malcy.pdf

Ta lektura , podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na

stronie wolnelektury.pl .

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez

fundację Nowoczesna Polska .

ANTON CZECHOW

Malcy

ł. . .

— Włodek przyjechał! — krzyknął ktoś na dworze.

— Włoǳio przyjechał! — pisnęła Natalia, wbiegając do jadalni.

— Ach, mój Boże!

Cała roǳina Korolewych, która z goǳiny na goǳinę wyczekiwała swego Wło-

ǳia, rzuciła się do okien.

Przed gankiem stały szerokie sanie, trójka białych koni buchała kłębami pary.

Sanie były puste, gdyż Włoǳio stał już w sieni i czerwonymi od mrozu palcami

rozwiązywał baszłyk. Jego gimnazjalne palto, czapka, kalosze i włosy na skroniach

pokryte były szronem, a cała postać od stóp do głów wydawała taki smaczny, mroźny

zapach, że patrząc nań, chciało się przemarznąć i zawołać: — „Brrr!”— Matka i ciotka

rzuciły się na niego i poczęły go ściskać i całować. Natalia upadła mu do nóg i ściągała

z nich walenki, siostry jęły świergotać, drzwi skrzypiały, a ojciec Włodka wpadł do

przedpokoju tylko w kamizelce i z nożycami w ręku i krzyknął wystraszonym głosem:

— A myśmy cię jeszcze wczoraj oczekiwali! Czyś dobrze dojechał? Szczęśliwie?

Ach, mój Boże, dajcież mu się z ojcem przywitać! Czyż nie jestem ojcem?

— Hau! hau! — ryczał basem „Milord”, ogromne, tłuste psisko, uderzając ogo-

nem o ściany i meble.

Wszystko zlało się w jeden radosny gwar, który trwał dwie minuty. Kiedy pierw-

szy wybuch radości przeszedł, Korolewowie spostrzegli, że prócz Włodka, znajduje

się w przedpokoju jeszcze jeden mały człowiek, otulony w chusty, szale i baszłyki

i pokryty szronem; stał on nieruchomo w kącie w cieniu dużego lisiego futra.

— A to kto jest, Włoǳiu? — spytała szeptem matka.

— Ach! — spostrzegł się Włoǳio. — To jest… mam zaszczyt przedstawić, mój

kolega Czeczewicyn, uczeń drugiej klasy… Przywiozłem go ze sobą, jako gościa.

— Barǳo nam przyjemnie, prosimy serdecznie! — wyrzekł radośnie ojciec. —

Przepraszam, że jestem po domowemu, bez surduta… Pozwól pan! Niech Natalia

pomoże panu się rozebrać. Ach, mój Boże, zabierzcie stąd tego psa! Kara Boska!

Wkrótce potem Włoǳio i jego przyjaciel, oszołomieni hałaśliwym przyjęciem

i jeszcze różowi od zimna, sieǳieli przy stole i pili herbatę. Zimowe słonko, przeni-

kając przez śnieg, co się układał w desenie na szybach, drgało na samowarze i kąpało

swe czyste promienie w mosiężnej miseczce do płukania szklanek. W pokoju by-

ło ciepło i chłopcy czuli, jak w ich przemarzniętych ciałach zmagało się wzajemne

ciepło i zimno, nie chcąc sobie wzajem ustępować.

— Oto i Boże Naroǳenie za pasem — mówił ojciec, skręcając papierosa z ciem-

no-rudego tytoniu. — A tak niedawno było lato i matka płakała, żegnając się z tobą…

Czas szybko leci. Ani się obejrzysz, jak starość przyjǳie. Panie Czybisow, niech pan

je, proszę się nie krępować. U nas bez ceremonii.

Trzy siostry Włoǳia — Katia, Sonia i Masza — najstarsza z nich miała lat jede-

naście — sieǳiały przy stole i nie spuszczały oczu z nowego znajomego. Czeczewicyn

był tego samego wieku i wzrostu, co i Włodek, lecz nie taki pucołowaty i biały, ale

chudy, śniady i piegowaty. Włosy miał szczeciniaste, oczy — jak szparki, wargi —

grube i w ogóle był barǳo brzydki i gdyby nie mundur gimnazjalny, można by, są-

ǳąc z powierzchowności, wziąć go za syna kucharki. Był ponury, milczał cały czas

i ani razu się nie uśmiechnął. ǲiewczynki, patrząc na niego, od razu zmiarkowały,

że musi to być barǳo mądry i uczony człowiek. Przez cały czas myślał o czymś i tak

był tym zajęty, że gdy go o coś zapytywano, wzdrygał się, potrząsał głową i prosił, by

powtórzono pytania.

ǲiewczynki spostrzegły, że i Włodek, zwykle wesoły i rozmowny, tym razem

mało mówił, wcale się nie uśmiechał i nawet zdawał się niezadowolony, że przyjechał

do domu. Podczas herbaty zwrócił się do sióstr tylko jeden raz i to z jakimiś ǳiwnymi

słowami. Wskazał palcem na samowar i powieǳiał:

— A w Kalifornii, zamiast herbaty, pĳą dżin.

Był również zajęty jakimiś myślami i, sąǳąc ze spojrzeń, jakie od czasu do czasu

zamieniał z przyjacielem, myśli ich były wspólne. Po herbacie wszyscy udali się do

ǳiecinnego pokoju. Ojciec z ǳiewczynkami usiedli przy stole i zajęli się robotą,

przerwaną przez przyjazd chłopców. Robili ozdoby i łańcuchy z kolorowego papieru

na choinkę. Było to pociągające i hałaśliwe zajęcie. Każdy nowy wykonany drobiazg

ǳiewczynki witały okrzykami zachwytu, nawet przerażenia, jak gdyby ta rzecz spadła

z nieba; ojczulek również się zachwycał i od czasu do czasu ciskał nożyce o podłogę,

gniewając się, że są tępe.

Mamusia wpadała do ǳiecinnego pokoju, zakłopotana, i zapytywała:

— Kto wziął moje nożyczki? To znów ty je wziąłeś, Iwanie Mikołajewiczu.

— Boże drogi, nawet nożyczek nie daǳą! — odpowiadał płaczliwym głosem

Iwan Mikołajewicz — i odchyliwszy się na oparcie krzesła, przybierał pozę człowieka

skrzywǳonego, ale po chwili zachwycał się znowu.

Podczas swych poprzednich przyjazdów Włodek również brał uǳiał w przygo-

towaniach do choinki lub też wybiegał na dwór popatrzeć, jak furman z pastuchem

usypują śnieżną górę, lecz teraz ani on, ani Czeczewicyn nie zwracali żadnej uwagi

na różnokolorowy papier i nie byli ani razu w stajni, lecz usiedli przy oknie i zaczęli

ze sobą coś szeptać, potem otworzyli atlas i oglądali jakąś mapę.

— Z początku do Permu… — mówił cicho Czeczewicyn — stamtąd do Tiume-

ni… potem Tomsk… potem… potem… do Kamczatki. Stamtąd Samojeǳi przewiozą

nas łódkami przez cieśninę Behringa… Oto i Ameryka… Tutaj jest dużo zwierzyny.

— A Kalifornia? — spytał Włodek.

— Kalifornia jest niżej… Trzeba się tylko do Ameryki dostać, to Kalifornia już

blisko. Pożywienie zdobywać sobie można polowaniami i grabieżą.

Czeczewicyn stronił cały ǳień od ǳiewczynek i spoglądał na nie spode łba. Po

podwieczorku przypadkowo pozostał sam z niemi przez parę minut. Nie wypadało

milczeć. Chrząknął więc poważnie, potarł prawą dłonią lewą rękę, spojrzał ponuro na

Katię i spytał:

— Czy panienka czytała Mayne-Reida?

— Nie, nie czytałam… Czy pan się ślizga?

Pochłonięty swymi myślami Czeczewicyn nic nie odpowieǳiał na to pytanie,

lecz wydął policzki i westchnął, jakby mu było barǳo gorąco. Jeszcze raz podniósł

wzrok na Katię.

— Kiedy stado bizonów pęǳi przez pampasy, ziemia drży, a wówczas mustangi

wierzgają i rżą z przerażenia.

  Malcy



Uśmiechnął się smutnie, po czym dodał:

— Również Indianie napadają na pociągi. Ale najgorsze — to moskity i termity.

— A to co takiego?

— To coś w roǳaju mrówek, tylko skrzydlatych. Barǳo mocno kąsają. Czy pani

wie, kto ja jestem?

— Pan Czeczewicyn.

— Nie! Jestem Montigomo Szpon Jastrzębi, wóǳ niezwyciężonych.

Zupełnie niezrozumiałe słowa Czeczewicyna, jego ciągłe ciche rozmowy z Włod-

kiem i ta okoliczność, że Włoǳio wcale się nie bawi z siostrami, lecz wciąż o czymś

rozmyśla — wszystko to wydawało się ǳiwne i zagadkowe. Toteż obie starsze ǳiew-

czynki, Katia i Sonia, zaczęły pilnie śleǳić chłopców. Wieczorem, gdy obydwaj kła-

dli się spać, ǳiewczynki podkradły się pode drzwi i podsłuchały ich rozmowy. Och!

Czego się dowieǳiały!

Chłopcy chcieli uciec gǳieś do Ameryki poszukiwać złota; mieli już wszystko

gotowe: pistolet, dwa noże, suchary, szkło powiększające, by rozniecać nim ogień,

kompas i cztery ruble. Dowieǳiały się, że będą musieli przejść pieszo kilka tysięcy

wiorst, walczyć po droǳe z tygrysami i z ǳikimi, potem zdobywać złoto i kość

słoniową, zabĳać wrogów, brać uǳiał w wyprawach korsarskich, pić dżin i w końcu

pojąć za żonę jakąś piękność i uprawiać plantacje. Włodek i Czeczewicyn mówili

z uniesieniem i przerywali sobie wzajemnie. Przy tym siebie nazywał Czeczewicyn:

„Montigomo, Jastrzębi Szpon”, a Włoǳia — „mój bladolicy brat”.

— Tylko nie mów nic mamie — powieǳiała Katia Soni, idąc spać. — Włodek

przywiezie nam z Ameryki złota i słoniowej kości, a jak powiesz mamie, to go nie

puszczą.

W przedǳień wigilii Czeczewicyn cały ǳień studiował mapę Azji i coś zapisywał.

Włodek, smętny, jakby go coś ukąsiło, ponuro choǳił po pokojach i nic nie jadł. Raz

nawet zatrzymał się przed ikoną, przeżegnał się i powieǳiał:

— Boże, wybacz mnie grzesznemu! Boże, zachowaj moją biedną, nieszczęśliwą

mamę!

Przed wieczorem rozpłakał się. Idąc spać, długo ściskał ojca, matkę i siostry, Katia

i Sonia wieǳiały, co to ma znaczyć, ale najmłodsza, Masza, nic nie rozumiała.

Wczesnym rankiem w ǳień wigilĳny Katia i Sonia wstały cicho i poszły zobaczyć,

jak chłopcy będą uciekali do Ameryki. Podkradły się pode drzwi.

— Więc nie pojeǳiesz? — z gniewem pytał Czeczewicyn. — Mów, nie poje-

ǳiesz?

— Boże — cicho szlochał Włodek. — Jakże pojadę? Żal mi mamy.

— Bladolicy bracie mój, proszę cię, jedźmy! Zapewniałeś mnie przecież, że po-

jeǳiesz, sam mnie namówiłeś, a jak przyszło do jazdy — toś stchórzył.

— Ja… ja nie stchórzyłem, ale mnie… żal mamy.

— Powieǳ, pojeǳiesz, czy nie?

— Pojadę, tylko… zaczekaj. Chce mi się pobyć w domu.

— W takim razie, jadę sam! — zdecydował Czeczewicyn. — I bez ciebie się

obejdę. A jeszcze chciałeś walczyć, polować na tygrysy. Jeżeli tak, to daj mi moje

kapiszony!

Włodek zapłakał tak gorzko, że siostry nie wytrzymały i również cicho zapłakały.

Nastąpiło milczenie.

— Więc nie pojeǳiesz? — jeszcze raz spytał Czeczewicyn.

— Po… pojadę.

— To ubieraj się.

  Malcy



I Czeczewicyn, żeby zachęcić Włodka, wychwalał Amerykę, ryczał, jak tygrys,

naśladował parostatek, klął, obiecywał oddać Włodkowi całą kość słoniową i wszystkie

skóry lwie i tygrysie.

I ten chudy, śmiały chłopak o szczeciniastych włosach i piegowatej twarzy wy-

dał się ǳiewczynkom czymś osobliwym i niezwykłym. To był bohater, stanowczy,

nieustraszony człowiek, a ryczał tak, że stojąc za drzwiami, można było rzeczywiście

pomyśleć, że to tygrys albo lew.

Kiedy ǳiewczynki wróciły do swego pokoju i zaczęły się ubierać, Katia z oczami

pełnymi łez powieǳiała:

— Ach, jak ja się boję!

Aż do drugiej goǳiny, to jest do obiadu, wszystko było spokojnie, ale podczas

obiadu spostrzeżono nagle, że chłopców nie ma w domu. Posłano do czeladnej, do

stajni, do oﬁcyny rządcy — nigǳie ich nie było. Posłano na wieś, lecz i tam ich

nie znaleziono. Herbatę też pito bez chłopców, a kiedy siadano do kolacji, mamusia

niepokoiła się barǳo i nawet płakała. W nocy znów urząǳono wyprawę na wieś,

szukano nad rzeką z latarniami. Boże drogi, jakie się zrobiło zamieszanie!

Na drugi ǳień przyjechał strażnik, pisano w jadalni jakiś papier. Mama płakała.

Lecz oto przed gankiem zatrzymały się sanie, a z trójki białych koni buchała para.

— Włodek przyjechał! — krzyknął ktoś na dworze.

— Włodeczek przyjechał! — zaczęła piszczeć Natalia, wpadając do stołowego.

„Milord” zaszczekał basem — hau! hau! — Okazało się, że chłopców zatrzymano

w mieście przy kramach miejskich (choǳili tam i rozpytywali, gǳie można dostać

prochu). Włodek, gdy tylko wszedł do przedpokoju, zaszlochał i rzucił się na szyję

matce. ǲiewczynki z dreszczem przerażenia myślały o tym, co teraz bęǳie; słyszały,

jak ojciec zaprowaǳił Włoǳia i Czeczewicyna do swego gabinetu i długo rozmawiał

z nimi; mamusia też mówiła i płakała.

— Czy to tak wolno? — upominał ojciec. — Dowieǳą się, nie daj Boże, w gim-

nazjum i wyrzucą was. Wstyd, panie Czeczewicyn! Nieładnie! To pan wymyślił, spo-

ǳiewam się też, że roǳice ukarzą pana. Czy tak się robi? Gǳieście nocowali?

— Na dworcu! — z dumą odpowieǳiał Czeczewicyn.

Włodek potem leżał w łóżku i przykładano mu do głowy ręcznik, zmoczony

w occie. Posłano gǳieś telegram, a następnego dnia przyjechała matka Czeczewicy-

na i zabrała swego syna.

Kiedy odjeżdżał, miał twarz surową, wyniosłą i żegnając się z ǳiewczynkami, nie

rzekł ani słowa; wziął tylko zeszyt od Kati i napisał na pamiątkę:

„Montigomo Szpon Jastrzębi”.

Ten utwór nie jest chroniony prawem autorskim i znajduje się w domenie publicznej, co oznacza że

możesz go swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać. Jeśli utwór opatrzony jest do-

datkowymi materiałami (przypisy, motywy literackie etc.), które podlegają prawu autorskiemu, to te

dodatkowe materiały udostępnione są na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa – Na Tych

Samych Warunkach . PL .

Źródło: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/malcy

Tekst opracowany na podstawie: Anton Czechow (-), Śmierć urzędnika, tłum. A. W., ”Bibl-

joteka Groszowa”, Warszawa, 

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cy-

owa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochoǳącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Aleksandra Żurek.

  Malcy



Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: