1 Rodzaje poznania i przedmioty poznania w koncepcji Platona
według Platona istnieje poznanie rozumowe pozwalające określić podobieństwa i różnice , a także zmysłowe pozwalające określić kolory i zapach; oba potrzebne są do poznania świata materii , który jest zmienny, ale dla idei potrzebny jest tylko rozum - jest ona niezmienna (kwadrat- równoboczność i prostokątność)
metodami badawczymi są:
aprioryczna ( rozumowe najważniejsze powtarzalne i wieczne idee )
empiryczna (tylko przelotne zjawiska)
wzorem nauk była dla niego matematyka badająca związki między liczbami, której wadą jest myślenie obrazowe i dogmatyzm
dialektyka z kolei umożliwia badanie rzeczy i idei ,zestawienie twierdzeń i pojęć
było też coś o nominalizmie i esencjalizmie
2Metoda naukowa u Arystotelesa - główne założenia i czynności.
opiera się ona na trzech podstawowych zasadach:
-filozoficznym kazualizmie, czyli założeniu że istnieją zależności między zjawiskami
-genetycznym empiryzmie, które jest czynnikiem odkrywczym w poznaniu
-dedukcjonizmie - dowody poznania
metoda u Arystotelesa to:
obserwacja - musi być uważna
formułowanie naczelnych założeń - zdania nie wymagające dowodu
dedukowanie twierdzeń - za pomocą sylogizmów
jego celem jest wyjaśnienie przyczynowe, a do tego połączył poznanie zmysłowe, intuicyjną oczywistość i metodologiczny racjonalizm
twórca sylogistyki - każde x jest y, żaden x nie jest y, pewien x jest y, pewien x nie jest y;
teoria definicji - gatunek = rodzaj + cechy gatunkowe
kategorie ontyczne - pierwotne, wtórne (akcydentalna )
podmioty cechy
metoda naukowa :obserwacja-indukcja-zasady wyjaśniające-dedukcja -nowe twierdzenia intuicyjna i enumeracyjna sylogizmy
klasyfikacja nauk - teoretyczne, praktyczne, organon
przesłanki muszą być prawdziwe , wynikać z obserwacji, lepiej znane od wniosku,
struktura nauki- zasady niesprzeczności, wyłączonego środka, tożsamości
specyficzne zasady
3 Teoria poznania św. Augustyna - przedmioty i rodzaje poznania; fenomenalizm.
rodzaje poznania wg Augustyna to rozumowe ale niedoskonałe, zmysłowe niepełne, iluminacja do poznania boskich prawd;
przedmiotem poznania jest :
Bóg poznawany za pomocą rozumu i iluminacji
przyroda za pomocą zmysłów , istnieje obiektywnie ale ogranicza się do sfery danej zmysłom - fenomenalizm;
dusza za pomocą introspekcji , humanistyczne podejście
4 Scholastyka i metoda scholastyczna.
w średniowieczu próbowano wyjaśniać za pomocą rozumu treści pisma św. a szczególnie objawień, charakteryzowało się to zdyscyplinowanym sposobem pracy,
głównym fundamentem były rozum , wiara, autorytet przedstawiciele Aug, Tomasz
metoda scholastyczna polegała na postawieniu zagadnienia z definicjami i dotychczasowymi wyjaśnieniami, odpowiedzi wraz z argumentami wspierającymi , ostatecznie wnioski i próby odparcia ewentualnych zarzutów;
5 Rozum a wiara w koncepcji Tomasza z a Akwinu.
nie ma sprzeczności między wiarą a rozumem; rozum służy do poznania Boga i przyrody a wiara do poznania fundamentalnych prawd,
jeżeli rozważania filozoficzne doprowadzą do wniosków sprzecznych z wiarą należy je odrzucić ; norma negatywna.
6 Roger Bacon - "nietypowy" przedstawiciel średniowiecza
jego nietypowość polegała na tym że odrzucał czysto spekulatywne rozważania scholastyków a jego metoda oksfordzka prowadzi przez doświadczenie poparte eksperymentem do analizy matematycznej; nauka może dać przewagę cywilizacyjną nad światem islamu dlatego chrześcijanie powinni ją rozwijać, zajmował się optyką; wyróżniał astrologię dobra (predyspozycje) i zła (los zapisany w gwiazdach )
2 prerog nauki eksp - poza wiedzę faktograf
poznanie u Bacona zaczynało się od doświadczenia następnie przez argumenty i kończyło na autorytecie a prawdy należy szukać do końca świata
doświadczenie zewnętrzne i wewnętrzne - iluminacja przez Boga
oświecenie: przyrodzone, nadprzyrodzone, objawienie;krytykował Arystotelesa
7 Rozwój metody naukowej w odrodzeniu
metodę naukową w odrodzeniu charakteryzuje zerwanie silnych związków z antykiem przez co podobno spowodowało zawieszenie logiki, olano problemy ontologiczne co akurat moim zdaniem było dobre, zrezygnowano również z arystotelesowskiego esencjalizmu i pytań o istotę rzeczy zajmując się związkami między zjawiskami,
8 Macihiawellizm w metodzie i działaniu
podstawą Niccolau było sądzenie że cechy ludzkie są stałe a zdarzenia powtarzalne dlatego można odkryć reguły skutecznego działania i to był jego indukcjonizm, docenił siły poparcia społeczeństwa dla trwałości władzy, wpływ walk klasowych na przemiany ustrojowe, realizm, socjologizm, laicyzm,
jego metoda polegała na formułowaniu hipotez, następnie spojrzenie na fakty historyczne wraz z przedstawieniem argumentów za i przeciw a następnie formułowanie tezy
cel uświęca środki
9 Metodologia konstrukcyjna i destrukcyjna w koncepcji Franciszka Bacona
metodologia według niego dzieli się na konstrukcyjną i destrukcyjną
destrukcyjna to rzeczy, które przeszkadzają w procesie naukowym ,i których uczony powinien być świadomy:
-złudzenie plemienne charakterystyczne dla wszystkich ludzi to antropomorfizacja czyli dopatrywanie się celowości w przyrodzie,
-złudzenie jaskini to efekt oddziaływania socjalizacji, literatury
-złudzenie rynku polega na posługiwaniu się językiem gdzie jest wiele terminów nieostrych
-złudzenie teatru to koncepcje filozoficzne którymi posługuje się każdy
konstrukcyjna - celem nauki jest szukanie stałych związków, do tego tworzy się tabele obecności, nieobecności, stopniowań
eksperyment heurystyczny, sprawdzający, naturalny, laboratoryjny
indukcja ENUMERACYJNA ZUPEŁNA LUB NIE, ELIMINACYJNA
10 Indukcjonizm i jego krytyka
Bertrand Russel - indyk
Dawid Hume - nie należy się czepiać bo "udowodniono indukcję za pomocą indukcji"
11 Rola matematyki i metodyczny sceptycyzm w koncepcji Kartezjusza
Kartezjusz twierdził ,że matematyka jest jedyną nauką nie budzącą wątpliwości; filozofia tak jak matematyka powinna wychodzić od pierwszych zasad drogą logiczno-racjonalną; nauki powinny badać własności ilościowe na wzór matematyki;
uznawać rzeczy tylko wyrażne, dzielić zagadnienia na proste składniki, unikać twierdzeń prawdopodobnych; jego dedukcja polegała na podziale na najprostsze składniki, intuicyjnie związki między składnikami, formułowanie sądów, rzekomo indukcja
sceptycyzm - zmysły mogą nas zawodzić, czy istnieje jawa, zwątpienie jest formą myślenia, jażń zaszczepił nam ktoś doskonalszy i nic nie istnieje bez przyczyny, chodzi przede wszystkim o ciągłe poddawanie w wątpliwość naszych dotychczasowych rozważań.
12 "Konflikt" o metodę naukową między Kartezjuszem i Baconem.
nie mam zielonego pojęcia na czym polegał ten konflikt , może na tym ,że Bacon uznawał indukcję a Kartezjusz chyba nie
3 Przedmiot badań i metody badawcze w koncepcji Johna Locka.
dokonał swoistego przełomu uważając, że filozofia powinna zająć się poznaniem a nie bytem, wiedza pochodzi z doświadczenia a człowiek jest niezapisaną kartą,
metoda Locka dzieliła się na psychologiczną polegającą na poznaniu pojęć w postaci istniejącej w umysłach ludzkich i badaniu ich, genetyczną ,która dotyczyła badania natury pojęć i ukazywania ich pochodzenia oraz analityczną czyli tak jak u Kartezjusza poszukiwanie prostych składników pojęć
dopuszczał również introspekcję
14 Krytyka matematyki i przyrodoznawstwa w koncepcji Georga Berkleya
krytykował te nauki za dużą ilość pojęć abstrakcyjnych, uważał że należy je stamtąd usunąć ponieważ istnieje tylko to co doświadczamy, krytykował matematykę za odejście od doświadczenia, był solipsystą , własności są tylko subiektywne i względne zawsze z wtórnymi
15 Krytyka pojęcia przyczyny w koncepcji Dawida Huma
przyczyna jest dla niego związkiem koniecznym, którego nie poznajemy a priori czyli z własności przyczyn nie możemy dociekać własności skutków, nie poznajemy go również empirycznie ponieważ doświadczenie mówi tylko o następstwach a nie mówi jak to się dzieje
nie ma podstaw żeby związki przyczynowe uznać jako konieczne
uznając je przekraczamy granicę doświadczenia, poszukiwanie przyczyn jest instynktem a instynkt nie jest poznaniem
18 Główne założenia pozytywizmu
oczyszczenie wiedzy z wszelkiej metafizyki, wartościował wiedzę zgodnie z zasadami empiryzmu , fenomenalizmu, nominalizmu, odrzucał sądy wartościujące uznając jedynie poznanie osiągane za pomocą przyrodoznawczych metod, uznawał jedynie twierdzenia które można zredukować do jednostkowej wiedzy empirycznej, dążenie do uzyskania wiedzy , która pozwoli kierować społeczeństwem, fakty społeczne jako rzeczy, nauka związana z inżynierią
19 metoda naukowa pozytywizmu
metody badawcze nauk społecznych:
obserwacja , eksperyment, analiza historyczna, metoda porównawcza
20 Przedmiot zainteresowań metodologii
przedmiotem zainteresowania metodologii jest sposób wykonywania procesu naukowego, sposób umiejętnego wykonywania zadań korzystając z myśli własnych i cudzych, sposób dochodzenia do wiedzy,
obserwuje naukowca w jego warsztacie badawczym,
odnosi się do wszystkich dziedzin zachowania człowieka, jest tak istotna, że łącza się ją do definicji nauki
21 Pojęcie metody Tadeusza Kotarbińskiego
według niego to sposób wykonywania czynu złożonego i polegającego na określonym doborze i układzie jego działań składowych, a przy tym zaplanowane i nadające się do wielokrotnego stosowania
22 Metody socjologiczne a cechy rzeczywistości
metody zależą od cech rzeczywistości, która z kolei zależy od przeszłości w jakimś stopniu dlatego w metodach powinny znajdować się sposoby interpretacji i krytyki źródeł; rzeczywistość zależy od wielu źródeł dlatego socjologia rozwinęła metody wielozmiennowych analiz przyczynowych;
używa się do badań reprezentatywnych grup; wielowarstwowość dotyczy zależności w rodzinie, należy badać ich wytwory kulturowe, państwo na gruncie organizacji w regionie i gminy, organizacje prawne, kontrola społeczna i jej wpływ na normy postępowania, a także jaźń subiektywną przez introspekcje, stosuje się je również na gruncie innych nauk;
23 Pojęcie metodologii Marii i Stanisława Ossowskich
Ossowscy uważali że metodologia to nauka o metodach nauki i powstałej przy ich użyciu wiedzy
czyli metodologia ujmuje naukę epistemologicznie jako drogę do poznania świata starając się oddzielić fakty od kontekstu czasu oraz indywidualnego, dotyczącego społeczności w wąskim rozumieniu
24 Metodologia jako zbiór metod nauki
metodologia jest jedną z nauk o nauce dlatego uważamy, że ujmuje ją epistemologicznie starając odłączyć ją od kontekstu czasoprzestrzennego
oprócz tego znaczenia metodologia to zbiór nauki, który może zawierać :
bazę metodyczną danej nauki(chodzi np. o kryminalistykę , przyrodę)
bazę metodyczną danej dyscypliny naukowej(psychologia, socjologia) nauka
bazę metodyczną danej poddyscypliny naukowej dyscyplina
bazę metodyczną danej określonej dziedziny w ramach dyscypliny-ruchy ,procesy poddyscyplina
bazę metodyczną charakterystyczną dla danego ośrodka badawczego dziedzina
im wyższy zakres pojęcia tym bardziej baza jest metodą badawczą ośrodek naukowy
25 Metodologia a podstawowe podejścia (szkoły) metodologiczne
będzie to trochę powiązane z historią J.Locke-racjonalizm, Rousseau-naturalizm, Kant-krytycyzm, Comte-pozytywizm, USA - metoda sondażowa jako całkowita kwantyfikacja wiedzy
dwudziesty wiek to przełom antypozytywistyczny i krytyka założeń pozytywistycznych, rozwój socjologii humanistycznej (fenomenologia - Huserl, etnometodologia-Gofmann, interakcjonizm symboliczny- Znaniecki) ,na nowo problematyka dotycząca socjologii w kontekście humanistycznym i badań naukowych
26 Kierunki rozwoju metody socjologicznej w ujęciu historycznym
metodologia była działem filozofii, umiejscowionym w ramach epistemologii; już w starożytności stosowano zamiennie te dwa terminy ( Tomasz-m.arabska, Galileusz, Morus, Erazm, Locke, Voltair, Rousseau, Kant, Comte, nie potrafili odpowiedzieć na pytanie o rzeczywistość z socjologicznego punktu widzenia później stali się metodologami; Weber i Durkheim zbudowali klasyczne stanowisko dotyczące odrębności nauk społecznych od przyrodoznawstwa i wskazali miejsce wartości w socjologii humanistycznej(fenomenologia,etnometodologia,interakcjonizm symboliczny)
27 Metodologia nauk społecznych a metodologia jakościowa
prawdopodobnie chodzi tu o działanie Durkheima i Webbera i ich klasyczne stanowisko dotyczące odrębności nauki socjologii od przyrodoznawstwa i określenie miejsca wartości w tej nauce co jest charakterystyczne dla socjologii humanistycznej
28 Nurty metodologii w socjologii polskiej
od 1921 Florek Znaniecki otworzył Instytut Socjologii w poznaniu (Ziółkowski)
okres międzywojenny to szkoła lwowsko-warszawska i socjologia na gruncie logiki , przedstawiciele to Ajdukiewicz, Kotarbiński
29 Zadania metodologii
ujmując łącznie zadania metodologii jak ustalili Ajdukiewicz, Lasarsfeld, Nowak, Szaniawski można wskazać 6
· opis wzorów postępowania badaczy dotyczących zbierania, interpretacji, analizy danych, budowanie definicji, typologii, wyjaśnień, teorii
· eksplikacja metod czyli wyjaśnienie na czym polegają służyć ujawnienie ich założeń czyli czemu ma służyć
· analiza aparatu pojęciowego dyscypliny
· eksplikacja tekstów
· konstrukcje narzędzi badawczych (empirycznych)
· ocena postępowania i kodyfikacja norm właściwego postępowania
metodologia jest teorią dobrej pracy naukowej
30 Kryteria poprawności naukowej a metodologia
metodologia jest tak istotna, że włącza się ją do definicji nauki i za naukową uznaje się wiedzę, która jest rezultatem stosowania metodologii nauki
31 Empiryczna metodologia nauk społecznych
empiryczna metodologia ma cztery konteksty:
- prowadzenia własnych badań empirycznych
-scalania rezultatów badawczych do jakich dochodzą uczeni w różnych ośrodkach akademickich
-powtarzania badań czyli prowadzenia badań na tej samej grupie w różnym czasie (panelowe)
-socjologicznych badań empirycznych w odniesieniu do etyki zawodowej (etos pracy socjologa)
32 Interdyscyplinarność metodologiczna nauk społecznych
w naukach humanistycznych trzeba być przygotowanym w wielu dziedzinach(antropologia, psychologia, filozofia); należy szukać wspólnego mianownika tzw. linii demarkacyjnej aby analiza była pogłębiona; źródeł problematyki, hipotez propozycji wyjaśnień należy szukać nawet w etnografii, teorii decyzji itp. często historia czy psychologia stosują podobne techniki a od przyrodoznawstwa różnią się innym stopniem zunifikowania
33 Metody metodologii
metodologia bada uczonego przy jego warsztacie pracy jest to zbiór metod i zasad pracy naukowej
oferują zespół środków i czynników a także zasad dotyczących formułowaniu problemu, planowaniu, projektowaniu badań, zbieraniu danych empirycznych
metody służą analizie ilościowej i jakościowej, interpretacji danych, uogólnieniom
pojęcie metody służy również do konstruowania teorii
obok rzeczowych metod badawczych są jeszcze metody rozumiane ogólnie - sondaż , eksperyment,
tak rozumiane metody są podstawą do wyodrębnienia metodologii a badanie nie jest jednorodne
34 Korzyści stosowania metodologii
duży pożytek dla epistemologii, usprawnia warsztat badawczy, pozwala rozwijać coraz skuteczniej bardziej złożoną problematykę , również szczególne znaczenie w naukach dopiero rozwijających swoje metody, pozwala rozwijać i badać problematyki a także formować nowe dotychczas nieformowane ;
kodyfikacja i standaryzacja metod unifikuje społeczność uczonych z całego świata
35 Krytyka metodologii
jest krytykowana ponieważ nie można narzucać badaczom ; istnieją różne metodologie wywodzące się z różnych definicji nauki tym samym metodologia normatywna uprawiana z zewnątrz niesie za sobą ryzyko nieprzystosowania bazy problemowej do sfery poznawczej dlatego też nie powinni zamykać się w sferze własnych paradygmatów
36 Czemu służy wiedza z zakresu metodologii
jest niezbędna do zrozumienia wszystkich podstawowych problemów i zagadnień ogólnych; po zapoznaniu się z literaturą przechodzimy przez zrozumienie pojęć do podstawowych kroków badawczych -poziom teoretyczny(problemowy) -poziom poznawczy (epistemologiczny)
musimy potrafić sformułować problem badawczy, zaprojektować badania empiryczne (pytania, hipotezy, merytoryczne opracowania, wnioski, prognozy)
37 Bierna znajomość metodologii 38 Czynna znajomość metodologii
z tym jest problem ponieważ prawdopodobnie to studiowanie różnych pozycji literackich dotyczących metodologii, ale nie praktykowanie a sposób czynny dotyczy przełożenia teorii na problem badawczy
i teraz nie wiem co to jest : poznanie problemowe metodologii dotyczy umiejętności pracy z książką (budować kwerendę), wykorzystywania rezult...
XMedzik30