Idea zmienności świata – od XVIII wieku, od epoki oświecenia (klasycy – A. Comte, H. Spencer):
poszukiwanie czynników i mechanizmów zmian społecznych, prawidłowości przebiegu zmian, studiów rozwoju procesu dziejowego, zależności między zmianą a ciągłością, kontynuacją i trwaniem zjawisk społecznych.
Reformatorskie (A. Comte) i rewolucyjne teorie rozwoju (K. Marks)
Klasyfikacje teorii rozwoju społecznego:
- teorie linearne, zakładające rozwój liniowy, w którym kolejne stadia są wyższe od poprzednich
- teorie cykliczne, mówiące o zataczaniu kręgów przez społeczeństwa w trakcie owego rozwoju
- teorie dychotomiczne – przekształceń społeczeństw z grup małych, opartych o więzi nieformalne w struktury sformalizowane, działające na podstawie więzi umownych
- teorie funkcjonalistyczne, postrzegające społeczeństwo jako stabilny system dążący do równowagi między zmianami a kontynuacją
Koncepcja trzech fal wielkich przemian A, i H. Tofflerów w „Szoku przyszłości”
- pojawienie się rolnictwa
- nadejście rewolucji przemysłowej
- kryzys rewolucji przemysłowej
RUCHLIWOŚĆ SPOŁECZNA
- ruchliwość pionowa (wertykalna) – zmiana pozycji w układzie hierarchicznym; w górę układu – awans, w dół – degradacja
- ruchliwość pozioma (horyzontalna) – ruch w przestrzeni społecznej, który nie przynosi zmian w społecznym usytuowaniu jednostek
- ruchliwość wewnątrz generacyjna – awans lub degradacja jednostek w trakcie ich życia
- ruchliwość międzygeneracyjna – zmiana pozycji społecznej dzieci w stosunku do pozycji ich rodziców
- ruchliwość strukturalna – zmiana pozycji jednostek dokonująca się na skutek różnic w proporcjach kategorii społeczno - zawodowych w dwóch pokoleniach
- ruchliwość wymienna – zmiana pozycji jednostek polegająca na zastępowaniu się osób w wyniku zwalniania miejsc w poszczególnych kategoriach społeczno - zawodowych
Przyczyny ruchliwości społecznej:
obiektywne:
- zmiany polityczno ustrojowe
- rozwój gospodarczy i techniczny
- restrukturyzacje
- przypadki losowe
subiektywne:
- dążność do zdobycia ciekawej pracy, wyższych dochodów, lepszych możliwości / rozczarowanie ich brakiem
- współzawodnictwo i ambicje osobiste
- chęć zapewnienia lepszej przyszłości dzieciom
Ruchliwość strukturalna jest wykładnikiem zdolności adaptacyjnych struktur do zmian technologicznych i demograficznych.
Ruchliwość wymienna traktowana jest jako wykładnik stopnia równości szans. Obok satysfakcji z awansu społecznego ma ona jednak poczucie krzywdy osób degradowanych.
Głównym kanałem ruchliwości społecznej – system oświaty. Patologicznym kanałem – nepotyzm.
mrnone