Socjologia to nauka o społeczeństwie, zapoczątkował ją August Comte, francuski filozof.
Societas (społeczeństwo) + logos (nauka)
Bada zjawiska i procesy zachodzące w życiu ludzi. Przede wszystkim:
- związki pomiędzy ludźmi
- formy życia społeczeństwa
- instytucje społeczne
- procesy zmian relacji, form i instytucji
Socjologia zajmuje się społeczeństwem jako całością i bada różnorodne aspekty życia społecznego.
Ogólna
- teorie struktur społecznych
- teorie zmian społecznych
Szczegółowa (empiryczna),
Analizuje oddziaływanie poszczególnych dziedzin życia społecznego na relacje międzyludzkie.
Socjologia
Klasycy socjologii
August Comte (1798 – 1857)
- zainicjował pozytywizm
- badania socjologiczne miały polegać na obserwowaniu życia
- rodzina – jednostka elementarna, badanie społeczeństwa przez jej pryzmat
Huber Spencer (1820 – 1903)
- filozof społeczny
- pierwszy system socjologiczny porównujący społeczeństwo do żywego organizmu
- ewolucjonizm, społeczeństwo ewoluuje (darwinizm społeczny)
Emil Durkheim (1858 – 1917)
- pierwsza katedra socjologii
- badanie faktów społecznych ma wyglądać jak badanie rzeczy
- funkcjonalizm, czynniki scalające społeczeństwo
Wilhelm Dilthey (1834 – 1911)
- introspekcja, badanie socjologii przez „wcielenie” się w ludzi, co nazywane było hermeneutyką
- socjologia humanistyczna
Karol Marks (1818 – 1883)
- kompleksowa teoria społeczna
- problematyka wielkich struktur społecznych
- walka klas jest siłą napędową rozwoju
Max Weber (1864 – 1920)
- kontynuator nurtu humanistycznego
- przedmiot badań to działania społeczne
- badanie rzeczywistości przez tworzenie tzw. typów idealnych
- badał biurokrację i religię
Polscy socjolodzy
- Florian Znaniecki, analiza życia chłopów na emigracji w Ameryce
- Bolesław Limanowski
- Józef Chałasiński, losy bezrobotnych w okresie międzywojennym na podstawie badań ich pamiętników
- Stanisław Ossowski
- Jan Szczepański, napisał podręcznik zawierający podstawowe pojęcia socjologiczne.
- Jan Bystroń
- Edward Abramowski
- Ludwik Krzywicki
Podstawowe uwarunkowania i normy życia społecznego
Podstawowe twierdzenie socjologii – człowiek jest istotą społeczną tzn. jest wytworem zbiorowości – środowiska społecznego w którym żyje.
4 koncepcje traktujące o roli i miejscu jednostki ludzkiej w społeczeństwie
- koncepcja abstrakcjonistyczna, abstrahuje od wszelkich socjologicznych, psychologicznych i innych cech człowieka...
- koncepcja naturalistyczna, człowiek się rozwija
- teologiczna koncepcja
- koncepcja socjologiczna, człowiek kształtuje się poprzez walkę z przyrodą. Istotna rola pracy produkcyjnej. Potrafi tworzyć i wykorzystywać narzędzia. Dynamizuje potrzeby (apetyt rośnie)
Cechy organizmu ludzkiego wpływające na życie społeczne:
- wyprostowana postawa
- chwytliwe ręce
- wzrok umożliwiający widzenie 3D
- duży mózg, złożony system nerwowy
- złożony mechanizm głosowy
- wolne tempo dojrzewania, długi okres socjalizacji
- plastyczność wrodzonych popędów i potrzeb
- trwałość popędu seksualnego
Różnice biologiczne
- płci
- wieku
- cech dziedzicznych
- rasy
- wynikające z warunków demograficznych
- geograficzne
Praca produkcyjna – świadoma i celowa działalność człowieka polegająca na wykorzystywaniu dóbr kultury dla własnych celów przy pomocy stworzonych przez siebie narzędzi
Siły wytwórcze – narzędzia + umiejętności i kwalifikacje. Stan sił wytwórczych decyduje o rozwoju ekonomicznym społeczeństwa.
Stosunki produkcji – produkcja wykonywana w zespołach ludzkich prowadzi do podziału pracy i dóbr.
mrnone