Borderline.
I. Główne cechy obrazu klinicznego:
-kryzys tożsamości, wg.Kernberga uwidacznia się przede wszystkim w specyficznych cechach autoprezentacji pacjenta:
N opisy własnej osoby są wieloznaczne, sprzeczne, niejasne i jednowymiarowe(albo dobry albo zły); choć zdradza on wiele na swój temat, relacje te są niespójne; ujawniane idee i uczucia są nie do pogodzenia
N brak ciągłości i niezmienności w doświadczaniu i przedstawianiu siebie, nieprzewidywalność, zmiany niezależne od syt.zewn-bo nawet w podobnych okolicznościach pacjenci zachowują się odmiennie, każda prezentacja, choć autentyczna, przedstawia tylko jeden aspekt osoby, pacjent postrzega i doświadcza innych jako zmiennych, nawet jeśli zachowują stałość (nie zauważa, że to nie inni, lecz on wciąż się zmienia)
N samoocena albo bardzo zawyżona albo zaniżona (możliwe jest tez oscylowanie między tymi stanami) trudność z zaakceptowaniem cech,myśli,uczuc sprzecznych z ich specyf.obrazem siebie, pacjenci blokują podniecenie wynikające z zamętu wywołanego zmiennym doświadczaniem self, poprzez kompulsywne działanie, seks, uzależnienia, inne formy autodestrukcyjnych zachowań
N niektórzy pacjenci przejmują tożsamość osób z którymi przebywają, ich zainteresowania, hierarchia wartości, ubiór, manieryzmy zmieniają się wraz z natura przywiązań
N np.nieustanna zmiana planów-odzwierciedlenie zmiennych, sprzecznych i niezintegrowanych reprezentacji self
cechy przystosowawczego funkcjonowaniaàzdolność do rozpoznawania i tolerowania ambiwalentnych uczuć dot.siebie lub innych->łączy się to z wytworzeniem stałości self i obiektu, dzięki temu człowiek ma możliwość zachowania wewn.reprezentacji dobrego self i obiektu w obliczu negatywnych uczuć i przeżyć, frustracji, nieobecności obiektu; bardziej neurotyczne osobowości- pewne impulsy skojarzone z konfliktem obronnie usuwane ze świadomości; pacjenci z zaburz.z pogranicza ani nie tolerują, ani nie wypierają konfliktowych uczuć i impulsówàstosują r o z s z c z e p i e n i e: polegające na rozdzieleniu dwóch świadomych, sprzecznych obrazów self lub obiektu oraz inne „prymitywne” mech.obronne; jaka jest funkcja tych mech.obr? chronią przed lękiem związanym ze zniszczeniem „dobrego” self, zniszczeniem reprez.obiektu przez „złe” self lub też też zniszczeniem obrazow obiektu
przejawy:
N brak możliwości przeżywania jednocześnie sprzecznych stanów uczuciowychàwięc spostrzeganie siebie/innych w skrajny,jednowymiarowy sposób, często ich uczucia, spostrzeżenia ulegają diametralnej zmianie
N wybrane cechy osobowości są łączone z „tym,co dobre” i z „tym,co złe” i poddawane rozszczepieniu,np.asertywność można traktować negatywnie, a uległość wobec innych pozytywnie, „złe” cechy nie są nieświadome, na ogół przejawiają się w zachowaniu, chociaż są odszczepione od samowiedzy osoby
N brak przejmowania się rażącymi sprzecznościami w postrzeganiu siebieàpoddanie ich racjonalizacji lub zachowania obronne, gdy ktoś pokazuje im te sprzeczności
inne mech.obronne(pokrewne rozszczepieniu i do niego prowadzące):
« zaprzeczenie - nieuznanie wybranych aspektów self, które pozostają w konflikcie z własnym obrazem self
« idealizacja - tend.do postrzegania siebie/innych jako bezwzględnie dobrych , po to by oddalić negatywne/potencjalnie destrukcyjne impulsy
« dewaluacja - postrzeganie innych/siebie jako bezwzgl.złych
« identyfikacja projekcyjna - osoba doświadcza impulsu,zwykle złości,rzutowanego na inną osobę,której się boi,traktując ją jak wroga i próbując ją kontrolować
osoby z borderline zachowują zdolność do badania rzeczywistości,chyba że przejawiają akurat regresję psychotyczną
N zbliżone do psychotycznych przekonania, niekiedy jednak potrafią modyfikować dziwaczne/fałszywe sądy
N z powodu mech.obronnych (rozszcz,ideat.projek,zaprzeczenie,itd..) pacjenci zniekształcają do pewnego stopnia rzeczywistość,ale ich błędne spostrzeżenia rzadko bywają dziwaczne,np.są bardzo podejrzliwi wobec znajomych, kiedy np.interpretuje się ich prymitywne mech.obr.zwykle przyznają,że błędnie spostrzegają syt.
N problemy z poczuciem rzeczywistości(depersonalizacja,derealizacja): częste poczucie wyjścia z ciała obserwowania siebie, świadomi,że te doświadczenia są nietypowe, zjawiska te są wyizolowane i nie są przejawem poważniejszych zakłóceń w badaniu rzeczywistości
N niekiedy wpadają w ostrą psychozę, na ogół krótkie, przemijające epizody
N niekiedy,jeśli cierpią na chorobę afektywną z/bez objawów psychozy mogą korzystnie reagować na leki przeciwdepresyjne
przyczyniają się do częstych kryzysów i trudności w leczeniu,niektórzy pacjenci poza ostrymi okresowymi wybuchami, nadmiernie się kontrolują; wazne-zdiagnozować potencjał impulsywności i pomóc wypracować sposoby panowania nad nią, też wywiad z bliskimi(za zgodą pacjenta)
N nadużywanie subst.psychoakt.
N zaburzenia odżywiania
N ryzyk.zachowania seksualne
N groźby popeł.samobójstwa(często charakt.manipulac)
N hazard
N inne formy zach.autodestrukc.,przemoc fizyczna, akty agresji
nasilenie stresu-dezorganizacja,przytłoczenie; czasami reakcje paniki; czasami autodestr,kompulsywne zachowàby radzić sobie z lękiem
N szybka eskalacja stanów uczuciowych np.irytacja przechodzi we wściekłość; zbyt intens.negat/pozyt uczucia=przytłoczenie
N labilność,zmienność nastrojów bez widocznego powodu, burzliwość życia emocjonalnego
N silna i nieadekwatna złość + impulsywność=zachow.autodestr/przemoc fizyczna/agresja
wiele pacjentów skarży się na chroniczną depresję, ale zamiast smutku czują złość(dominujący afekt) ,urazę, brak satysfakcji, zazdrość; także poczucie pustki wewnętrznej-poczucie mechaniczności,braku więzi, wyobcowania, beznadziejności, niezdolności do obdarzania innych uczuciem, osamotnienie nie jest tęsknotą za ludźmi, lecz brakiem poczucia więzi, dlaczego samookaleczanie?-dopiero to daje im pewność,że są żywi i potrafią odczuwać
powodują brak kontroli impulsów,niską tolerancję lęku itp… niemiej.samouspokajania jest konsekwencją niezdolności do przywołania obrazu pomocnego, przynoszącego ukojenie opiekuna;brak zasobów wewn.z których można zaczerpnąć w chwili stresu
różne kategorie wyjaśnień:
(1) problemy z samouspakajaniem w obliczu osamotnienia, lęku przed unicestwieniem
(2) lęk,ze konsekw.niezależnego zachowania będzie utrata obiektu
(3) lęk,ze agresja zniszczy miłość
N próba stopienia z innymi by zaprzeczyć własnemu osamotnieniu, wymaga to nieustannej bliskości,zależnościàodczuwane przez innych jako zaborczość
N dylemat między potrzebą a strachem, im silniejsza potrzebaàwiększe poczucie zagrożenia,dlatego mogą unikać upragnionych doświadczeń z innymi, cykl lgnięcie-dystansowanie
N powierzchowne kontakty (nie za blisko,nie za dalekoàwtedy czują się bardziej bezpieczne)
N znak równości między separacją-indywiduacją a utratą obiektu, każdego typu wydarzenia związ.z usamodzielnieniem,pewną separacją-budzą lęk przed odrzuceniem
N separacja,odrzucenie,rozczarowanie=kryzys prowadzący do paniki,wściekłości, reakcji regresywnych; groźby samobójcze-manipulacja,karanie osoby, która opuściła,zraniła
krucha,lecz w zróżnicowanym stopniu
silne i długotrwałe wahania poziomu wartościowania, zależność od zewn.aprobaty, szacunku w podtrzymaniau pozyt.wartościownia siebie; brak realistyczn.poczucia wł.wartości(albo zbytnie wyolbrzymienie, albo gigantyczna dewaluacja..),duża wrażliwość na krytykę, brak uznania, naruszenie pocz.wł.wartàprowdzi do prób samobójczych
nie uległo konsolidacji i nie zostało zintegrowane z całą strukturą osobowości
N brak poczucia winy i empatii
N żyją zgodnie z kodeksem moralnym,ale epizodycznie dokonują impulsywnych czynów sprzecznych z kodeksem, nie przejmując się tym
N często oceniają swoje postęp.wg.surowych standardów i są prześladowani przez superego
N stapianie i dystansowanie
N zmienność nastrojów, zaborczość, brak pocz.bezpiecz.
N awantury i oskarżenia
N impulsywność-często zerwania i powroty
N rozstania-przyczyna depresji, manipulacyjne próby samobójcze
II. Wybrane teorie ujmujące genezę zaburzeń z pogranicza.
Pięć kolejnych etapów w internalizacji relacji z obiektem:
1. „autyzm”
-niemowlę żyje bez świadomości obiektu, relacji, wyodrębnienia od matki, choć zaczyna tworzyć podstawy przyjemnych doświadczeń
2. „symbioza”
-niemowlę tworzy „dobry” obraz obiektu self (niemowlę-matka), który staje się jądrem
ego w wyniku zaspok.przez matkę fizycznych potrzeb dziecka, tworzy również „zły” obraz
obiektu self pod wpływ.frustracji, termin obiekt self-tzn.że wewn.reprezentacje self i
matki są stopione,niezróżnicowane
3. wyodrębnianie reprezentacji self od reprezentacji obiektu
-początek 6-8mies, koniec 18-36m.
-dziecko nabywa umiejętn.odróżniania reprezent.self od reprezent.obiektu
-w chwilach frustracji nie pamięta dobrych uczuć, a zaspokojone zapomina o negat.uczuciach
-dziecko rozdziela rep.self i rep.obiektu na „dobre” i „złe”-brak umiejętności integracyjnych,niedojrzałość poznawcza
-dziecko, które boi się,że jego złe per.self i obiektu zniszczą dobre zaczyna przeżywać konflikt,pojawia się rozszczepienie i inne prymitywne mech.obronne,których celem jest oddalić konflikt i lęk dokonując rozdzielenia dobrych i złych rep.self i obiektu
4. integracja rep.self i obiektu
-3-5r.ż
-zdolnosć do integracji dobrych i złych obrazów self w spójny system Ja i dobrych i złych obrazów obiektu w całościową koncepcję innych
-dziecko potrafi żywić złe uczucia wobec Ja i innych, nie tracąc dobrych
-rozszczepienie i inne prymit.mech.obr.ustępują miejsca wyparciu, uczucia budzące lęk i poczucie winy stają się częścią nieświad. I nie podlegają odszczepieniu i projekcji
-superego staje się bardziej strukturalizowane poprzez przekształcenie skrajnie negat.reprez.obiektu self oraz wyjątk.pozytywnych lub prymitywnie wyideal.rep.obiektu self
5. konsolidacja superego i integracja ego
Geneza patologii.
-struktura psychotyczna powstaje, gdy jednostka ulega fiksacji na etapie I lub II
-struktura neurotyczna-wynik skutecznego przejścia wszystkich etapów
-struktura pograniczna- etap III kluczowy dla jej patologicznego formowania
Nadmierna agresja odczuwana w tym okresie przez niektór dzieci,wzmacnia ich strach przed zniszczeniem dobrych rep.self i obiektuàmuszą posłużyć się mech.rozszczepienia,by zredukować lękànie mogąc przezwyciężyć rozszczep.jako głównego mech.obr. struktura intrapsych.i tożsamość ego nie ulegają konsolidacji, dziecko ulega fiksacji i wykształca organizację osobowości z zaburzen.z pogr.; agresja postrzegana przez Kernberga przez pryzmat konstytucjonalnych predyspozycji, jednak bardzo wczesne frustracje mogą powodować powstawanie agresji; matka, która zapewnia dziecku dostatecznie dobre otoczenie opiekuńcze, pozwala mu się przekonać ze agresywne skłonności i zachowania nie niszczą go, pomagając tym samym przezwyciężyć dziecku rozszczepienie.
W tym okresie powstają 3strukturalne cechy specyf.organizacji osobowości z zaburz.z pogranicza:
-dziecko zyskało w pewnym stopniu odrębność od innych, to pozwala mu wykroczyc poza strukturę psychotyczną i rozwinąć zdolność do badania rzeczywistości oraz wytworzyc wzg.stałe granice ego, nieraz jednak to wyodrębnienie jest chwiejne i czyni jednostkę podatną na krótkie regresje psychotyczne pod wpł.stresu
-dziecko nie tworzy nigdy realistycznego,trójwymiarowego obrazu innych i zintegrowanego poczucia Ja, tożsamość rozproszona, naruszone funkcje ego: umiejętność neutralizowania złości, kontrola impulsów, tolerancja na lęk i zdolność sublimacjiàrezultata:ogólna słabość ego
-nie dochodzi do przezwyciężenia fazy edypalnej, superego niezintegrowane z resztą str.intrapsychicznejàstąd naprzemienne wyjątkowo surowe i nadmiernie permisywne postawy wewn
-wszystko to staje się trwałą częścią osobowości i wpływa na to jak jednostka doświadcza siebie, postrzega innych itp…
Etapy rozwojowe:
1. Faza autystyczna
-okres preprzywiązaniowy
2. Faza symbiotyczna
-matka nie jest jeszcze postrzegana jako odrębna od dziecka, lecz traktowana jako obiekt
zaspokajający potrzeby
-matka jako pośrednik między dzieckiem a światem zewn.
-matka zaczyna reagować na indywid.cechy niemowlęcia/odzwierciedlać je,optymalna zdolność reagowania w tym okresie pomaga dziecku uzyskać pozyt.doświadczeie self i przyspiesza separację i przezwyciężenie symbiozy
3. Podfaza różnicowania się
-większe zainteresowanie światem zewn., angażowanie w eksploracyjne zachowania
-obiekty przejściowe
-lęk przed obcymi
...
elHamstero