spr2004-2.pdf

Badanie stanu środowiska

Uwaga: wyniki badań stanu środowiska z roku 2004 zostały przedstawione na stronie

www.poznan.pios.gov.pl ⇒ Wydziały ⇒ Monitoring ⇒ Wstępne wyniki badan stanu środowiska

1. Informacja o zmianach jakie w roku 2004 nastąpiły w stosunku do 2003 r.

a) w strukturze sieci pomiarowych

− jakości powietrza

• wskutek zmian w możliwościach dotacji z WFOŚiGW dla IMGW Oddział w Poznaniu, WIOŚ w

Poznaniu przejął badania stężeń SO 2 , NO 2 metodą pasywną. Badania są wykonywane w każdym

powiecie ziemskim, razem na 41 stanowiskach pomiarowych, całorocznych z miesięcznym czasem

uśredniania. Dodatkowo w miastach Kalisz, Konin, Leszno, Piła i Poznań zlokalizowano po dwa

stanowiska, na których wykonuje się pomiar stężeń benzenu;

• w ramach projektu Phare 2001 PL0105.06 Systemy oceny jakości powietrza – faza II WIOŚ w Po-

znaniu otrzymał wyposażenie dla następujących stacji:

♦ Poznań, ul. Polanki – kontener, SO 2 , NO x , CO, PM10 meteo,

♦ Poznań, UAM – kontener, SO 2 , NO x , CO, O 3 , BTX, PM10, meteo,

♦ Leszno (Mścigniew) – kontener, SO 2 , NO x , O 3 , meteo,

♦ Gniezno (Krzyżówka) – kontener, SO 2 , NO x , O 3 , meteo,

♦ Piła (doposażenie istniejącej stacji) – kontener, CO, PM10, meteo.

Nowe i istniejące stacje (Konin i Piła) zostały wyposażone w system DAS i automatycznej kalibracji

oraz włączone w sieć automatycznych pomiarów zanieczyszczeń powietrza w województwie.

Cztery nowe stacje rozpoczęły pracę w listopadzie 2004 roku; pierwsze poprawne, zweryfikowane

wyniki z nowych stacji będą dopiero w roku 2005, w związku z czym stacji tych nie ujęto w spra-

wozdaniu OŚ-2a za rok 2004.

− wód powierzchniowych płynących

Do roku 2003 włącznie, badania wód powierzchniowych płynących w województwie wielkopolskim

prowadzone były w systemie ciągłym raz w miesiącu na 26 stanowiskach pomiarowo-kontrolnych w

sieci krajowej oraz na odcinkach ujściowych znaczniejszych rzek uchodzących do Warty, Noteci, Gwdy

i Prosny. Badania pozostałych rzek prowadzone były w systemie zlewniowym, z częstotliwością co 5 lat.

W sumie w roku 2003 wykonano badania w 151 punktach kontrolno-pomiarowych. Od roku 2004 za-

przestano badań w systemie zlewniowym i objęto badaniami ciągłymi, comiesięcznymi rzeki i kanały w

247 punktach kontrolno-pomiarowych.

− wód podziemnych

W roku 2004 kontynuowano badania zgodnie z zatwierdzonym przez Komisję Dokumentacji Hydroge-

ologicznych Ministerstwa Środowiska Projektem monitoringu regionalnego wód podziemnych woje-

wództwa wielkopolskiego. Ocenę chemizmu wód podziemnych w sieci regionalnej wykonano dla 109

punktów pomiarowych, w jednym otworze nie było możliwości poboru prób wody; w 7 otworach kon-

tynuowano obserwację stanów wód podziemnych.

− hałasu

Rok

2003

2004

ogólna liczba punktów

157

w tym w ramach monitoringu

szczególnych uciążliwości

mapy akustyczne

Grabów nad Prosną

Szamotuły − część analityczna

i wydawnicza

Szamotuły − część pomiarowa

Szeroki zakres prac pomiarowych w 2003 wynika z realizacji map akustycznych i był możliwy dzięki

koncentracji pomiarów na obszarze wybranych miast (Grabowa i Szamotuł).

W 2004 prace pomiarowe ograniczono do monitoringu szczególnych uciążliwości, stąd też liczba punk-

tów związanych z tym zagadnieniem wzrosła w stosunku do roku 2003. Dokonano opracowania wyni-

ków dotyczących Szamotuł, wdrażając do realizacji mapy akustycznej program komputerowy Cadna A.

Ze względu na niewielką zmienność warunków akustycznych w krótkich przedziałach czasu, monitoring

klimatu akustycznego nie jest prowadzony każdego roku w tej samej sieci punktów pomiarowych.

− PEM

W roku 2003 WIOŚ w Poznaniu nie dysponował aparaturą do pomiarów pól elektromagnetycznych, apa-

ratura pomiarowa (jeden zestaw) została przekazana WIOŚ w Poznaniu w kwietniu 2004 r., pierwsze

szkolenie przeprowadzone przez GIOŚ odbyło się w dniach 15−17.09.2004 roku. W związku z powyż-

szym komponent ten nie został ujęty w Programach Państwowego Monitoringu Środowiska w woje-

wództwie wielkopolskim na rok 2003 i 2004.

− gleb

WIOŚ w Poznaniu nie prowadzi badań gleb, jest natomiast koordynatorem wieloletnich badań prowa-

dzonych zgodnie z Programem Państwowego Monitoringu Środowiska w województwie wielkopolskim

na poszczególne lata przez Okręgową Stację Chemiczno-Rolniczą w Poznaniu.

b) w zakresie programów pomiarowych

− jakości powietrza

W roku 2004 uruchomiono badania benzenu na 10 stanowiskach pomiarowych metodą pasywną.

− wód powierzchniowych − rzek

W roku 2004 rozpoczęto prowadzenie badań rzek w oparciu o następujące programy pomiarowe:

• monitoring diagnostyczny wraz z monitoringiem substancji niebezpiecznych;

• monitoring wód ze względu na wymagania, jakim powinny odpowiadać wody śródlądowe będące

środowiskiem życia ryb w warunkach naturalnych;

• monitoring jakości wód powierzchniowych, które są wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę do

spożycia;

• monitoring wód ze względu na kryteria wyznaczania wód wrażliwych na zanieczyszczenie związ-

kami azotu ze źródeł rolniczych.

W związku z nowymi programami pomiarowymi rozpoczęto badania takich wskaźników zanieczyszczeń

jak: amoniak niejonowy, arsen, bar, glin, selen, wanad, OWO, całkowity chlor pozostały, dieldryny.

W 22 punktach wykonano badania makrobezkręgowców bentosowych.

− wód powierzchniowych − jezior i sztucznych zbiorników wodnych

W sprawozdaniu OŚ-2a nie uwzględniono badań w sieci „azotanowej” – obejmującej badania wód wraż-

liwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych. Powoduje to problemy z sumowa-

niem liczby stanowisk i liczby badanych zbiorników. Część jezior na tych samych stanowiskach pomia-

rowo-kontrolnych badana jest w różnych programach pomiarowych.

Rodzaj sieci pomiarowej

Nazwa jeziora

krajowa (reperowa)

podstawowa (regionalna)

„azotanowa” – obejmująca

badania wód wrażliwych na

zanieczyszczenie związkami

azotu ze źródeł rolniczych

Krępsko Długie

Sarcz

Straduń

Falmierowskie

Stryjewskie

Wapińskie

Płotki

Grylewskie

Kobyleckie

Chrzypskie

Radziszewskie

Jaroszewskie

Śremskie

Zbęchy

Mórka

Cichowo

Grzymisławskie

Brdowskie

Mąkolno

Powidzkie

Niepruszewskie

Razem

Wobec braku jednolitej metodyki kontynuowane są badania zbiorników wodnych jako uzupełniające

do badań rzek, na stanowiskach w misie zbiornika zgodnie z Wytycznymi monitoringu podstawowego je-

zior lub w systemie badań rzek w zależności od charakteru i wielkości zbiornika.

− emisji zanieczyszczeń

W roku 2004 w WIOŚ w Poznaniu została utworzona Baza danych o korzystaniu ze środowiska, w

której gromadzone są informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska w skali województwa, na

podstawie wykazów służących do ustalenia wysokości opłat za korzystanie ze środowiska. W bazie da-

nych zarejestrowanych jest 2199 podmiotów, wprowadzone dane obejmują I półrocze 2004 roku.

2. W zakresie informowania społeczeństwa i administracji publicznej:

a) W roku 2004 w WIOŚ w Poznaniu opracowano i wydano w serii „Biblioteka Monitoringu Środowiska”

następujące pozycje:

• Raport o stanie środowiska w Wielkopolsce w roku 2003;

• Stan środowiska w Wielkopolsce. Informator;

• Klimat akustyczny miasta Szamotuły;

• Stan czystości zbiorników retencyjnych w południowej Wielkopolsce na podstawie badań monitorin-

gowych w latach 1997–2003.

Opracowano w postaci maszynopisów następujące materiały:

• komunikaty o stanie czystości jezior,

• komunikaty o stanie czystości rzek,

• materiały na temat pomiarów hałasu drogowego w poszczególnych miejscowościach;

• materiały na temat zanieczyszczenia powietrza w poszczególnych miejscowościach;

• informacje o stanie środowiska i działaniach kontrolnych prowadzonych w poszczególnych powiatach....

Opracowano w postaci maszynopisu i opublikowano na stronie internetowej WIOŚ w Poznaniu − Rocz-

na ocena jakości powietrza w województwie wielkopolskim za rok 2003 .

Materiały o stanie środowiska opracowane przez WIOŚ w 2004 r.

Raporty

Biuletyny i

komunikaty

Informacje

na podstawie art. 8a

* Raport o stanie środowiska w Wielkopolsce w roku 2003

Wywiady dla prasy radia i tv udzielone przez przedstawicieli WIOŚ

Udzielone wywiady

w prasie

w audycjach radiowych i

telewizyjnych

b) udział przedstawicieli WIOŚ w posiedzeniach organów samorządowych, RZGW, innych

Udział w posiedzeniach

Liczba posiedzeń z udziałem

przedstawicieli WIOŚ

Rad gmin

Rad powiatów

Sejmików samorządowych

Zespołów roboczych organów samorządowych

RZGW

Innych jednostek

Najczęściej poruszane na tych posiedzeniach przez przedstawicieli WIOŚ zagadnienia oraz tematykę

przekazywanych opracowań przedstawiono poniżej:

- stan środowiska na podstawie badań monitoringowych i wyniki działalności kontrolnej użytkowników

środowiska na terenach właściwych samorządom;

- zapytania szczegółowe dotyczące np. nadzorowania wpływu na środowisko zlikwidowanego składowiska

odpadów niebezpiecznych, procesów degradacji jeziora położonego w granicach gminy, sposobu rozpa-

trzenia interwencji będących przedmiotem zainteresowania opinii publicznej;

RZGW − realizacja działań związanych wdrażaniem dyrektywy 91/676/EWG z dnia 12 grudnia 1991 r. w

sprawie ochrony wód przed zanieczyszczeniami pochodzącymi ze źródeł rolniczych;

− obowiązki wynikające z rozporządzeń dyrektorów RZGW wprowadzających programy działań

mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych;

* Miejska Pracownia Urbanistyczna w Poznaniu − udział w przygotowaniu „Studium uwarunkowań i kie-

runków zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania”.

3. Certyfikaty akredytacji.

Lokalizacja labo-

ratorium

Numer aktualnego

Certyfikatu PCA

Zakres akredytacji

pobór i analiza próbek w zakresie :

- emisji do powietrza zanieczyszczeń pyłowych i gazo-

wych z procesów spalań i technologicznych

- imisji zanieczyszczeń pyłowych i gazowych powietrza

- badań zanieczyszczeń fizykochemicznych i biologicznych:

- wód powierzchniowych i podziemnych

- ścieków

- osadów ściekowych

- gleby

- odpadów

- badania hałasu (Laboratorium WIOŚ w Poznaniu)

Poznań

AB 199

Kalisz

AB 217

Konin

AB 204

Leszno

AB 227

Piła

AB 070

Laboratoria WIOŚ w Poznaniu wykonują pomiary, pobory i analizy próbek w oparciu o zwalidowane

lub sprawdzone metody badawcze, wykorzystując m.in. zaawansowane techniki analityczne, takie jak :

- chromatografia GC, GC-MS, HPLC, IC

- spektrometria AAS, ICP

- spektrofotometria IR, UV-VIS

Problemy, z jakimi borykają się Laboratoria w Poznaniu i Delegaturach dotyczą głównie:

- dużej ilości wdrażanych nowych metod analitycznych, wynikających z dostosowywania ustawodawstwa

polskiego do wymogów Unii Europejskiej, co skutkuje dużymi kosztami związanymi z zakupami sprzę-

tu, szkła i odczynników chemicznych,

- gwałtownie rosnących kosztów koniecznych szkoleń personelu, zobligowanego do stałego podnoszenia

swoich kwalifikacji,

- ciągle spadających, w stosunku do średniej krajowej, bardzo niskich uposażeń pracowników, co stwarza

trudności w utrzymaniu wysokokwalifikowanej kadry oraz pozyskiwaniu nowej,

- przejmowania przez Wojewódzki Inspektorat nowych zadań - oraz zwiększanie dotychczasowych - bez

wzmocnienia kadrowego, co w konsekwencji skutkować będzie spadkiem jakości wykonywanych w La-

boratoriach prac oraz opóźnieniami w ich realizacji,

- niemożności racjonalnego planowania zakupów nowego i uzupełniającego wyposażenia oraz materia-

łów eksploatacyjnych, co wynika z braku odpowiednich, jednoznacznych informacji przekazywanych w

tym zakresie, z odpowiednim wyprzedzeniem, przez GIOŚ,

- trudności z jednoznaczną interpretacją niektórych wymogów prawnych. Tworzenie i dostosowywanie do

wymogów UE oraz koordynowanie zapisów w normach i rozporządzeniach winno być w pełni nadzo-

rowane i koordynowane przez GIOŚ.

4. Przykłady sprawnej współpracy w zakresie realizacji zadań PMŚ z innymi organami, insty-

tucjami, itp. oraz wniosków i sugestii usprawniających tę współpracę.

Na obszarze województwa wielkopolskiego wyniki pomiarów SO 2 kształtują się poniżej dolnego

progu oszacowania, stąd brak wskazań do zakupu analizatorów. Natomiast wyniki NO 2 często przekra-

czają górny próg oszacowania, więc wymagają pomiarów ciągłych (automatycznych lub systematycz-

nych manualnych). Przejęcie przez WIOŚ tych pomiarów wiąże się z nakładami na zakup sprzętu, od-

czynników, rozszerzeniem pracy laboratoriów oraz koniecznością zwiększenia zatrudnienia wynikające-

go z codziennej obsługi mierników.

W roku 2004 Inspekcja Sanitarna na obszarze województwa wielkopolskiego prowadziła badania

metodą manualną w zakresie SO 2 i NO 2 na 36 stanowiskach. Od roku 2005 zarówno zakres badań jak i

liczba stanowisk uległa znacznemu zmniejszeniu − pozostawiono 11 stanowisk do pomiaru NO 2 , rezy-

gnując całkowicie z pomiarów SO 2 .

Już w 2004 roku WIOŚ w Poznaniu wdrożył badania SO 2 i NO 2 metodą pasywną pod kątem ochro-

ny roślin na 31 stanowiskach i badania benzenu w 5 największych miastach województwa wielkopol-

skiego. Z powyższego wynika zasadność zastąpienia badań manualnych wykonywanych przez Inspekcję

Sanitarną pomiarami pasywnymi, uzupełnianymi w miejscach newralgicznych pomiarami automatycz-

nymi ambulansem pomiarowym.

Inspekcja Sanitarna na obszarze województwa wielkopolskiego prowadzi pomiary pyłu PM10 tylko

na pięciu stanowiskach (sprzęt zakupiony z funduszu Phare). WIOŚ w Poznaniu uzupełnia te pomiary

badaniami własnymi prowadzonymi na 4 stanowiskach.

Sprawnie przebiega wieloletnia już współpraca z Regionalnymi Zarządami Gospodarki Wodnej w

zakresie działań prowadzonych na obszarach szczególnie narażonych na zanieczyszczenie związkami

azotu pochodzenia rolniczego, Inspekcją Sanitarną w zakresie badań jakości powietrza, Okręgową Stacją

Chemiczno-Rolniczą w Poznaniu w zakresie badań gleb i Stacją Ekologiczną Jeziory UAM w Poznaniu

w zakresie badań w Wielkopolskim Parku Narodowym.

Innym przykładem sprawnej współpracy w zakresie realizacji zadań PMŚ z innymi organami i insty-

tucjami jest współpraca z zakładami wodociągów i kanalizacji (miejskimi, gminnymi

i międzygminnymi) w zakresie badań wód podziemnych – udostępnianie wyników własnych

i przeprowadzonych przez Inspekcję Sanitarną, przeprowadzanie dodatkowych pomiarów wykorzysty-

wanych w PMŚ (pomiary zwierciadła wody), udostępnianie dokumentacji. Współpraca z podmiotami

korzystającymi ze środowiska polega na przekazywaniu wyników własnych pomiarów z terenu oddzia-

ływania zakładów i wyznaczonych punktów badań m.in. w zakresie:

- Huta Aluminium „Konin”: NO 2 , NO, SO 2 , CO, pył zawieszony, ozon, fluor;

- Elektrownia „PAK”: NO 2 , NO, SO 2 , CO, pył zawieszony, ozon;

- Kopalnia Soli „Kłodawa”: opad pyłu solnego.

Dobrą współpracę nawiązano z gminami przy lokalizacji stacji pomiarów zanieczyszczeń powietrza

metodą manualną (gminy Odolanów i Opatówek) i m.in. z przedsiębiorstwami wodociągów i kanaliza-

cji, które udostępniły swoje tereny do lokalizacji stanowisk pomiarów zanieczyszczeń powietrza metodą

pasywną.

5. Główne trudności związane z realizacją zadań monitoringowych:

• podstawowym utrudnieniem w wykonywaniu zadań w zakresie monitoringu wód są opóźnienia w

ukazywaniu się rozporządzeń wykonawczych do ustawy Prawo wodne – rozporządzenie MŚ w

sprawie klasyfikacji dla prezentowania stanu wód powierzchniowych i podziemnych oraz sposobu

interpretacji wyników i prezentacji stanu tych wód weszło w życie z dniem 15 marca 2004 r., już po

sporządzeniu planów badań monitoringowych na ten rok. Ze względu na czas obowiązywania rozpo-

rządzenia (straciło moc z dniem 1 stycznia 2005 r.) nie ma prawnych podstaw do wykonywania ba-

dań monitoringowych w roku 2005;

• utrudnienia występują przy gromadzeniu i przekazywaniu danych: uaktualnianie bazy danych JA-

WO odbywało się z dużym opóźnieniem, co uniemożliwiało dokonywanie ocen bieżących. Na po-

trzeby własne wykorzystywano inną bazę danych opartą na arkuszach kalkulacyjnych (format xls).

Bazę stosowano we wszystkich Delegaturach WIOŚ w Wielkopolsce; może to jednak powodować

utrudnienia w wymianie danych z innymi województwami;

• brak szkoleń w zakresie interpretacji badań prowadzonych w monitoringu wód i pomiarów pól elek-

tromagnetycznych;

• brak wytycznych do prowadzenia monitoringu zbiorników zaporowych, również brak bazy danych

do gromadzenia wyników tych badań;

• brak bazy danych do gromadzenia wyników pomiarów pól elektromagnetycznych;

• brak współpracy z IMGW w zakresie pozyskiwania danych meteorologicznych i danych o przepły-

wach – konieczne są uzgodnienia na poziomie krajowym;

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: