Wykład, ale ostrzegam, jest nieskładny, i w ogóle w pewnej chwili się odciąłem od świata rzeczywistego, odleciałem w zapomnienie...
Temat : poznanie filozoficzne, a nauki szczegółowe.
Jaka jest relacja między poznaniem nauk empirycznych, a poznaniem filozoficznym? Scharakteryzuj.
Trwają do dziś dzień te dwa działy. Będziemy je definiować od strony tego, co dla nich najbardziej istotne – ustalimy w ten sposób ich charakterystykę. Zajmiemy się więc ich metodą, przedmiotem, zadaniami. Mając dane o tych elementach strukturalnych, patrzymy konkretnie najpierw na dziedzinę poznania nauk empirycznych, szczegółowych, później dopiero na nauki filozoficzne.
Szeroko rozpowszechniony pogląd wśród empirystów szczegółowych – że filozofia jest czymś niepotrzebnym.
Zagadnienie empirycznych nauk szczegółowych :
I. Przedmiot : przyjmuje się, że przedmiotem materialnym jest to, co istnieje – realnie istniejący byt. Podobnie jak przedmiot filozofii klasycznej, nie? Tak przynajmniej brzmi. Ale nie ma takiej nauki empirycznej, która by rozpatrywała to, co realnie istniejące, od strony globalnej. Bo są różne działy przecież – antropologia, fizyka, biologia. Przedmiot jest, owszem istotny. Przedmiotem nauk empirycznych od strony formalnej jest aspekt, strona rzeczy, której nauka dotyczy. Co stanowi ten aspekt? To, co jest w tym, co badane, to co może być uzyskane na podstawie doświadczeń. Źródłem poznania w naukach empirycznych przedmiotów materialnych jest tylko empiryczne doświadczenie – obserwacja zorganizowana, eksperyment i inne elementy... Powstaje szereg zagadnień, by można było to w zupełności zrozumieć.
Ponieważ ten aspekt, którego uzyskuje się na podstawie ściśle określonego doświadczenia daje się wyrazić za pomocą matematyki (kategorią, powiedzmy, ilości), mówi się, że nauki empiryczne badają rzeczywistość w aspekcie takim, jakim się jawi w doświadczeniu od strony ilościowej... Ale wtedy wyklucza się inne poznanie – poza empiryczne rzeczy dało by się również wyrazić za pomocą kategorii ilości – a to jest już sprzeczne ze zdrowym rozsądkiem.
Przedmiotem formalnym jest zjawiskowość doświadczenia, eksperymentu.
Nauki empiryczne w punkcie wyjścia wychodzą z danych uzyskanych na podstawie doświadczenia.
II. Zadania : jakie zadania spełniają nauki empiryczne? Wyróżniamy dwa typy zadań w każdej nauce : teoretyczne i praktyczne. Nauki empiryczne dzięki swoim rezultatom wychodzą naprzeciw potrzebom i oczekiwaniom człowieka. Cele teoretyczne : są nieodłącznie związane z funkcjami praktycznymi. Dziś patrzy się na naukach empirycznych w sposób instrumentalistyczny – choć człowiek ma głębsze potrzeby : np., zdobycie wiedzy dla samej wiedzy.
III. Metoda : zwykle w naukach empirystycznych używana jest metoda indukcyjna – używa się ją do odkrywania twierdzeń i ich uzasadniania. Tak zwane czynności odkrywcze i uzasadniające.
Wyróżnia się następujące typy czynności :
- stawianie problemów
- zbieranie danych z doświadczenia
- interpretacja danych
- rozstrzyganie wartości poznawczych
- zbudowanie teorii
XMedzik30