syllabus.doc

(90 KB) Pobierz

SYLLABUS

BIOETYKA

Ćwiczenia II semestr

Iwonna Rapałło

Treści programowe:

1. Temat: Sprawiedliwość w medycynie.

Problemy: Moralne problemy wyboru w sytuacji ograniczonych możliwości leczniczych.

Kryteria selekcji pacjentów do usług wysoko-wyspecjalizowanych, kosztownych i deficytowych: medyczne (potrzeby, rokowań), użyteczności społecznej, losowe (równości szans), indywidualnej odpowiedzialności.

Etyka troski ograniczona sprawiedliwością.

Literatura:

· P. Ramsey, Pacjent jest osobą, Warszawa 1977, rozdz. VII

· Sprawiedliwość i etyka lekarska, w: R. Gillon, Etyka lekarska. Problemy filozoficzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL , Warszawa 1997.

· Sprawiedliwość i podział środków medycznych, w: jw.

· Sprawiedliwość, rozdz. 6, w: T. Beauchamp, J. Childress, Zasady etyki medycznej, Książka i Wiedza, Warszawa1996.

Temat: Sprawiedliwość dystrybutywna (zarządzanie dobrami społecznymi i ich podział).

Problemy: Definicja i teorie sprawiedliwości. Prawa rynku i zasada solidarności.

Moralna strona racjonowania świadczeń medycznych – cele, formy, poziomy i główne zasady.

Kryteria potrzeb, korzyści, wydajności (skuteczności i efektywności kosztowej). Teoria QALY – metoda obliczania korzyści zdrowotnej świadczeń.

Literatura:

· Sprawiedliwość i etyka lekarska, w: R. Gillon, Etyka lekarska. Problemy filozoficzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL , Warszawa 1997.

· Sprawiedliwość i podział środków medycznych, w: jw.

· Sprawiedliwość, rozdz. 6, w: T. Beauchamp, J. Childress, Zasady etyki medycznej, Książka i Wiedza, Warszawa1996

· J. Payne, Czy usługi medyczne mają być darem czy towarem? w: Dylematy Bioetyki, red. A. Alichniewicz, A. Szczęsna, Łódź 2001.

3. Temat: Modele sprawiedliwej opieki zdrowotnej.

Problemy: Poziom systemowy, ustalanie priorytetów, zasady tworzenia tzw. koszyka świadczeń gwarantowanych.

Przykłady rozwiązań systemowych: Plan Usług Zdrowotnych stanu Oregon,

Wybory w Opiece Zdrowotnej w Holandii (Raport Dunninga).

Raport Włodarczyka i projekty reform ochrony zdrowia w Polsce.

Literatura:

· Jak powinno się rozdzielać nie wystarczające środki medyczne?, w: Dylematy Bioetyki, red. A. Alichniewicz, A. Szczęsna, Łódź 2001.

· J. Hołówka, Modele normatywne opieki zdrowotnej, w: „Prawo i Medycyna” nr. 6-7 (vol. 2) 2000 r.

· Zespół ds. Rozwiązań Systemowych w Ochronie Zdrowia, Strategia zmian w systemie opieki zdrowotnej. Szansa przezwyciężenia kryzysu, Ministerstwo Zdrowia, Warszawa 2004,

http://www.mz.gov.pl/wwwfiles/ma_struktura/docs/szwsoz_220304.pdf

· A. Gielewska, Załozenia do nowej ustawy o Funduszu, „Służba Zdrowia” nr 21-25, 2004.

· K. Bukiel, O prawdziwej naturze kolejki, „Służba Zdrowia”, 2004, nr 26-30.

· Streszczenie Raportu pt. „Projekt reformy systemu ochrony zdrowia w Polsce”, 2005, w: http://www.case-doradcy.com.pl/index.php?pID=4643

Temat: Eksperyment biomedyczny.

Problemy: Prawda i dobro w medycynie. Moralne usprawiedliwienie eksperymentowania na ludziach.

Pojęcie medycyny wiarygodnej.

Dokumenty etyczne i regulacje prawne dotyczące badań naukowych w medycynie i ich źródła.

Rodzaje eksperymentów (naukowy, terapeutyczny).

Problem zacierania różnicy między badaniami naukowymi a świadczeniami medycznymi.

Literatura:

· R. Smith, The Ethics of Ignorance, „Journal of Medical Ethics” 1992, nr 3

· G. Guyatt, J. Cairus, D. Churchill i wsp., Evidence-Based Medicine, A New Approach to Teaching the Practice of Medicine, “Journal of American Medical Association”, 1992, nr 4

· Kodeks Norymberski , Amerykański Trybunał Wojskowy, 1947

· Raport z Belmont 1979 przyjęty przez Narodową Komisję dla Ochrony Osób w Badaniach Biomedycznych i Behawioralnych

· Deklaracja helsińska przyjęta przez Światowe Towarzystwo Medyczne (WMA) w 1964, wielokrotnie modyfikowana, ostatnia redakcja 2000 r.

· Zasady dobrej praktyki badań klinicznych wydane przez Międzynarodową Konferencję ds. Harmonizacji (International Conference on Harmonization – ICH) w 1996

· Rozporządzenie Ministerstwa Zdrowia w sprawie szczegółowych wymagań Dobrej Praktyki Klinicznej z 2005 roku (Dz. U. 2005, nr 57, poz. 500)

· Ustawa Prawo farmaceutyczne 2001, nowelizacja 2004 r. (Dz. U., nr 92, poz. 882)

· Rozporządzenie Ministra Zdrowia i opieki społecznej w sprawie szczegółowych zasad powoływania i finansowania oraz trybu działania komisji bioetycznych, 1999

· Dyrektywa Komisji 2005/28/WE z dnia 8 kwietnia 2005 r.

· Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Godności Istoty Ludzkiej wobec Zastosowań Biologii i Medycyny, (Konwencja o prawach człowieka i biomedycynie) 1996, „Prawo i Medycyna” 3, (vol. 1), 1999.w: http://www.coe.org.pl/re_konw/ETS_164.pdf

· Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 o zawodach lekarza i lekarza dentysty, (1997 r. Dz. U. Nr 28, poz. 152), tekst ujednolicony z dnia 2 listopada 2005 r. (Dz. U. Nr 226, poz. 1943, załącznik). – www.lex.pl8. Ustawa o Zakładach Opieki Zdrowotnej – www.medilex.pl

· Kodeks Etyki Lekarskiej, tekst jednolity z dnia 2 stycznia 2004, Warszawa 2004.-www.oil.org.pl

· S. Raszeja, Ocena eksperymentu medycznego, „Gazeta Lekarska” 1999-02, w:

http://www.gazetalekarska.pl/xml/nil/gazeta/numery/n1999/n199902/n19990221

· E. Wojtasik, Z. Retkowska- Mika, Badania kliniczne – historia i rozwój. Zasady etyki i prawa,

http://www.urpl.gov.pl/konferencje/konf_20080308/2_2.pdf

Temat: Etyka zgody i eksperyment medyczny.

Problemy: Etyczne i prawne wymogi prowadzenia badań medycznych z wykorzystaniem ludzi. Deklaracja Helsińska, Ustawa o zawodach lekarza..

Charakter zgody i problem dopuszczalności braku zgody w wyjątkowych sytuacjach.

Ochrona osób niekompetentnych w badaniach naukowych.

Dostępność probantów do rezultatów badań.

Literatura:

· jw.

· Henry K. Beecher, Ethics and Clinical Research, “The New England Journal of Medicine”, 1966, vol. 274, s. 1354-1360

· A. Barchnicka, Świadoma zgoda pacjenta w standardach polskich i europejskich, http://www.gcppl.org.pl/index/archiwum/213,%B6wiadoma,zgoda,pacjenta.html

Temat: Etyka badań naukowych w medycynie.

Problemy: Zasady i etapy badań medycznych. Zasady Dobrej Praktyki Klinicznej.

Problemy stosowania placebo w badaniach medycznych połączonych z opieką zdrowotną (próby kliniczne).

Problem konfliktu interesów w badaniach klinicznych.

Literatura:

· Z. Szawarski, Placebo i sztuka badań naukowych, w: Z. Szawarski, Mądrość i sztuka leczenia,

· T. Brzeziński, Etyka badań naukowych, w: Brzeziński, Etyka lekarska, Wydawnictwo Lekarskie PZWL Warszawa 2002 r.

· Testowanie leków – rozmowa z lek. Med. R. Feldmanem, :Żyjmy dłużej” 2 (luty) 2000 r.

http://www.resmedica.pl/zdart2002.html

· Rozporządzenie Ministerstwa Zdrowia i opieki społecznej w sprawach szczegółowych wymagań Dobrej Praktyki Klinicznej, 2005 r. (Dz. U. 2005, nr 57, poz. 500). http://www.slam.katowice.pl/bwm/kom_bioetyczna/rozp11_03_2005_dzunr57_poz500.pdf

Temat: Granice eksperymentów biomedycznych.

Problemy: Najnowsze osiągnięcia w biotechnologii i inżynierii genetycznej.

Problem pozyskiwania komórek macierzystych z zarodków ludzkich.

Klonowanie w celach terapeutycznym i reprodukcyjnym.

Granice interwencji nowych biotechnologii w naturę ludzką.

Literatura:

· Powszechna Deklaracja o genomie ludzkim i prawach człowieka przyjęta przez UNESCO w 1997 r., w: http://www.novomedica.pl/aktyetyczne,ae,1.html

· Kodeks Etyki Lekarskiej,

· J. Zaremba, Klonowanie – zagrożenie czy szansa?, „Puls” OIL, nr 2003-09, w: http://www.oil.org.pl/xml/oil/oil68/gazeta/numery/n2003/n200309/n20030916

· A. Przyłuska-Fiszer, Etyczne problemy genetyki – zarys problematyki, http://64.233.183.104/search?q=cache:_CYKUExf54cJ:www.sciaga.pl/prace/getattach.html%3Faid%3D14632+Powszechna+deklaracja+o+genomie&hl=pl&ct=clnk&cd=20&gl=pl&client=firefox-a

· C. Mik, Wspólnota Europejska wobec zagadnienia klonowania człowieka, „Prawo i Medycyna” 9, (vol. 3), 2001

· Świat na krawędzi, rozmowa ze Stanisławem Lemem, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2000 r.

· F. Fukuyama, Koniec człowieka. Konsekwencje rewolucji biotechnologicznej, Wydawnictwo Znak, Kraków 2004

· J. Habermas. Przyszłość natury ludzkiej. Czy zmierzamy do eugeniki liberalnej?, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa 2003

Temat: Etyka transplantacji.

Problemy: Transplantologia jako społecznie wrażliwa specjalizacja medyczna.

Pobieranie narządów ex vivo. Etyczne uzgodnienie z podstawowym moralnym nakazem lekarskim. Rozszerzona zasada całości.

Charakter zgody na pobranie narządu w celu przeszczepienia.

Etyczna ocena „rodzinnego dawstwa” nerek – stanowisko J. Bogusza.

Handel nerkami.

Literatura:

· J. Bogusz, Przeszczepianie nerki ze zwłok czy od żyjącego dawcy? „Przegląd Lekarski” 1989, nr 9, t. 46

· M. Nowacka, Etyka a transplantacje, PWN, Warszawa2003 r.

· Ustawa z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów. (Dz. U. z dnia 6 września 2005 r.). http://www.uniatransplantacyjna.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=46&Itemid=91

· 6. Paul Ramsey, Pacjent jest osobą, Warszawa 1977.

Temat: Transplantologia – problemy moralno-prawne.

Problemy: Definicja śmierci jako dyskurs społeczny.

Pobieranie narządów ex mortuo - Modele pozyskiwania narządów. Zgoda na dawstwo narządów: wyrażona i domniemana.

Moralne problemy alokacji narządów.

Konsekwencje dla kultury – neokanibalizm medyczny.

Perspektywy transplantacji.

Literatura:

· M. Nowacka, Etyka a transplantacje, PWN, Warszawa2003 r.

· Kryteria i sposób stwierdzenia trwałego i nieodwracalnego ustania czynności mózgu ustalone przez specjalistów z dziedzin medycyny: anestezjologii i intensywnej terapii, neurologii, neurochirurgii oraz medycyny sądowej – dokument zamieszczony jako załącznik do wydanego 18 kwietnia 2007 r. przez Ministra Zdrowia Obwieszczenia w sprawie kryteriów i sposobu stwierdzania nieodwracalnego i trwałego ustania czynności mózgu.

· A. Szczęsna „Wokół medycznej definicji śmierci”. w: Umierać bez lęku. red. M. Gałuszka, K. Szewczyk, Warszawa 1994.

· http://www.poltransplant.pl/Download/Biuletyn_3_1998.pdf

· http://www.poltransplant.org.pl/ow.html

· http://www.poltransplant.pl/Download/BIULETYN2005.pdf

· http://www.poltransplant.org.pl/QA.html

· http://www.mp.pl/artykuly/index.php?aid=27742&_tc=B41F2FB8557941828522E453CE6BF11A

· http://www.poltransplant.org.pl/obw_new.html

· http://www.p-t- t.org/index.php?option=com_content&task=view&id=67&Itemid=65

· B.Wolniewicz, Neokanibalizm, „Res Publica” 1991, nr 9-10

· 6. Paul Ramsey, Pacjent jest osobą, Warszawa 1977.

Lektury:

Obowiązkowe: