Kształcenie umiejętności śpiewu zespołowego i wspólnego muzykowania w oparciu o ćwiczenia emisyjne i utwory dawne. Wprowadzenie improwizacji ruchowej jako ważnego elementu w kształceniu artystycznym dzieci i młodzieży.
Scenariusz lekcji otwartej prowadzonej przez Agnieszkę Banach w dniu 16.10.2003r. w Młodzieżowym Domu Kultury w Świdnicy. Lekcja hospitowana przez panią wizytator (nadzór zewnętrzny), podczas badania jakości pracy placówki w roku szkolnym 2003/2004.
Informacje wstępne
Opracowała: Agnieszka Banach , nauczyciel z pracowni muzycznej MDK w Świdnicy, opiekun Zespołu muzyki dawnej
Miejsce przeprowadzenia zajęć: pracownia muzyczna w MDK „Bartek” w Świdnicy
Grupa : Zespół muzyki dawnej
Czas trwania: 1 godzina lekcyjna
Metody nauczania: metoda analityczno percepcyjna, organizowania i rozwijania działalności muzycznej ucznia oraz pokazu (prezentacji)
Formy pracy: zbiorowa, grupowa
Środki dydaktyczne:
· odtwarzacz CD, wzmacniacz, mikrofony
· płyta z nagraniami utworów Jana Sebastiana Bacha
· pianino, zapis tekstu i melodii śpiewanych utworów, teksty pieśni dla uczestników zajęć
Literatura:
· A.Szaliński – Muzykowanie zespołowe
· H.Sobierajska – Uczymy się śpiewać
· J.Prosnak – Siedem wieków pieśni polskiej
· C.Szyfman – Emisja głosu na zajęciach zespołu wokalnego muzyki dawnej (Wychowanie muzyczne w szkole nr 5/1999)
· Mała Encyklopedia Muzyki
Temat lekcji
Cele lekcji – ogólne
Cele lekcji – szczegółowe (w ujęciu operacyjnym)
· Uczeń zna i potrafi wykonać poznane wcześniej ćwiczenia głosowe.
· Uczeń potrafi powtórzyć nowe ćwiczenia głosowe.
· Uczeń zauważa błędy intonacyjne i stara się je poprawiać.
· Uczeń rozumie potrzebę „czystego śpiewania”.
· Uczeń potrafi zaśpiewać w grupie, także z podziałem na dwa głosy pieśń „Kędykolwiek teraz jesteś”
· Uczeń potrafi zagrać swoją partię instrumentalną utworu „Kędykolwiek teraz jesteś”.
· Uczeń potrafi współpracować w grupie.
· Uczeń zauważa zależności między liniami melodycznymi partii wokalnych a instrumentalnych i stara się je wykorzystywać.
· Uczniowie potrafią wykonać zespołowo (wokalno – instrumentalnie) pieśń „Kędykolwiek teraz jesteś”.
· Uczeń wie, co to jest pawana, zna jej charakter i krok podstawowy.
Ogniwa lekcji
I. Wstępne
II. Główne
· ćwiczenia oddechowe – uruchomienie i rozgrzanie mięśni biorących udział w procesie oddychania:
-głęboki wdech torem brzuszno-żebrowym, następnie powolny, bezszelestny wydech;
-wdech i wydech na spółgłosce „s”;
- głęboki wdech , a następnie krótkie i energiczne wymawianie spółgłosek „s-f”;
-wdech i ekonomiczne, z użyciem jak najmniejszej ilości powietrza, artykułowanie spółgłoski „s” w rytmie np. ósemkowym, triolowym;
· ćwiczenia emisyjne – z towarzyszeniem fortepianu, powtarzane z przesunięciem o pół tonu ku górze, a potem ku dołowi:
- na mormorando śpiewanie sekundy wielkiej, pamiętając o drganiu warg;
-śpiew zwielokrotnionej spółgłoski „rrrrr…” w obrębie sekundy wielkiej (ćwiczenie języka);
-śpiew interwału sekundy wielkiej na sylabie „do”;
-śpiew portato na sylabach „ma-mo” pochodu gamowego w obrębie tercji;
-śpiew staccato na sylabie „dab” pochodu gamowego w obrębie tercji, ze zmianą samogłosek;
-śpiew legato na sylabach „mi-mo” pochodu gamowego w obrębie kwarty;
-śpiew legato na sylabie „mo” pochodu gamowego w obrębie seksty w górę i w dół;
- śpiew trójdźwięku durowego w pozycji zasadniczej i pierwszym przewrocie;
-śpiew skoków interwałowych , od sekundy do kwinty w oparciu o nazwy solmizacyjne, rozpoczynających się zawsze od tego samego dźwięku; różnicowanie dynamiczne;
-śpiew trójdźwięku w obrębie oktawy w oparciu o okrzyk „mammamija” ;
- można wprowadzić inne, dodatkowe ćwiczenia.
· ćwiczenia dykcyjne –wykonywane z towarzyszeniem fortepianu, oparte na różnych tekstach, progresyjnie powtarzanych w obrębie gamie durowej:
-„Szedł Sasza suchą szosą”;
- „bra-bre-bri-bro-bru”;
-„Korale koloru koralowego”;
-„Wspomnij na mnie”;
· ćwiczenia umuzykalniające, harmoniczne – a cappella:
-śpiew opadającej gamy durowej w kanonie dwugłosowym;
-łączenie tercjowo dwudźwięków i trójdźwięków (podział na grupy);
-nauka i śpiew kanonu „Panie Janie”;
· przypomnienie melodii pierwszego głosu
· nauka melodii drugiego głosu
· śpiew pieśni w dwugłosie a cappella , bez i z wykorzystaniem nagłośnienia
· przypomnienie linii melodycznej poszczególnych instrumentów, wyławianie przez wokalistów melodii dublujących partie wokalne pierwszego i drugiego głosu
· gra zespołowa utworu przez grupę instrumentalną, analiza linii melodycznej przez grupę wokalną , zwrócenie uwagi na dłuższy fragment instrumentalny w zakończeniu pieśni
· wspólne wykonanie pieśni przez cały zespół – grupa wokalna i instrumentalna, wykorzystanie nagłośnienia
· przypomnienie instrumentalnego zakończenia pieśni, propozycja wprowadzenia ruchu dla grupy wokalnej w tej części utworu, opartego na kroku podstawowym dawnego tańca hiszpańskiego – pawany
· krótka charakterystyka tańca Pawana (padwana, hiszp..pavo = paw) – taniec dworski z początku XVI wieku, prawdopodobnie pochodzenia hiszpańskiego; charakteryzuja go wolne, pełne godności ruchy, jakby naśladujące sposób poruszania się pawia; zwykle w metrum dwudzielnym.
· nauka kroku ( dostojne, posuwiste kroczenie, zgodne z tempem i metrum utworu) – improwizowany ruch w różnych kierunkach do „Rondeau” J.S.Bacha ; najpierw prezentacja kroku przez nauczyciela, a następnie wspólna improwizacja ruchowa, oparta na poznanym kroku podstawowym („Na balu w barokowym zamku”)
III. Końcowe (podsumowujące)
1. Analiza improwizacji ruchowej uczniów przez nauczyciela, zwrócenie uwagi na ewentualne lęki i zahamowania ; samoocena uczestników zajęć, ocena działań innych.
2. Wspólne wykonanie (wokalno-instrumentalne) utworu „Kędykolwiek teraz jesteś” , prezentacja na scenie z wykorzystaniem nagłośnienia .
3. Pożegnanie zaproszonych gości.
akademia.muzyczna