Internet — globalna sieć komputerowa — nie jest zbudowany w oparciu o jeden centralny komputer, który zarządza przesyłaniem informacji. Przeciwnie — udostępnione zasoby są rozrzucone pomiędzy miliony pojedynczych, przyłączonych do sieci komputerów. Podstawową potrzebą użytkowników tych komputerów jest chęć komunikacji z innymi użytkownikami sieci; najlepiej żeby była to komunikacja łatwa i przystępna.
Internet w obecnych czasach to nie tylko wiele połączonych ze sobą komputerów, to nowa forma porozumiewania się ludzi. Forma, która udostępniła nam gigantyczne możliwości i która jest w stanie zmienić obraz świata.
Jedną z największych zalet tej technologii jest jej powszechna dostępność. Użytkownicy komputerów mogą się przyłączyć do internetu, wystarczy że mają odpowiedni system operacyjny (na przykład Windows XP) i modem.
Windows XP umożliwia współdzielenie połączenia internetowego. W rezultacie, aby podłączyć do internetu pozostałe komputery sieci lokalnej, nie trzeba kupować dodatkowego okablowania, modemów lub innego sprzętu.
Podłączenie do internetu ma również drugą ciemną stronę. Nie poddający się kontroli urzędników internet pełny jest seksu, przemocy i nielegalnych lub szkodliwych informacji. Stwarza również zagrożenie dla bezpieczeństwa Twojego komputera. Osoby z zewnątrz mogą poprzez internet wykraść lub zmodyfikować dane. Korzystanie z internetu, choć ułatwiające zachowanie anonimowości, wymaga (jak każda inna forma życia społecznego) przestrzegania podstawowych reguł i zasad, w tym zasad związanych z bezpieczeństwem.
Z przedstawionego w poprzednim rozdziale opisu działania sieci komputerowej wynika raczej coś dokładnie odwrotnego — koszmar i chaos narastający wraz ze stopniem skomplikowania sieci. Aby nad tym zapanować, wprowadzono kilka tzw. usług sieciowych, których zadaniem jest zapewnienie łatwej komunikacji z innymi użytkownikami sieci bez zbędnej znajomości takich danych jak: adres komputera, maska podsieci czy też trasy routingu. Oprogramowanie realizujące usługi sieciowe składa się z dwóch „części”: serwera i klienta. Użytkownicy, o ile nie są administratorami sieci, nie muszą zajmować się częścią serwerową oprogramowania, dlatego w dalszych rozważaniach dla uproszczenia szczegółowo omówimy tylko ważne dla klienta (użytkownika) aspekty korzystania z usług.
Poniżej opiszemy kilka podstawowych usług, z którymi zapewne i Ty już zdążyłeś się spotkać przy okazji „surfowania” w internecie. Być może korzystałeś z nich, zupełnie nieświadomie, nie zdając sobie sprawy z ich istnienia.
WWW to skrót od angielskich słów World Wide Web, czyli ogólnoświatowej pajęczyny. WWW jest najczęściej wykorzystywaną usługą internetową. Dla wielu użytkowników WWW i internet to synonimy. Jednak naprawdę WWW stanowi tylko część wszystkich możliwości, jakie oferuje internet. Dzięki tej usłudze możemy przeglądać strony, ściągać pliki, przeglądać te udostępniane przez inne komputery. Podobnie jak w przypadku innych usług, aby korzystać z WWW, potrzebny jest komputer pełniący rolę serwera i udostępniający odpowiedni serwis WWW. Pierwszym serwerem WWW na świecie był serwer znajdujący się w CERN pod Genewą (European Laboratory for Particle Physics). Obecnie na świecie dostępnych jest kilka milionów różnych serwerów WWW.
Protokołem usługi WWW jest HTTP (ang. HyperText Transfer Protocol) — protokół transferu hypertekstowego. Hypertekst jest specjalnym rodzajem formatu plików tekstowych, umożliwiającym m.in. dołączanie do plików tekstowych elementów graficznych, multimedialnych, dźwiękowych i linków[1].To właśnie możliwość umieszczania odwołań do inny dokumentów jest główną zaletą dokumentów hypertekstowych. Dzięki temu, w jednym dokumencie można umieścić odwołania do dowolnego dokumentu znajdującego się gdziekolwiek w internecie.
Dokument hypertekstowy opublikowany w internecie nazywa się stroną WWW. Skoro każda z nich może być powiązany z dowolną inną stroną, strony WWW tworzą gigantyczną pajęczynę dokumentów o światowym zasięgu i niewyobrażalnym bogactwie przechowywanych informacji.
Do oglądania stron WWW potrzebny jest specjalny program — przeglądarka internetowa. Jedną z popularniejszych przeglądarek jest automatycznie instalowany z systemem Windows XP internet Explorer.
Niektóre osoby decydują się na kupno komputera głównie dla uzyskania dostępu do internetu. Nic dziwnego — dzięki internetowi możesz wysyłać listy elektroniczne do przyjaciół na całym świecie. Możesz też sprawdzać program kin i teatrów. Możliwości internetu wydają się być nieograniczone. Jedynym problemem jest fakt, że trzeba wiedzieć, gdzie poszukiwane dane się znajdują. Z pomocą w rozwiązaniu tego problemu przychodzą nam wyszukiwarki internetowe. Obecnie do dyspozycji użytkowników internetu jest co najmniej kilkanaście różnych serwisów służących do poszukiwania informacji. Najpopularniejsze to: www.yahoo.com, www.altavista.com oraz www.google.com. Często używanymi są wyszukiwarka infoseek oraz Archie. Ta ostatnia służy do poszukiwania interesujących nas plików na serwerach FTP.
Wszystkie wyszukiwarki działają według tego samego schematu. Część oprogramowania znajdująca się na odpowiednim serwerze przeszukuje zasoby internetu oraz indeksuje je we własnej bazie danych. Informacje grupowane są na podstawie zawartości stron oraz słów kluczowych umieszczonych w znacznikach meta kodu HTML.
Najbardziej zaawansowane wyszukiwarki posługują się różnymi algorytmami mającymi na celu zoptymalizowanie procesu wyszukiwania, tak aby w efekcie użytkownik dostał wyłącznie to, czego oczekiwał. Zwykle jednak proces wyszukiwania informacji kończy się wynikiem informującym o znalezieniu setek tysięcy stron zawierających treści, które podaliśmy jako warunek wyszukiwania. Niestety 99% podanych stron zupełnie nie jest poświęcona interesującemu nas tematowi. Co należy zrobić, żeby odfiltrować strony, które nas nie interesują?
Najważniejsze jest odpowiednie formułowanie zapytań skierowanych do wyszukiwarki. Powinniśmy używać wyrazów, które w możliwie najbardziej jednoznaczny sposób identyfikują interesujący nas problem, a unikać wyrazów bez znaczenia, spójników itd. Jeśli to nie pomoże, kolejną możliwością jest użycie opcji zaawansowanego wyszukiwania.
Dokładnemu omówieniu zagadnień opisanych w tym rozdziale, w tym wyszukiwania informacji w internecie, poświęcono osobne książki. Czytelników zainteresowanych możliwościami internetu odsyłamy do książki „ABC Internetu” opublikowanej przez wydawnictwo Helion.
DNS należy do jednej z podstawowych usług internetowych. Trudno byłoby sobie bez niej wyobrazić korzystania z sieci.
W poprzednim rozdziale pisaliśmy, że każdy komputer w sieci, posługujący się protokołem TCP/IP, musi posiadać własny, niepowtarzalny adres IP oraz że posiadanie takiego adresu jest warunkiem wystarczającym do korzystania ze wszystkich dobrodziejstw sieci.
W zasadzie jest to prawdą — pojawia się jednak mały problem. Otóż wyobraźmy sobie sytuację, w której posiadamy kilku przyjaciół i każdy z nich ma komputer podłączony do internetu. Oczywiście każdy z nich ma własny adres IP, dzięki któremu można się z nim komunikować. Ponieważ, jak wspominaliśmy, adres IP jest liczbą 32-bitową[2] zapisaną w postaci czterech cyfr z zakresu od 0 do 255 rozdzielonych kropkami, dlatego dla każdego naszego znajomego musimy zapamiętać kilka takich liczb. I tak, np. rozmawiając z Adamem będziemy pamiętali, że ma on adres 192.168.100.1, Marek 10.10.156.234, Małgosia 232.126.234.67 itd. Jeśli posiadamy więcej znajomych, to prostsze byłoby pójście do nich w odwiedziny, niż przesłanie informacji siecią!
Dzięki usłudze DNS nie musimy sobie zaprzątać głowy takimi „drobnostkami” jak adres IP. Zamiast tego możemy używać intuicyjnych adresów składających się z wyrazów lub ich połączeń. Oczywiście aby było to możliwe, musi być spełnionych kilka warunków. Po pierwsze, nasz komputer musimy poinstruować, jak zamienić łatwe do zapamiętania przez nas adresy na odpowiadające im numery IP.
Jednym z elementów konfiguracji protokołu TCP/IP w systemie Windows XP jest skonfigurowanie usługi DNS. W większości wypadków konfiguracja sprowadza się do podania adresu serwera DNS, który będzie podawał naszemu komputerowi nazwę domenową odpowiadającą adresowi IP. Oczywiście musimy wpisać adres IP tego komputera, a nie jego nazwę. Możemy wprowadzić dowolną ilość adresów serwerów DNS, jednak w praktyce wystarczają dwa lub trzy.
Jedyne, czego potrzebujemy, żeby na naszym domowym komputerze korzystać z usługi DNS, to posiadanie przynajmniej jednego adresu takiego serwera. Osoby łączące się z internetem za pośrednictwem modemu i korzystające z numeru dostępowego TP SA, nie muszą znać tego adresu. Komputer sam prawidłowo skonfiguruje się podczas nawiązywania połączenia, a to dzięki kolejnemu protokołowi nazywanemu PPP (ang. Point to Point Protocol). Użytkownicy posiadający stałe połączenie z siecią, o adresy serwera DNS powinni zapytać administratora sieci (przy okazji można zapytać o kilka innych, również potrzebnych danych: adres IP, maskę podsieci i bramę domyślną).
Rysunek 8.1 przedstawia okno dialogowe z konfiguracją DNS w systemie Windows XP. Użytkownicy sieci lokalnych, w których działa serwer DHCP nie powinni wpisywać w tej zakładce żadnych informacji. W przypadku, kiedy musimy ustawienia sieci konfigurować ręcznie, należy podać adresy serwerów DNS w kolejności, w jakiej mają być przeszukiwane. Aby wywołać okno dialogowe pokazane na rysunku 8.1, należy wybrać odpowiednie połączenie sieciowe, z listy dostępnych Zadań sieciowych wybrać Zmień ustawienia dla tego połączenia (lub nacisnąć prawy przycisk myszy i z menu kontekstowego wybrać opcję Właściwości), zaznaczyć obecną na zakładce Sieć Protokół TCP/IP i nacisnąć przycisk Właściwości.
Rysunek 8.1. Usługę DNS można skonfigurować w oknie właściwości protokołu TCP/IP
System DNS jest rozproszoną, hierarchiczną bazą danych. Każdy serwer DNS zawiera informacje o wielu tysiącach adresów komputerów i odpowiadającym im nazwom.
Układ bazy danych DNS przypomina swoją strukturą drzewo — na samym szczycie jest „.” (nazywana root, czyli korzeń), następnie domeny najwyższego rzędu: org (dla organizacji typu non-profit), com (dla firm), edu (dla instytucji edukacyjnych), net (dla instytucji zajmujących się siecią), gov (instytucje rządowe) itd. Domenami najwyższego rzędu są również skróty państw, np. pl charakterystyczna domena dla Polski. Następnie zaczynają się poddomeny, podpoddomeny itd.
Przeszukiwanie domen w celu konwersji nazwy na adres IP odbywa się od domeny root w kierunku poddomen.
Tak więc, jeśli chcemy połączyć się np. z komputerem o nazwie adam.klasa.katowice.pl, to nasz komputer najpierw musi zamienić tę nazwę na odpowiadający jej adres. W tym celu wykonuje kilka czynności:
· Sprawdza, czy sam posiada informacje o tym komputerze, przeszukując pewne pliki systemowe (w systemie Windows XP są to pliki hosts.sam i lmhosts.sam). Jeśli znajdzie w nich adres danego komputera, to cały proces się kończy. Ponieważ jednak standardowo pliki te nie zawierają żądanych informacji, więc przeszukiwanie musi odbywać się dalej.
· Komputer wysyła zapytanie do preferowanego serwera DNS. Jeśli zawiera on potrzebne informacje, to przesyła je nam z powrotem; jeśli nie, to on z kolei wysyła zapytanie do jednego z serwerów domeny root o serwery nazw obsługujące w naszym przypadku domenę „pl” Następnie wysyła pytanie do serwera DNS obsługującego domenę „pl” o serwer DNS obsługujący domenę „katowice” itd. W końcu dochodzimy do serwera DNS, w którym znajduje się wpis dotyczący komputera o nazwie Adam, co kończy cały proces.
Drugą ważną funkcją DNS jest konwersja adresów IP na nazwy komputerów. Cały proces konwersji odbywa się podobnie, jak opisany powyżej za pomocą mechanizmu nazywanego odwrotnym DNS (ang. Reverse DNS). Za odwrotny DNS odpowiedzialna jest domena typu in-addr.arpa. Z niej następują powiązania do kolejnych pól adresów IP.
Na pierwszym etapie komputer na podstawie informacji z in-addr.arpa znajduje serwer zawierający informację o klasie A adresu IP, z niego otrzymuje dane o serwerze dla klasy B dla danego adresu itd.
Zbierzmy razem informacje na temat samych adresów stosowanych w internecie. Mają one postać: http://www.nazwa.com/. Nazwę taką należy czytać od tyłu. Tak więc pierwszy człon, (w tym przypadku .com) oznacza domenę główną, czyli przynależność danego adresu do określonej grupy nazw.
Przyjęło się, że typ domeny głównej (a więc pierwszy człon adresu) wskazuje na charakter instytucji właściciela serwera:
· com — przedsiębiorstwo,
· edu — instytucja edukacyjna,
· gov — instytucja rządowa,
· int — instytucja międzynarodowa,
· ...
Ichijo