ALM.pdf

SPIS TREŒCI

Jak zdaæ now¹ maturê? ................................................................................. 5

SPRAWDZIANY. Zakres podstawowy

P1. ABC chemii ............................................................................................... 7

P2. Budowa j¹der atomowych ........................................................................ 20

P3. Przemiany j¹drowe .................................................................................. 24

P4. Elektrony w atomie .................................................................................. 29

P5. Budowa zwi¹zków chemicznych ............................................................. 33

P6. Stechiometria ........................................................................................... 39

P7. Mieszaniny .............................................................................................. 43

P8. Reakcje chemiczne ................................................................................... 49

P9. Chemia roztworówwodnych ................................................................... 57

P10. Zwi¹zki nieorganiczne ............................................................................. 62

P11. Najwa¿niejsze pierwiastki chemiczne ...................................................... 66

P12. Wêglowodory .......................................................................................... 71

P13. Jednofunkcyjne zwi¹zki organiczne ........................................................ 78

P14. Zwi¹zki organiczne w przyrodzie i gospodarce ........................................ 84

SPRAWDZIANY. Zakres rozszerzony

R1. Budowa j¹der atomowych i ich przemiany ............................................... 90

R2. Elektrony w atomie .................................................................................. 95

R3. Budowa zwi¹zków chemicznych ........................................................... 103

R4. Stechiometria wzorów chemicznych ...................................................... 107

R5. Stechiometria równañ chemicznych ....................................................... 111

R6. Mieszaniny ............................................................................................ 116

R7. Stê¿enia roztworów ................................................................................ 122

R8. Kinetyka i równowaga chemiczna .......................................................... 126

R9. Efekty energetyczne reakcji chemicznych ............................................. 132

R10. Chemia roztworówwodnych ................................................................. 140

R11. Reakcje utleniania i redukcji .................................................................. 146

R12. Elektrochemia – ogniwa ......................................................................... 150

R13. Elektrochemia – elektroliza .................................................................... 154

R14. Zwi¹zki nieorganiczne ........................................................................... 159

R15. Pierwiastki bloku s ................................................................................. 163

R16. Pierwiastki bloku p ................................................................................. 167

R17. Pierwiastki bloku d i f ............................................................................ 170

R18. Wêglowodory ........................................................................................ 174

R19. Fluorowcopochodne wêglowodorów, alkohole i fenole ......................... 180

R20. Aldehydy, ketony, kwasy karboksylowe i estry ..................................... 183

R21. Nitrozwi¹zki, aminy i amidy .................................................................. 187

R22. Hydroksykwasy, aminokwasy i bia³ka ................................................... 191

R23. Cukry ..................................................................................................... 196

R24. Nukleozydy, nukleotydy i kwasy nukleinowe ........................................ 200

R25. Polimery i tworzywa sztuczne ................................................................ 203

ARKUSZE EGZAMINACYJNE

Arkusz I (wersja A). Zakres podstawowy ....................................................... 207

Arkusz II (wersja A). Zakres rozszerzony ........................................................ 217

Arkusz I (wersja B). Zakres podstawowy ........................................................ 226

Arkusz II (wersja B). Zakres rozszerzony ........................................................ 236

PODSTAWA PROGRAMOWA .............................................................. 245

STANDARDY WYMAGAÑ ...................................................................... 249

ODPOWIEDZI

Sprawdziany. Zakres podstawowy .................................................................. 253

Sprawdziany. Zakres rozszerzony ................................................................... 268

Arkusze egzaminacyjne .................................................................................. 293

SKOROWIDZ ................................................................................................. 303

SPRAWDZIANY. Zakres podstawowy

P5. Budowa zwi¹zków chemicznych

Wiedza i umiejêtnoœci w zakresie podstawowym

Substancje jonowe. Wzory elektronowe substancji jonowych. Wi¹zanie jonowe.

Wi¹zanie metaliczne. Regu³a helowca. W³aœciwoœci substancji jonowych. Substan-

cje kowalencyjne. Oktet i dublet walencyjny. Warunki powstawania wi¹zañ kowa-

lencyjnych. Wi¹zanie kowalencyjne spolaryzowane. £adunek cz¹stkowy. Wzory

elektronowe substancji kowalencyjnych. Wi¹¿¹ce i wolne pary elektronowe.

Cz¹steczka jako dipol elektryczny. Kierunkowoœæ wi¹zañ kowalencyjnych. Kszta³ty

cz¹steczek typu AB 2 ,AB 3 ,AB 4 . W³aœciwoœci substancji kowalencyjnych.

Terminologia dzia³u – zakres podstawowy

Termin – definicja lub objaœnienie

Komentarz

Regu³a helowca – gdy pierwiastki ³¹cz¹ siê ze

sob¹, wówczas ich atomy d¹¿¹ do uzyskania

konfiguracji helowca najbli¿szego im w tab-

licy Mendelejewa

Wi¹zanie kowalencyjne – wi¹zanie utworzo-

ne przez uwspólnienie elektronów

Wi¹zanie kowalencyjne spolaryzowane –

wi¹zanie kowalencyjne, w którym na skutek

ró¿nicy elektroujemnoœci pojawia siê polary-

zacja cz¹steczki

Wi¹zanie jonowe – powstaje w wyniku prze-

niesienia jednego lub wiêkszej liczby elektro-

nów z atomu o mniejszej elektroujemnoœci do

atomu bardziej elektroujemnego, co prowadzi

do powstania jonów o przeciwnych ³adun-

kach, które przyci¹gaj¹ siê si³ami elektrosta-

tycznymi

wi¹zanie jonowe mo¿na uto¿sa-

miaæ ze skrajn¹ postaci¹ wi¹zania

spolaryzowanego, w którym

uwspólnione elektrony zosta³y

ca³kowicie przekazane na korzyœæ

jednego z atomów

Wi¹zanie metaliczne – wi¹zanie wystêpuj¹ce

w metalach i ich stopach, polegaj¹ce na od-

dzia³ywaniu zdelokalizowanych elektronów

i jonów dodatnich tworz¹cych sieæ krysta-

liczn¹

cd.

SPRAWDZIANY. Zakres podstawowy

Termin – definicja lub objaœnienie

Komentarz

Substancja jonowa – substancja z wi¹zaniami

jonowymi

Substancja kowalencyjna – substancja

z wi¹zaniami kowalencyjnymi

Wzór elektronowy – wzór strukturalny z uwi-

docznionym rozmieszczeniem wspólnych i

nieuwspólnionych elektronów walencyjnych

Wi¹¿¹ca para elektronowa – para elektrono-

wa wspólna dla dwóch s¹siednich j¹der ato-

mowych

Wolna para elektronowa – para elektronów

nie bior¹cych udzia³u w tworzeniu wi¹zañ,

ale nale¿¹cych do elektronów walencyjnych

£adunek cz¹stkowy – ³adunek o wartoœci

bezwzglêdnej mniejszej od ³adunku elektronu

³adunki cz¹stkowe pojawiaj¹ siê

w drobinach na po³¹czonych ze

sob¹ atomach, ró¿ni¹cych siê

elektroujemnoœci¹

Dipol elektryczny – uk³ad z³o¿ony z pary

³adunków o jednakowej wielkoœci i ró¿nych

znakach, oddalonych od siebie o pewn¹ od-

leg³oœæ

cz¹steczki AB z wi¹zaniem spo-

laryzowanym s¹ dipolami;

w cz¹steczkach wieloj¹drowych

ka¿de wi¹zanie spolaryzowane

stanowi dipol

Oktet walencyjny – osiem elektronów

w pow³oce walencyjnej

Dublet walencyjny – dwa elektrony w pow³o-

ce walencyjnej

Kierunkowoœæ wi¹zañ kowalencyjnych – ce-

cha wi¹zañ kowalencyjnych polegaj¹ca na

przyjmowaniu okreœlonych orientacji przes-

trzennych

Pierwszy sprawdzian

P5.1.1. ( KzI ) Wybierz zestaw zawieraj¹cy wzory substancji, w których wszystkie

wi¹zania s¹ jonowe:

A. NaF, SrF 2 , NaF, K 2 SO 4 ,

SPRAWDZIANY. Zakres podstawowy

B. (NH 4 ) 2 SO 3 ,Na 2 O, CaH 2 ,

C. MgF 2 , CaCl 2 ,Na 2 S, K 2 O,

D. Li 2 SO 4 , CsCl, Na 2 CO 3 .

P5.1.2. ( KzI ) Jaki ³adunek ma anion tworz¹cy jednostkê formaln¹ wodorku wapnia

(CaH 2 )?

P5.1.3. ( WiR ) Wska¿ zdania fa³szywe.

1. W cz¹steczce OF 2 na atomie tlenu pojawia siê cz¹stkowy ³adunek dodatni.

2. Wodór jest jedynym pierwiastkiem d¹¿¹cym do osi¹gniêcia dubletu elektrono-

wego w swoich zwi¹zkach.

3. Istnieje pierwiastek, którego atomy w ka¿dym zwi¹zku chemicznym s¹ albo jo-

nami ujemnymi, albo s¹ obdarzone cz¹stkowym ³adunkiem ujemnym.

P5.1.4. ( KzI ) Ile wi¹¿¹cych par elektronowych wystêpuje w cz¹steczce acetylenu

C 2 H 2 ?

P5.1.5. ( WiR ) Wska¿ zdania fa³szywe.

1. W cz¹steczce NCl 3 wystêpuje jedna wolna para elektronowa.

2. Niektóre helowce maj¹ sekstet elektronów walencyjnych.

3. W cz¹steczce BF 3 nie ma ani jednej wolnej pary elektronowej.

4. Istniej¹ dwuatomowe cz¹steczki, które nie zawieraj¹ wolnych par elektrono-

wych.

P5.1.6. ( KzI ) Dane s¹ cz¹steczki: CH 4 , BCl 3 , BeCl 2 ,H 2 O, CF 4 ,NH 3 . Wzory któ-

rych z nich mo¿na narysowaæ na kartce papieru z zachowaniem rzeczywistych k¹tów

pomiêdzy wi¹zaniami?

P5.1.7. ( KzI ) Wybierz grupê cz¹steczek, które zawieraj¹ tylko wi¹zania spolaryzo-

wane:

A. H–S–S–H, CH 3 Cl, CO 2 ,

B. CO, Br–Cl, O 3 ,H 2 O,

C. C 6 H 6 , NaH, NH 4 Br,

D. CCl 4 ,CO 2 ,OF 2 ,H 2 O.

2. K¹t pomiêdzy wi¹zaniami w cz¹steczce BeCl 2 jest wiêkszy, ni¿ k¹t pomiêdzy

wi¹zaniami w cz¹steczce H 2 O.

3. K¹t pomiêdzy wi¹zaniami w cz¹steczce CH 4 jest mniejszy, ni¿ w k¹t pomiêdzy

wi¹zaniami w cz¹steczce AlF 3 .

P5.1.8. ( WiR ) Wska¿ zdania prawdziwe.

1. K¹t pomiêdzy wi¹zaniami w cz¹steczce CH 4 wynosi 90

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: