Konstytucja - str. 44-47
1. Rola konstytucji w państwie:
a. termin: konstytucja- od constituere- urządzanie, ustanawianie ustroju państwa.
a. konstytucja to ustawa zasadnicza, zbiór najważniejszych praw, które obowiązują w danym państwie. Wszelkie zapisy prawne muszą być zgodne z konstytucją.
b. konstytucja określa podstawy ustroju kraju, kompetencje organów władzy, zależności między nimi, zawiera katalog praw i obowiązków obywateli
c. konstytucjonalizm- ograniczenia władzy instytucji państwowych, by nie naruszały praw i wolności obywatelskich
d. funkcja integracyjna konstytucji- wspólnota obywatelska ( preambuła)
e. tryb uchwalania konstytucji:
- uchwała parlamentu – 2/3 kwalifikowanej większości głosów Zgromadzenia Narodowego ( Sejm i Senat)
- zatwierdzenie w ogólnonarodowym referendum
- podpis prezydenta
2. Polskie konstytucje na przestrzenie dziejów:
a. konstytucja Nihil novi ( noc nowego bez nas o nas)- 1505 ( w Polsce szlacheckiej konstytucja była uchwałą parlamentu)
b. Konstytucja 3 maja 1791 ( amerykańska 1787, Francji 1791)
c. Konstytucje w II RP: mała 1919, marcowa 1921, kwietniowa 1935
d. Konstytucje PRL: mała 1947, konstytucja PRL 1952
e. III RP: mała 1992, konstytucja z 2 IV 1997 ( obowiązująca), weszła w życie 17 X 1997
3. Działalność Trybunału Konstytucyjnego – strażnika Konstytucji
a. badanie zgodności prawodawstwa z konstytucją
b. skarga konstytucyjna- możliwość zwrócenia się do TK
4. Relacje Państwo – Kościół
a. niezależność, bezstronność i autonomia
b. konkordat- umowa regulująca stosunki Polski z Watykanem
5. Rodzaje konstytucji:
a. forma: pisane i niepisane ( np. Wielka Brytania, Izrael)
b. treść: pełna i niepełna ( tzw. mała)
c. sposób zmiany: uchwalana ( parlament) i oktrojowana ( nadana)
d. okres obowiązywania: stała i czasowa
e. sposób zmiany: elastyczna i sztywna
f. czas funkcjonowania: stabilne ( USA- 1787- 26 poprawek) i zmienne ( 13 konstytucja we Francji)
6. Podstawowe dane Konstytucji RP:
a. wstęp- tzw. preambuła
b. 13 rozdziałów, w tym 243 artykuły
7. Główne zasady ustrojowe państwa polskiego:
a. zasada państwa prawnego- organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa ( Konstytucja), równość obywateli wobec prawa
b. zasada państwa demokratycznego- obywatele sprawują władzę poprzez wybory pośrednie ( np. posłowie) i bezpośrednie ( referendum)
c. zasada zwierzchnictwa narodu- władza zwierzchnia należy do narodu, czyli obywateli
d. zasada przedstawicielstwa- obywatele wybierają przedstawicieli- radni, burmistrzowie, posłowie
e. zasada podziału i równowagi władzy- podział i równowaga władzy: ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej
f. zasada pluralizmu politycznego- wolność tworzenia partii, związków zawodowych, stowarzyszeń, fundacji
g. zasada samorządności- władza publiczna samorządu terytorialnego ( gmina, powiat, województwo)
h. zasada jedności państwa- Polska jest krajem unitarnym ( brak jednostek autonomicznych)
i. zasada społecznej gospodarki rynkowej- gospodarka wolnorynkowa, współpraca partnerów społecznych ( pracodawcy, związki zawodowe)
michalmo