2.doc

12

Cząść I. Podstawy finansów

Najważniejsze rynki finansowe to:

•            pieniężne i kapitałowe;

•            pierwotne i wtórne;

•            bazowe i pochodne.

Kryterium podziału na rynek pieniężny i kapitałowy jest czas dyspono­wania środkami przez podmiot gospodarczy i cel, na jaki podmiot przezna­cza środki. Rynek kapitałowy, w przeciwieństwie do krótkoterminowego rynku pieniężnego, to rynek kapitałów średnio- i długoterminowych prze­znaczonych na finansowanie inwestycji. Rynek pierwotny jest rynkiem emi­syjnym, na którym dokonuje się zasilenie emitenta w kapitał, rynek wtórny zaś służy głównie zapewnieniu płynności wcześniej wyemitowanych instru­mentów. Rynek pierwotny nie mógłby istnieć, gdyby nie było rynku wtórne­go, zapewniającego obrót wcześniej wyemitowanymi papierami wartościo­wymi. Rynkowa wycena na rynku wtórnym jest także ważnym źródłem in­formacji o kondycji spółki.

Emisja papierów wartościowych jest bardzo ważnym źródłem pozyskania nowego kapitału przez spółkę. Jest to proces sformalizowany i kosztowny. Koszt zależy też od tego, czy spółka szuka kapitału poprzez ofertę publiczną i zamierza w przyszłości notować akcje na podstawowym parkiecie giełdy, rynku równoległym, wolnym, lub tańszym rynku pozagietdowym; czy też sprzedaje akcje w ofercie zamkniętej, adresowanej do wąskiej grupy inwe­storów. W zależności od doświadczenia'spółki i jej pozycji na rynku, emisja może być własna lub obca-za pośrednictwem subskrybenta (iWeru'n7<?ra), np. banku czy domu maklerskiego. Pośrednik ten zobowiązuje się do umie­szczenia na rynku oferowanych akcji i zebrania tą drogą uzgodnionej kwoty. W Polsce często underwriter rozumiany jest jako gwarant zamknięcia emisji - zobowiązujący się do objęcia niesprzedanej w ofercie publicznej części emisji, za opłatą. Warunkiem przeprowadzenia emisji jest zatwierdzenie prospektu emisyjnego przez Komisję Papierów Wartościowych i Giełd, któ­ra dopuszcza papiery wartościowe do obrotu.

Cena emisyjna jest określona z góry lub też ustalona poprzez przetarg między potencjalnymi nabywcami. Obie drogi mają wady i zalety. Na ogół cena stała zachęca drobnych inwestorów, może jednak przynieść mniejsze zyski niż cena przetargowa, która zwykle stosowana jest w okresie dobrej koniunktury (hossy). Gwarancja emisji przez domy maklerskie lub banki jest konieczna, kiedy powodzenie emisji jest wątpliwe. Gwarancja zamknięcia emisji, w znaczeniu funkcjonującym na rynku polskim, nie jest jednak rów­noważna ze skomplikowanym procesem underwritingu na rynkach zachod­nich.

Na poszczególnych rynkach używamy odpowiednich instrumentów fi­nansowych — kontraktów, które precyzują prawa i obowiązki oraz sposób