WOS SCENARIUSZE LEKCJI WERSJA ROZSZERZONA WYDAWNICTWO KOSS rozdzial_1(1).pdf
(
580 KB
)
Pobierz
122037413 UNPDF
Rozdział I
PODSTAWOWE UMIEJ˛TNO
CI
OBYWATELSKIE
UCZNIOWIE UZYSKAJA˛ ODPOWIEDZI NA PYTANIA:
4
Co to znaczy, ˙e człowiek jest istot˛ społeczn˛?
4
Obywatel – kto to taki?
4
Jak si˛ skutecznie porozumiewa?
4
Jak wyrazi własne zdanie?
4
Jak zdobywa informacje i jak z nich korzysta?
4
Jak odr˙nia opinie od faktw?
4
Komu potrzebne s˛ normy i sk˛d si˛ one bior˛?
4
Jakie s˛ r˙ne grupy i role grupowe?
4
Jak pozyskiwa sojusznikw?
4
Jak ułatwi sobie podejmowanie trudnych decyzji?
4
Jak mo˙na podejmowa decyzje w sprawach dotycz˛cych grupy?
4
Jak rozpoznawa cudze i wyra˙a swoje potrzeby?
4
Sk˛d si˛ bior˛ konikty i jak mo˙na je rozwi˛zywa?
4
Po co i jak prowadzi si˛ negocjacje?
4
Co to jest odpowiedzialno i dlaczego ka˙dy ma jakie obowi˛zki?
4
Komu potrzebny jest samorz˛d w szkole?
Nauczycielu KOSS, pami˛taj o stronie
www.ceo.org.pl
À
znajdziesz tam nowe wiczenia i ciekawe materiały
À
je˙eli nie potrasz obsługiwa stron www, popro o pomoc uczniw ˙egluj˛cych po
Internecie – oni to uwielbiaj˛
À
nawi˛˙ wspłprac˛ z nauczycielem informatyki, ktry te˙ szuka ciekawych zada
dla uczniw
11
1. CZŁOWIEK – ISTOTA SPOŁECZNA
I
Do najgł˛bszych i najwa˙niejszych potrzeb człowieka nale˙y budowanie wi˛zi z innymi, poczynaj˛c od
zwi˛zkw z najbli˙szymi – rodzin˛, przyjaciłmi – a˙ po uczestnictwo w najwi˛kszych wsplnotach
i organizacjach. Społeczna natura człowieka sprawia, ˙e nierzadko jest on gotw zrezygnowa z realizacji
swych potrzeb w imi˛ dobra wsplnego grupy, do ktrej nale˙y: społecznoci lokalnej, narodu i pa-
stwa. Na zaj˛ciach uczniowie zapoznaj˛ si˛ z podstawowymi kategoriami socjologicznymi: jednostk˛,
wsplnot˛, grup˛, wi˛zi˛ społeczn˛, społeczestwem.
CELE
3.
Popro uczniw, by przeczytali opowiadanie „Opu-
stoszały wiat” i pomyleli, jak oni sami czuliby si˛
w takim wiecie, jaki przynił si˛ Mariannie. Zasta-
nwcie si˛, jak˛ rol˛ odgrywaj˛ w naszym ˙yciu inni
ludzie – czy moglibymy ˙y bez nich? Co nas z nimi
wi˛˙e?
4.
Zaproponuj, aby ka˙dy przypomniał sobie, co robił
wczoraj: z kim si˛ spotkał, rozmawiał przez telefon
lub w inny sposb kontaktował. Uczniowie wypisuj˛
te osoby i zastanawiaj˛ si˛, co ich z nimi wi˛˙e
(np. wi˛zy rodzinne, przyja) b˛d z jakiego po-
wodu czy w jakiej sytuacji si˛ z nimi zetkn˛li (np.
ekspedientka w sklepie spo˙ywczym). Ty sam tak˙e
przygotuj takie zestawienie i przedstaw je uczniom.
Skomentuj to wiczenie, zwracaj˛c uwag˛ na to, z jak
wieloma ludmi codziennie si˛ spotykamy i jak r˙ne
s˛ wi˛zy, ktre nas z nimi ł˛cz˛.
5.
Pole uczniom, by przeczytali tekst „
˙
yj˛c w społe-
czestwie”, lub sam przeka˙ zawarte w nim informa-
cje. Niech uczniowie staraj˛ si˛ zanotowa w kilku
krtkich hasłach to, co ich zdaniem jest w tekcie
najwa˙niejsze. Wska˙ dwch, trzech uczniw, ktrzy
odczytaj˛ swoje notatki. Sprawd, czy wszyscy rozu-
miej˛ poj˛cia „jednostka”, „społeczestwo”, „grupa”,
„wsplnota”, „wi˛ społeczna”.
6.
Odwołuj˛c si˛ do przedstawionego w „
˙
yj˛c
w społeczestwie” obrazu zwi˛zkw jednostki ze
społeczestwem, popro, by uczniowie narysowali
schematyczn˛ „map˛” swoich zwi˛zkw z innymi
ludmi i grupami (przykład „mapy” – u nas po-
siada form˛ kwiatu Marianny). Rysunek powinien
by bardzo kolorowy – b˛dzie pierwszym materia-
łem, ktry uczniowie wło˙˛ do swojej „teczki oby-
watelskiej”. Mapie mo˙e towarzyszy zwi˛zane z jej
treci˛ motto lub krtki cytat z tekstu Aleksandra
Hertza – wybrany przez samego ucznia.
7.
W kolejnym wiczeniu uczniowie maj˛ za zadanie
uwa˙ne wysłuchanie czytanego przez nauczyciela
opisu domu, tak aby zapami˛ta jak najwi˛cej szcze-
głw (nie wolno notowa!). Nast˛pnie ka˙dy ucze
zapisuje to, czego dowiedział si˛ o opisywanym bu-
dynku (lub sporz˛dza jego schematyczny rysunek).
Zapytaj, czy komu udało si˛ zapami˛ta wszystkie
szczegły. Nast˛pnie zaproponuj, by wszyscy przy-
pomnieli sobie, w jakich grupach znaleli si˛ w trak-
cie zabawy „Szukaj swojego”, i usiedli koło siebie.
Odczytaj teraz drugi opis, uprzedzaj˛c wczeniej, ˙e
W czasie zaj˛ uczniowie:
– uwiadamiaj˛ sobie, jak wa˙n˛ rol˛ od-
grywaj˛ w naszym ˙yciu inni ludzie;
– zastanawiaj˛ si˛, do jakich wsplnot i grup na-
le˙˛;
– rozwa˙aj˛, jakie korzyci płyn˛ ze wspłpracy
w grupach.
RODKI DYDAKTYCZNE
• Kolorowe kartki (najlepiej samoprzy-
lepne).
• Blok rysunkowy, amastry.
JAK PRZEPROWADZI
ZAJE˛CIA?
WPROWADZENIE
1.
Rozpocznij od krtkiego przedstawie-
nia tematyki zaj˛ w programie KOSS.
Zaproponuj, by uczniowie na kartkach (mog˛ by
anonimowe) zapisali pytania, tematy, problemy z za-
kresu edukacji obywatelskiej, ktre szczeglnie ich
interesuj˛. Zbierz kartki i zapoznaj si˛ z uczniow-
skimi propozycjami. Odwołuj si˛ do nich w toku
nauczania, rozwa˙ tak˙e mo˙liwo pewnych mo-
dykacji programu, tak aby uwzgl˛dni problemy
zgłaszane przez uczniw. Dobrym pomysłem mo˙e
by te˙ ustawienie w klasie „skrzynki pyta”, do kt-
rej uczniowie w czasie nast˛pnych zaj˛ b˛d˛ mogli
wkłada kartki z nowymi propozycjami.
ROZWINI˛CIE
2.
Zaproponuj uczniom udział w krtkiej zabawie
pod tytułem „Szukaj swojego”. W jej trakcie wszy-
scy musz˛ zachowa absolutne milczenie. Przyklej
uczniom do plecw przygotowane wczeniej kłka
lub kwadraty w czterech kolorach. Zrb to tak, by ˙a-
den z uczniw nie wiedział, jaki znak ma na plecach.
Zadaniem uczestnikw zabawy jest jak najszybsze
podzielenie si˛ na cztery grupy, zgodnie z kolo-
rami znaczkw na plecach. Uczniowie mog˛ sobie
pomaga, nie mog˛ jednak si˛ do siebie odzywa.
Gdy wszyscy znajd˛ swoje grupy, omwcie krtko
wiczenie – zwr uwag˛, ˙e tylko z pomoc˛ innych
mo˙na było wykona to zadanie.
12
Podstawowe umiej˛tnoci obywatelskie
I
tym razem to samo zadanie b˛d˛ wykonywa w tych
włanie zespołach. Kiedy grupy zakocz˛ prac˛, po-
rwnajcie efekty osi˛gni˛te w obu fazach wiczenia.
Zapytaj, kiedy łatwiej było wykona zadanie i dla-
czego.
Skomentuj to wiczenie, zwracaj˛c uwag˛, ˙e
cho s˛ zadania, ktre niew˛tpliwie lepiej wyko-
nuje si˛ samemu, to jednak w ˙yciu bardzo cz˛sto
warunkiem powodzenia jest wspłpraca z innymi
ludmi.
ZAKO
CZENIE
8.
Na zakoczenie zaj˛ zastanwcie si˛, co zrobi,
by wasza klasa stała si˛ tak˛ grup˛, w ktrej miło jest
przebywa, a zarazem dobrze si˛ pracuje. Reeksja
ta mo˙e przybra form˛ krtkiej, otwartej dyskusji
albo „burzy mzgw” poł˛czonej z zapisywaniem na
tablicy uczniowskich pomysłw.
2. OBYWATEL – KTO TO TAKI?
Słowo obywatel ma dwojakie znaczenie. Po pierwsze, oznacza osob˛, ktr˛ ł˛czy z pastwem stosunek
prawny, z ktrego wynikaj˛ okrelone prawa i obowi˛zki. Drugie znaczenie tego słowa dotyczy
zaanga˙owania w ˙ycie publiczne, gotowoci powi˛cenia prywatnych interesw dla dobra ogłu.
Podczas lekcji uczniowie zastanawia si˛ b˛d˛, jakich cech i umiej˛tnoci wymaga postawa obywatelska
oraz jakie korzyci przynosi społeczestwu aktywne uczestnictwo obywateli w sprawach publicznych.
CELE
cech i umiej˛tnoci wymagałoby wybrane rozwi˛za-
nie. W jaki sposb „piraci” mogliby naprawi swoje
post˛powanie?
4.
Wprowad poj˛cie „dobry obywatel”. Zapytaj, czy
ktry z uczniw był wiadkiem sytuacji, w kt-
rej jego rwienik zachował si˛ jak dobry obywatel.
Ktre z zachowa dorosłych mog˛ kojarzy si˛ z tym
hasłem? Mog˛ przytoczy rwnie˙ przykłady z lmu
i literatury. Popro uczniw, aby krtko zrelacjono-
wali takie sytuacje.
5.
Wytłumacz, ˙e obywatel ma pewne prawa,
ale tak˙e obowi˛zki. Wykorzystaj teksty „Wiedzie,
chcie, umie” oraz „Cnoty obywatelskie”, z kt-
rych uczniowie dowiaduj˛ si˛, co to s˛ umiej˛tnoci
i cnoty obywatelskie. Zaproponuj przeprowadzenie
„burzy mzgw”. T˛ metod˛ uczniowie sporz˛dzaj˛
list˛ cech dobrego obywatela (na podstawie infor-
macji z tekstw i własnych spostrze˙e). Zapisy po-
winny by bardzo zwi˛złe, np. jest odpowiedzialny;
reaguje, gdy widzi zło; pomaga innym; interesuje si˛
sprawami publicznymi.
6.
Na podstawie tabelki ze str. 7 przedstaw umiej˛t-
noci obywatelskie, ktre uczniowie b˛d˛ zdobywa
na lekcjach KOSS.
7.
Zapytaj uczniw, ktre z obywatelskich cnt wy-
daj˛ im si˛ łatwiejsze do osi˛gni˛cia, a ktre trud-
niejsze. Popro uczniw, aby na karteczkach, ano-
nimowo, zapisali po dwie cnoty obywatelskie, ktre
według siebie sami posiadaj˛. Nast˛pnie zbierzcie
karteczki i posegregujcie – pozwoli to ustali, jakie
cechy powtarzaj˛ si˛ najcz˛ciej, a jakie najrzadziej.
Sprbujcie zinterpretowa te wyniki.
8.
Pole uczniom przeczytanie opisu jednej z cech
dobrego obywatela (M. Ossowska,
Wzr obywatela
w ustroju demokratycznym
, Warszawa 1946) i odgad-
W czasie zaj˛ uczniowie:
– dowiaduj˛ si˛, co to jest obywatelstwo
i w jaki sposb mo˙na je otrzyma;
– zastanawiaj˛ si˛, co to znaczy by „dobrym oby-
watelem” i jakie jego cechy oni sami posiadaj˛;
– uwiadamiaj˛ sobie, jakie s˛ najwa˙niejsze oby-
watelskie umiej˛tnoci.
JAK PRZEPROWADZI
ZAJE˛CIA?
WPROWADZENIE
1.
Na wst˛pie odwołaj si˛ do poprzednich
zaj˛, gdzie była mowa o tym, jakie wi˛zi
ł˛cz˛ ka˙dego człowieka z innymi ludmi i grupami
ludzi. Wyjanij, ˙e na tej lekcji (i wielu nast˛pnych)
b˛dziecie zajmowa si˛ pewnym szczeglnym rodza-
jem wi˛zi. Nast˛pnie wprowad termin „obywatel”
i popro uczniw, by zastanowili si˛, jakie posiada
znaczenie, jakie budzi skojarzenia.
ROZWINI˛CIE
2.
Pole uczniom przeczytanie tekstu „Obywatel, kto
to taki?”, a nast˛pnie popro, aby wykorzystuj˛c uzy-
skane informacje dokoczyli zdania:
– Jeli kto jest obywatelem Polski, to oznacza, ˙e...
– Obywatel powinien...
– Dziecko jest te˙ obywatelem, gdy˙...
3.
Zaproponuj uczniom wykonanie wiczenia „Piraci
kontra obywatele”. Zapytaj, jak oceniaj˛ tak˛ sytu-
acj˛. Jak sami post˛piliby na miejscu chłopcw z Ib
i dlaczego? Ktry z zaproponowanych przez uczniw
wariantw post˛powania jest ich zdaniem najlep-
szy? Popro, aby uczniowie zastanowili si˛, jakich
Podstawowe umiej˛tnoci obywatelskie
13
ni˛cie, o jak˛ cnot˛ chodzi. Mo˙esz zaproponowa to
wiczenie jako prac˛ domow˛.
zaj˛ciach cech dobrego obywatela. Uwaga: musi to
by przypowie z morałem, z ktrej b˛dzie jasno
wynika, ˙e antyobywatel szkodzi nie tylko innym,
ale i samemu sobie. Praca ta mo˙e przybra form˛
historyjki, wywiadu, a nawet tekstu piosenki, ktr˛
mo˙na piewa w rytmie „rap”. Najzabawniejsze
historyjki z morałem przeczytajcie na głos.
ZAKO
CZENIE
9.
Podziel klas˛ na 2-3-osobowe zespoły. Ka˙dy ze-
spł pisze – w dowolnej formie literackiej – krtk˛
opowie o Panu X (mog˛ mu nada imi˛ i nazwisko),
ktry jest zaprzeczeniem wszelkich omawianych na
I
3. O POROZUMIEWANIU SI˛
I NIEPOROZUMIENIACH
Skuteczne porozumiewanie si˛ to podstawa stosunkw mi˛dzyludzkich, a wi˛c rwnie˙ wszelkich
działa obywatelskich. Wymaga ono umiej˛tnoci przekazywania własnych pogl˛dw czy uczu, a rw-
noczenie właciwego odbierania i interpretowania komunikatw wysyłanych przez innych. Uczniowie
analizuj˛ przeszkody utrudniaj˛ce skuteczne porozumiewanie si˛, wicz˛c takie umiej˛tnoci, jak nawi˛-
zywanie kontaktu, uwa˙ne słuchanie, zadawanie pyta, rozumienie i interpretowanie przekazw.
CELE
uczniw sposoby komunikowania si˛ zapisuj na ta-
blicy.
Pole uczniom przeczytanie tekstu „Kilka słw
o porozumiewaniu si˛” lub stre jego głwne my-
li. Narysujcie na tablicy schemat ilustruj˛cy proces
komunikowania si˛.
W czasie zaj˛ uczniowie:
– poznaj˛ zasady uwa˙nego słuchania;
– ucz˛ si˛ rozumienia znaczenia komunikatw;
– wicz˛ zadawanie jasnych i precyzyjnych pyta;
– dowiaduj˛ si˛, co zrobi, gdy emocje przeszka-
dzaj˛ w porozumiewaniu si˛.
ROZWINI˛CIE
3.
Popro dwch uczniw, aby na forum klasy po-
rozmawiali ze sob˛ na jaki interesuj˛cy wszystkich
temat, na przykład „Czy nasza klasa jest zgrana?”.
Reszta uczniw obserwuje ich sposb porozumie-
wania si˛, skupiaj˛c uwag˛ nie na treci rozmowy,
ale sposobie jej prowadzenia. Warto pomc uczniom,
zadaj˛c dodatkowe pytania: czy rozmwcy słuchaj˛
si˛ nawzajem, czy s˛ dla siebie ˙yczliwi, czy so-
bie nie przeszkadzaj˛, czy dopuszczaj˛ partnera do
głosu, jak daleko od siebie siedz˛, czy na siebie pa-
trz˛, czy zadaj˛ sobie pytania. Po zakoczeniu nale˙y
omwi przebieg rozmowy. Uwaga: jeli w sali jest
wideo, mo˙na rozmow˛ na ˙ywo zast˛pi (lub uzu-
pełni) projekcj˛ krtkiego fragmentu zawieraj˛cego
zapis jakiej rozmowy, ktra stanie si˛ przedmiotem
wsplnej analizy.
4.
Zaproponuj „burz˛ mzgw” na temat zasad sku-
tecznego porozumiewania si˛. Podziel tablic˛ na dwie
cz˛ci – z jednej strony wypisujcie te elementy, ktre
ułatwiaj˛, a z drugiej te, ktre utrudniaj˛ porozu-
miewanie si˛. Najwa˙niejsze wnioski powinny zo-
sta zapisane w postaci „dobrych rad” na tablicy
lub du˙ej kartce papieru podzielonej na dwie cz˛-
ci: „Dobre rady dla mwi˛cego” i „Dobre rady dla
słuchaj˛cego”. Przykłady takich rad przedstawiono
w podr˛czniku, ale popro uczniw, by nie zagl˛-
JAK PRZEPROWADZI
ZAJE˛CIA?
WPROWADZENIE
1.
Zaproponuj, aby uczniowie dobrali si˛
w pary i zastanowili si˛, w jakich spra-
wach tego dnia porozumiewali si˛ z innymi. Gdy
skocz˛, popro o podanie konkretnych przykładw
sytuacji, w ktrych ludzie komunikuj˛ si˛ ze sob˛.
Mog˛ one oczywicie odbiega od odbytej przed
chwil˛ rozmowy w parach. Przykłady zapisuj na
tablicy, porz˛dkuj według bardziej oglnych katego-
rii (np. poniewa˙ czego potrzebuj˛, chc˛ przekaza
opini˛ w jakiej sprawie lub zach˛ci innych do cze-
go, pragn˛ wyrazi swoje uczucia itp.).
2.
Popro uczniw, by odpowiedzieli na pytanie,
w jaki sposb ludzie porozumiewaj˛ si˛ ze sob˛.
Warto pami˛ta, ˙e mo˙na porozumiewa si˛ nie
tylko za pomoc˛ słw, gestw, mimiki, ale tak˙e
„mowy ciała”, czyli sposobu poruszania si˛, siedze-
nia itp., ujawniaj˛cej r˙ne potrzeby i emocje. Nie-
ktre z tych komunikatw s˛ zamierzone, inne mog˛
by niewiadome czy nawet mimowolne. Na doda-
tek zdarza si˛, ˙e komunikaty wysyłane przez jedn˛
osob˛ s˛ ze sob˛ sprzeczne – na przykład kto mwi,
˙e bardzo cieszy si˛ ze spotkania z tob˛, ale jego
twarz wyra˙a co zupełnie innego. Podawane przez
Plik z chomika:
graczz124
Inne pliki z tego folderu:
plik 1.jpg
(5 KB)
a(1).jpg
(5 KB)
a.jpg
(5 KB)
Ściągi i wypracowania dla gimnazjalistów ( kl. I,II,III - wszystkie przedmioty)(1).rar
(5105 KB)
WOS SCENARIUSZE LEKCJI CZĘŚC PIEWSZA I DRUGA WERSJA ROZSZERZONA WYDAWNICTWO KOSS(3).rar
(3260 KB)
Inne foldery tego chomika:
¶==Podręczniki dla nauczycieli KSIĄŻKA NAUCZYCIELA
1995
2005
2006
2007
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin