SKRÓTY
a.Ch.n = ante Christum natum – przed narodzeniem Chrystusa
p.Ch.n = post Christum natum – po narodzeniu Chrystusa
a.D = anno Domini – roku pańskiego (w roku pańskim)
a.m = ante meridiem – przed południem
p.m = post meridiem – popołudniu
ca. = circa – około
cf. = confer – porównaj
c.v. = curriculum vitae – życiorys (przebieg życia)
D.O.M. = Deo Optimo Maximo – Bogu najlepszemu najwyższemu
e.c,e.g=expempli causa(gratia)-na przykład, dla przykładu
etc. = et cetera – i tak dalej (itd.)
H.S.E = hic sepultus est – tu został pogrzebany
Ib., ibid. = ibidem – tamże
Id. = idem – ten sam, to samo
i.e. = id est – to jest
I.H.S = Iesus Hominum Salwator, In Hoc Salus – – Jezus zbawiciel ludzi, w nim zbawienie
I.N.R.I = Iesus Nasarenus Rex Iuderum – Jezus Nazarejczyk Król Żydowski
l.c. = loco cytato- w miejscu cytowanym
N.N. = non notus – nieznany
NB = nota bene – zanotuj dobrze, zwróć uwagę,
P.S. = post scriptum-po napisaniu
P.T. = pleno titulo – pełnym tytułem , z zachowaniem należnego tytułu
R.I.P= requiescat in pace-niech odpoczywa w pokoju
Rp = recipe – przyjmij,odbierz
S.PQ.R – Senatu Populusque Romanus – Senat i lud rzymski
v. = vertatur (obraca się), verte (obróć), vide (patrz, zoacz),
versus (wiersz), verso (strona odwrotna)=odwróć strone
Wyrażenia i zwroty ogólne
Ad acta – od akt, do dokumentów
Ad hoc – do tego
Ad rem – do rzeczy
Alias – inaczej
Alibi – gdzie indziej
Alter ego – drugie ja,ego
Condicio sine quo non – warunek, bez którego,warunek niezbędny
Corpus delicti – dowód rzeczowy przestępstwa
Cui bono – dla czyjegoś dobra
De facto – na podstawie czynu
De iure – według prawa
Debet (jest winny, dłużny)/habet (ma, posiada)
Hic et punc – tu i teraz
Imprimatur –można drukować,niech będzie odbite
In flagranti (crimine comprehensi) – na gorącym uczynku (złapany)
In medias res – do sedna sprawy,w środku spraw
In minus (na mniej) / In plus (na więcej)-pogrążyć się/poprawić sie
In spe – w nadziei,kobieta która oczekuje dziecka
Ipso facto – samym czynem
Lapsus linguae (błąd językowy, przejęzyczenie się) /lapsus calami (błąd w pisowni) / lapsus memoriae (błąd pamięci)
Lege artis – według zasad sztuki,zgodnie z prawem sztuki
Nihil obstat – nic nie stoi na przeszkodzie
Per procura (w zastępstwie) per procuriatorem (na podstawie pełnomocnictwa)
Pro forma – dla zachowania formy
Pro publico bono – dla dobra publicznego
Pro et contra – za i przeciw
Post fatum – po dokonaniu czynu ,po fakcie
Qui pro quo – kto zamiast kogo,ktoś za kogoś,coś za kogoś
Sensu Stricte (w znaczeniu ściśle dosłownym) /sensu lato ( w znaczeniu szerszym) / sensu largo (w znaczeniu bogatszym)
Stricte – dokładnie, dosłownie
Status pro ante – poprzedni stan rzeczy
Vis legis – moc prawa,potęga prawa
Vis maior – siła wyższa
Votum separatum – (głos odosobniony), zdanie odrębne
Wyrażenia i zwroty prawnicze
Apud iudicem accusare – oskarżać wobec sędziego
Causa agere – prowadzić sprawę
Causa perdere – przegrać sprawę
Causa vincere – wygrać sprawę
Debitum reddere – oddać dług
Debitum solvere – oddać dług,
De iuribus certare – walczyć o prawa
Dies Fastom (nefastos) observare – przestrzegać dni procesowych(nieprocesowych)
Ex legibus iudicare – osądzać wdg ustaw
Heredes constituere – ustanowić spadkobierców
In crimen incurrere – popaść w zbrodnię
Iniuste acusare - oskarżać niesprawiedliwie
Iniurias accipere – doznawać krzywdy
In iudicio se sistere – stawić si ęw sądzie
In iudicium (ius) vocare –pozywać do sądu
Iura vi eripere – dochodzić praw siłą
Iure carere – być pozbawionym prawa
Iurisperitum consulere – radzić się prawnika
Legem violare – łamać prawo
Leges condere – ustanawiać prawa
Leges observare – przestrzegać prawa
Legibus parere – być posłusznym prawu
Officia explere – wypełniać obowiązki
Pecuniam reddere – oddawać pieniądze
Quaestiones solvere – odpowiadać na pytania, rozwiązywać problemy
Res iudiciarias tractare - prowadzić sprawy sądowe
Reum absolvere – uwolnić pozwanego (od zarzutów)
Reum accusare – oskarżać pozwanego
Reum condemnare – osądzać pozwanego/ potępić
Reum defendere- obrona pozwanego
Reum punire – karać oskarżonego
Salus rei publicae – dobro rzeczy pospolitejj
Sententiam audire – wysłuchać wyroku
Sententiam dicere – ogłosić wyrok
Summa lex – najwyższe prawo
Tabulas testamenti legere – czytać treść testamentu
Testimonium dare – dawać świadectwo, składać zeznania
cherry92