostępna bez recepty, stosunkowo tania i do kupienia także w kioskach czy na stacjach benzynowych. Jednak wielu mężczyzn wykręca się od stosowania prezerwatywy, twierdząc, że z nią seks daje im mniej przyjemności.

Broń chemiczną ładuj za każdym razem

Jeżeli nie odpowiadają nam sposoby na zatrzymanie plemników w drodze do celu, to może należy je sparaliżować? Używa się do tego spermicydów (środków plemnikobójczych) w postaci globulek oraz kremów antykoncepcyjnych. Zawarty w nich nonoksynol-9 utrudnia plemnikom przedostanie się do komórki jajowej. Powoduje unieruchomienie plemników i znacznie ogranicza ich żywotność, nie uszkadzając materiału genetycznego. Prawdziwa broń chemiczna!
Globulkę wkłada się do pochwy na 5–10 minut przed stosunkiem. Po kilku minutach ona się rozpuszcza. Niestety, globulki mogą powodować uczucie pieczenia, a nawet palenia w pochwie, miejscowe zaczerwienienie i objawy stanu zapalnego.
Ważne, by przy kolejnym stosunku stosować nową porcję preparatu i nie wypłukiwać spermicydu z pochwy przez sześć godzin po nim.
Indeks Pearla dla globulek i kremów plemnikobójczych wynosi od 5 do 20, co oznacza, że na 100 kobiet korzystających z tej metody antykoncepcji od pięciu do 20 w ciągu roku zajdzie w niepożądaną ciążę.

Wkładki domaciczne dla zapominalskich

Wkładka wewnątrzmaciczna, potocznie zwana spiralą, jest wygodna, łatwa w użyciu i bardzo skuteczna. Wymienia się ją co 3–5 lat. Musi być dobrze dopasowana przez lekarza. Niektóre z wkładek zawierają minipojemnik ze środkiem antykoncepcyjnym.
Spirala utrudnia plemnikom dotarcie do jajowodu i zmienia śluzówkę macicy tak, że rozwijająca się zapłodniona komórka jajowa nie może się w nią wszczepić. W wypadku spiral wyposażonych w pojemniczek z hormonami, hormony te wpływają na śluz szyjki macicy, czyniąc go nieprzenikliwym dla plemników i dodatkowo utrudniają wszczepianie się rozwijającej się komórki jajowej.
Z wkładki nie mogą korzystać kobiety: z ostrymi stanami zapalnymi narządu rodnego, niewyleczonym przewlekłym nawracającym zapaleniem przydatków, schorzeniami, które mogą się zaostrzyć w czasie stanów zapalnych (np. zapaleniem wsierdzia lub chorobą zastawek serca), ze schorzeniami, przy których obniża się naturalna odporność organizmu (AIDS, cukrzyca) oraz ze zmianami w macicy (m.in. mięśniakami), ponieważ wkładka mogłaby okazać się mniej skuteczna i zintensyfikować krwawienie.
Indeks Pearla waha się od 1 do 4, a w przypadku spiral hormonalnych 0,2 do 1 (przez trzy lata stosowania).

Pigułki i superplaster

Pigułka hormonalna jest najskuteczniejszą metodą antykoncepcyjną, bo hormony hamują dojrzewanie komórki jajowej. Wpływają też na konsystencję śluzu, tak że staje się on nieprzenikliwy dla plemników. Powodują również takie zmiany w śluzówce wyścielającej wnętrze macicy, że zapłodniona komórka jajowa nie może się zagnieździć. Pigułki są dostępne tylko na receptę.
U niektórych kobiet pigułka powoduje plamienia, nudności i bóle głowy. Te drobne objawy na ogół mijają po 2–3 miesiącach.
W Polsce można kupić około 30 preparatów, ale żaden nie jest najlepszy dla każdej kobiety. Lekarz powinien dobrać pigułkę do potrzeb indywidualnej kobiety oraz do jej profilu hormonalnego.
Przeciwwskazania bezwzględne do stosowania pigułki dwuskładnikowej to zakrzepica naczyń, stany zapalne żył, choroba zakrzepowo-zatorowa lub niedokrwienie mózgu, choroba niedokrwienna serca, podejrzenie nowotworów estrogenozależnych, niewydolność wątroby, niewyjaśnione krwawienie z dróg rodnych.
Indeks Pearla waha się od 0,01 do 0,54.
Dla wielu kobiet największym mankamentem pigułki jest to, że trzeba przyjmować ją codziennie, inaczej nici z jej nadzwyczajnej skuteczności. A są kobiety – z niektórych badań wynika, że aż jedna na pięć – które często zapominają zażyć pigułkę.

Pigułka dla karmiących

Od paru lat jest już w Polsce dostępna cerazette, z czego cieszyć się powinny zwłaszcza nastolatki i kobiety karmiące piersią. Od innych różni się tym, że zawiera nie dwa, ale tylko jeden hormon: progestagen. Ma mniej działań ubocznych niż pigułki dwuskładnikowe, ale jest też nieco mniej skuteczna. Wymaga niesłychanie regularnego stosowania. Należy zażywać ją codziennie o tej samej porze.

W plastrze i zastrzyku

To nowoczesna antykoncepcja hormonalna w plastrach (evra), które nalepia się raz na tydzień na brzuch, pośladki czy plecy. Po trzech kolejnych tygodniach robi się siedem dni przerwy i nalepia się następny plaster.
Zastrzyki hormonalne (depo-provera) stosuje się raz na trzy miesiące.