20071023.doc

(26 KB) Pobierz

Dokończenie trzech podstawowych systemów filozoficznych.

3 podstawowe pojęcia charakterystyczne dla poznania racjonalnego : arche, ruch, prawidłowość. Tak zwane „Trzy fundamenty”.

Badanie racjonalne – badamy rzeczywistość z aspektu jej konieczności.

 

Platon twierdzi : „Arche to Idea. Idee to arche.”. Poznanie w koncepcji Platona : trzeba poznać „prawdziwą rzeczywistość”, czyli świat idei. By jakieś poznanie uznać za pewne, musi ono być konieczne, ogólne i realne. Tylko świat idei spełnia te warunki. /// Takie poznanie Platon nazywał „episteme” – wiedza czysto rozumowa, której twierdzenia mają charakter koniecznościowy, ogólny i realny, apodyktyczno – dyskursywny (osiągany w dyskursie). Szukanie prawdy powszechnej i wiecznej powinno odbywać się za pomocą czystego rozumowania, czyli bez doświadczeń empirycznych. /// Porównywanie pojęć a-priorycznych – pewnych twierdzeń, również uzyskanych przy pomocy dwóch takich operacji odkrywczych (ale o jakich operacjach mówimy, to nie mam pojęcia). Przedmiotem analizy : świat Idei.

Nauka : system dedukcyjny u Platona : dają się wyróżnić dwa podzbiory :

1.       Zdania przyjęte bez dowodu (oczywiste, prawdziwe), które nie mają nic wspólnego z doświadczeniem – nazywa się je pewnikami, albo też inaczej aksjomatami.

2.       Zdania uzyskane w oparciu o pierwszy podzbiór – konieczne.

Platon wyróżniał jeszcze wiedzę o przedmiotach matematycznych (nieco bajzlu z geometrią).

 

Doksa – wiedza o rzeczach spostrzeżonych zmysłowo, doświadczeń. Uzyskana z twierdzeń uzyskanych z obserwacji. Według Platona, doksa nigdy nie zaprowadzi nas do prawdy, do twierdzeń koniecznych.

 

Przejście z jednego etapu w drugi w filozofii (jeden nurt myślowy zmieniający się w inny) zawsze wiązało się z polemiką, w której obie strony uzasadniają swoje racje.

 

Trzeci nurt – szkoła perypatetyków (tych od przechadzek). Przedstawiciel – Arystoteles. Połączył to, co jest podstawą w dwóch poprzednich teoriach, zsyntetyzował wcześniejsze poglądy, aby spróbować jakoś (jak zresztą inni, ale trochę inaczej) wytłumaczyć pluralizm bytowy.

Twierdził, że byt posiada w swojej strukturze Materię (zmienną, poddającej się zmianie) oraz Formę (to co konieczne, z założenia stałe). To co zmienne i to co stałe były połączone, a nie tak jak u Platona, oddzielone (świat idei i świat cieni).

Forma – kształtuje materię do określonego sposobu bycia.

Dla Arystotelesa arche to zespolenie materii pierwszej oraz formy substancjalnej. Razem tworzą one istotę przedmiotu, czyli to, bez czego przedmiot nie byłby już tym samym przedmiotem. Koncepcję tę nazywamy dualistyczną, ponieważ zakłada istnienie dwóch odrębnych, aczkolwiek od siebie zależnych, elementów, które współtworzą byt.

Żeby byt mógł zaistnieć, potrzebne są przyczyny – czemu byt miałby istnieć, jeśli nie zachodzi taka konieczność? Przyczyny te dzielimy na :

-          Wewnętrzne : Materia i Forma.

-          Zewnętrzne : Sprawcza i Celowa.

Tłumaczę – połączenie istoty bytu w całość wymaga ruchu (muszą się przecież połączyć), a ruch z kolej wymaga jakieś przyczyny, żeby powstać. Przyczyny zewnętrznej. W filozofii przed Arystotelesem ruch był zawarty w samym przedmiocie, bycie, i nie było żadnego problemu. Arystoteles ukazał jednak, że ruch musi pochodzić z zewnątrz, ponieważ Materia i Forma tworzą istotę bytu – a gdyby posiadały coś takiego, jak ruch, byłyby osobnymi bytami. Tymczasem nigdzie w świecie nie ma TYLKO Materii, ani TYLKO Formy.

Arystoteles przyjął tak zwaną „Czystą formę” jako przyczynę działania – później przyjęto tę formę jako cel.

 

Operacją poznawczą, prowadzącą do tego, co konieczne w bycie, nazywamy abstrakcją. Arystoteles nazywa abstrakcję „indukcją heurystyczną”. Ona nie jest rozumowaniem, jest tylko procesem dyskursyjnym.

 

Podstawowymi własnościami poznania racjonalnego są : Przedmiotowość, Realność, Konieczność, Ogólność, Intersubiektywność, Komunikowalność.

...
Zgłoś jeśli naruszono regulamin