Dążenia i motywy
Pytanie o czynności
opis dążeń jakiejkolwiek osoby obejmuje trzy różne „tematy”
1. osoba- ten ktoś, kto dąży
2. sposób, w jaki dąży
3. cel dążenia
motyw- czym konkretnie kierowała się dana osoba podejmując dążenia
aby motyw zinterpretować potrzebujemy bardziej ogólnej wiedzy o danym człowieku, o jego stosunku do życia, sile woli, a także o tym, jaki sens osobisty ma dla niego utrzymanie się przy życiu
wielu ludzi wybiera bierność, mimo iż wiedzą, że nie da ona pożądanego rezultatu
Józef Pieter
ludzie w toku całej swojej historii gotowi byli poświecić życie dla chleba, wolności, miłości i wiary
inaczej mówiąc najważniejsza dla ludzi zawsze było utrzymanie się przy życiu, niezależność, więź uczuciowa oraz pewność, że jest coś, co ma wartość nadrzędną
MOTYW (łac.) movere- poruszać popychać- stosujemy do określenia tych wszystkich czynników, które spowodowały czyjeś działanie
polimotywacyjność postępowania- liczne motywy
Afekt i samokontrola
najbardziej prymitywną postacią ludzkiego zachowania jest zachowanie impulsywne, nieintencjonalne, pozbawione jakiegokolwiek motywu
świadomość łączy się ze zdolnością do kontroli siebie
wolna wola- „kto-kogo” dokonujące się wewnątrz jednostki ludzkiej staje się jednym z podstawowych problemów człowieka
najbardziej ludzkie potrzeby- potrzeba sensu życia i potrzeba dystansu psychicznego
najwyższą formą ludzkiego zachowania jest postępowanie świadome- takie, którego rzeczywisty motyw- a więc program i cel- jednostka potrafi sformułować
jako podmiot swojego postępowania jednostka jest odpowiedzialna sama przed sobą za czyny w wyniku, których zostaje naruszony porządek świata, w którym dokonuje się jej życie
Motywy danej osoby to pełne, świadomie sformułowane racje postępowania, w których jest jasno określony jego cel oraz program, który ma do tego celu doprowadzić.
samo istnienie motywu wskazuje na to ze zachowanie będzie uporządkowane
racjonalizacja- przypisywanie swojemu postępowaniu sensownych i „słusznych” motywów, gdy naprawdę ma ono całkiem inny cel wypierany ze świadomości
jest to nie tyle brak wiedzy o własnych motywach ile wypieranie ze swojej świadomości do podświadomości wiedzy o celu swojego postępowania
wyparta wiedza nie znika i ma wpływ na nasze postępowanie
Motywy ochronne
motyw racjonalizacyjny- motyw ochronny treści urazowe usytuowane w podświadomości są źródłem szczególnego rodzaju motywacji
Zygmunt Freud nazywał ją „oporem nieświadomego”:- pacjent kieruje swoją uwagę na wiele różnych nieistotnych spraw a każda próba skupienia się na problemie istotnym wywołuje niechęć do zajmowania się nim
leczenie powinno polegać na stworzeniu psychologicznych warunków do refleksji nad własnym problemem neurotycznym i dzięki tej refleksji uwolnieniu się od przeszłości
Motyw ochronny jest:
1. Wewnętrznie sprzeczny
ochronna formuła celu zawartego w motywie jest logicznie sprzeczna z programem działania
jest z nim zgodna na, tyle że może być jego uzasadnieniem wówczas, gdy nie wnikamy w istotę problemu, lecz ujmujemy go tylko formalnie na poziomie konkretnym
2. Nadstabilny
nadstabilność zawartego w im programu- nie tylko brak pełnej zbieżności programu i celu zawartego w motywie, ale też sam program nie ulega zmianie zależnie od okoliczności
musi tak być, gdy cel nie jest prawdziwy
realizowanie programu motywu ochronnego staje się celem samym w sobie
gdy istnieje wyraźny i określony cel działania, jemu są podporządkowane środki jego realizacji
im ten cel jest mniej wyraźny, słabiej uświadamiany lub w ogóle zanika ty łatwiej o skoncentrowanie się na działaniach samych w sobie
to samo występuje u człowieka, który nie dysponuję hierarchią celów- każde jego zadanie staje się ważne samo w sobie
nadstabilność programu zawartego w motywie ochronnym jest w dalekiej konsekwencji powodem zmniejszania się liczby zadań osobistych jednostki i w konsekwencji ubożenia jej osobowości
posiadanie celu nadrzędnego i zachowanie go w centrum uwagi wydaje się jednym z najtrudniejszych zadań, jakie stają przed jednostką ludzką zdecydowaną na kształtowanie własnej biografii
3. Doraźny
motywy ochronne pomagają „tu i teraz”
ułatwiają życie, pozwalają na zachowanie dobrego mniemania o sobie
zapobiegają rezygnacji wówczas, gdy powinniśmy działać i wspierają nasz wysiłek, gdy powinniśmy zrezygnować
zachowanie oparte na motywach ochronnych jest w istocie skierowane przeciwko interesom własnym osoby
w sprawach złożonych, trudnych skuteczność daleka musiała zostać okupiona rezygnacją z pełni skuteczności bliskiej
program osiągania odległego celu zawsze wymaga pewnych rezygnacji i ofiar na rzecz zadań dalekich dystansów
satysfakcja z życia i satysfakcja z przeżycia doraźnego są bardzo różne psychologicznie i fenomenologicznie
istnieją, co najmniej dwie podstawy ludzkiej motywacji
jedna z nich ma charakter zamierzony, realistyczny w pełni świadomy i jest wyrazem ludzkich intencji
istnieje też obszar motywów częściowo zafałszowanych, które w istocie służą tylko celom doraźnym, doraźnej satysfakcji
Potrzeby- podstawy teoretyczne
dominujący paradygmat poznawczy nie obejmuje w ogóle problematyki ontologicznej
koncepcja animal rationale- dwoista istota ujmowana jako zwierzę (popędy) z nakładką ludzką (myślenie)
wyraźne oddzielenie od siebie czynników napędowych istoty ludzkiej id jej indywidualnych właściwości określających warunki niezbędne do jej funkcjonowania
„popędy są niemianowane”- głód, seks, nieznane wzbudzają określone stany pobudzenia lub niezadowolenia, które mogą, ale nie muszą prowadzić do czynności jedzenia, czynności seksualnych czy eksploracji poznawczej
wszelkiego rodzaju wrodzone mechanizmy popędowe składają się z trzech bloków
1. poznawczego
2. wykonawczego
3. uruchamiającego je właściwego bloku popędowego
zasada „wędrówki czynności ku przodowi”-czegokolwiek uczymy się nakłada się to na bloki wykonawcze oraz poznawcze i przejmuje funkcje regulacyjne
uczenie się powoduje, więc utratę możliwości wykorzystywania wrodzonych mechanizmów popędowych
E.M. Scott, E.L. Verney (1949)
szczury szybko nauczyły się, że zapach lukrecji sygnalizuję witaminę B w wyniku tego jednak utraciły zdolność wrodzonego wykrywania witaminy B
uczenie się oślepiło mechanizmy wrodzone i nastąpiło nie tylko rozdzielenie potrzeby od popędu, ale i pragnienia od potrzeby
C.M. Davis
eksperyment „swobodnego bufetu”- dzieci wybierały bardzo trafnie pokarmy, które były dla nich najodpowiedniejsze pod względem składu witamin, kalorii itp.
silnie utrwalone nawyki mogą powodować, że w określonej sytuacji czujemy pragnienie wykonania takiej a nie innej czynności
człowiek nieposiadający sensu życia może w określonych warunkach biograficznych ten właśnie problem niezaspokojenia pragnienia sensu życia uczynić naczelnym problemem egzystencjalnym
może się zdarzyć i tak, że człowiek czuję ze jest zbyt zależny od własnych problemów od stanów emocjonalnych jak i od pragnień
zakłócają one jego funkcjowanie- zaleca się w takich wypadkach technikę manipulacji psychiką mająca na celu usuniecie cierpienia poprzez usunięcie pragnień i doznań
w wyniku zastanawiania się nad swoimi stanami psychicznymi człowiek może dokonać ich obiektywizacji, swoistego uprzedmiotowienia
lęk, żal, głód a nawet przekonanie o czymś uzyskują w ten sposób status psychologiczny „przedmiotu” do którego osoba odnosi się nie jak do siebie a jak do przedmiotu
stają się one przedmiotami jej intencji
w ten sposób osoba nabiera wobec nich dystansu i uzyskuje kontrole nad nimi
teraz już nie one kontrolują osobę, ale ona kontroluje je intencjonalnie
spełnianie potrzeby jest potrzebne dla normalnego funkcjonowania jednostki
Motywacja tła
liczba wrodzonych zachowań zwierząt jest większa niż przypuszczano
wrodzone okazują się złożone formy relacji społecznych, współdziałania, opieki, zależności społecznej i uczuciowej, procedur rozpoznawania stanu rzeczy i rozwiązywania problemów
zachowania przerzutowe- pewne formy zachowań zmieniają swój cel stając się formą zachowania o całkiem nowej funkcji
są też formy zachowania wyjątkowo stabilne i to wielogatunkowo- np.. zachowanie opiekuńcze
trzy cechy obiektu, który wzbudza WMW ( wrodzony mechanizm wyzwalający) opiekowania się- krótsza część twarzowa w stosunku do czołowej, wypukłe policzki i nieporadna motoryka
Edward O. Wilson (1975)
socjobiologia- systematyczne studia biologicznych podstaw wszystkich społecznych zachowań
koncepcja „egoistycznego genu”- akie cechy człowieka jak egoizm, altruizm, ksenofobia, homoseksualizm- są wynikiem posiadania takich a nie innych genów
możliwość istnienia w zestawie czynników motywujących działanie człowieka wrodzonych nieuświadomionych sił
mogą one nie ujawniać się w postaci wyraźnie określonych form zachowania
mają wpływ na łatwość podejmowania decyzji dotyczących kierunków działania
...
sysq